Кіріспе

Мексикадағы қала Тампико – Мексиканың Тамаулипас штатының оңтүстік-шығыс бөлігіндегі қала және порт. Ол Мексика шығанағынан ішкі жерге қарай, Пануко өзенінің солтүстік жағалауында және Веракрус штатының солтүстігінде орналасқан. Тампико – Тамаулипас штатының бесінші ірі қаласы, қаланың өзінде 314 418 адам, ал агломерацияда 929 174 адам тұрады. Мексиканың 20 ғасырдың басындағы алғашқы мұнай табысы кезінде қала «Американың басты мұнай экспорттау порты» және әлемдегі екінші ең жұқ жүк айналымы бар порты болды, бұл қаланың танымал сәулетіне үлкен инвестициялар жасауға мүмкіндік берді, оны көбінесе Венеция мен Нью-Орлеанмен салыстырады. Мексикадағы алғашқы мұнай ұңғымасы 1901 жылы Тампиконың жанындағы Эбанода бұрғыланды. Қала сонымен қатар күміс, мыс, ағаш, жүн, кендір және басқа да ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттау бойынша маңызды орынға ие. Контейнерлік жүктерді көбінесе көршілес Альтамира теңіз порты қабылдайды.

Тарих

"Тампико" атауы хуастек тегінен шыққан, "tam piko" сөзі "суқұйрықтар мекені" (сөзбе-сөз "су итттері") деген мағынаны білдіреді. Қала Пануко өзенінің дельтасындағы өзендер мен лагуналармен қоршалған, бұл аймақ көптеген суқұйрықтардың мекені болған. Бұл жерде ғасырлар бойы адамдар тіршілік етіп келген. Аймақта бірнеше ертедегі хуастек қоныстары болды, соның ішінде маңызды Лас-Флорес орны, ол 1000-1250 жылдар аралығында гүлденген. 1532 жылы испан отарлау кезеңінде францискан миссионері Андрес де Олмос бұрынғы хуастек ауылының орнында миссия мен монастырь салған. Оның өтінішімен 1554 жылы испан билігі Сан-Луис-де-Тампико атты елді мекенді құрды. Бұл орын 1684 жылы тасталып, халық еуропалық және американдық қарақшылардың жиі шабуылдарынан қорғану үшін Пануко өзенінің оңтүстігіне көшірілді. Бұл аймақ шамамен 150 жыл бойы бос тұрды. Қазіргі қала 1823 жылдың 13 сәуірінде Мексиканың Испаниядан тәуелсіздік алғаннан кейін, Пануко өзенінің солтүстік жағалауында, Мексика шығанағына жақын жерде салынды. Тампико экономикасын күміс экспортына негіздеді, бизнес көбінесе сауда орталығы және ауыл шаруашылығы аймағының нарық қаласы ретінде дамыды. 1829 жылдың тамызында Испания Кубадан әскерлер жіберіп Тампиконы басып алуға тырысты, бірақ қыркүйек айында генерал Антонио Лопес де Санта-Анна испан әскерлерін жеңіліске ұшыратып, Тампиконың Мексика бақылауына қайтаруын қамтамасыз етті.

ХХ ғасырдан бүгінгі күнге дейін

Мексикадағы алғашқы мұнай ұңғымасы 1901 жылы Тампиконың жанындағы Эбанода Калифорниялық Эдвард Донимен бұрғыланды. Ол Мексикалық Мұнай Корпорациясын құрды. Мексика революциясы кезінде, 1914 жылдың 9 сәуірінде 10 мексикалық солдат және USS Dolphin кемесінің тоғыз АҚШ Әскери-теңіз күштері өкілі отынмен қамтамасыз етуге тырысқанда байланыс орнатуда сәтсіздікке ұшырады. Генерал Викториано Уэртаның қаладағы күштеріне солтүстік және оңтүстіктен келген түрлі топтардан қауіп төнді. Америкалықтар тұтқындалып, кейін босатылды, бірақ АҚШ Уэртаның белгілі бір мойындау талаптарына наразылық білдірді. Соның салдарынан Тампико оқиғасы болды, АҚШ Веракрус портына әскери-теңіз күштерін жіберіп, жеті ай бойы қаланы басып алды. Осыдан кейін әр жағалауда американдықтарға қарсы наразылықтар болғандықтан, басқа АҚШ әскери кемелері американдық азаматтардың бір бөлігін АҚШ-тың оңтүстік қалаларындағы босқындар лагерлеріне эвакуациялау үшін пайдаланылды. АҚШ-тың басып алуы Уэртаның құлауына себеп болды, ал Венустиано Карранса президент болды. Ол Мексиканың Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бейтараптығын сақтауын қамтамасыз етті, бұл осы әрекеттерге байланысты АҚШ-қа қарсы ұзақ бойы сақталған ашудың нәтижесі болды. 1970 жылдары Тампико порт қаласы және Сиудад Мадероның маңындағы қалашықты қосып алды, ол қазір Тампиконың қалалық аймасының бір бөлігін құрайды. Тампикода жақсы жабдықталған заманауи порт, сондай-ақ Мексика қаласы мен АҚШ-қа теміржол және әуе байланысы бар. 2015 жылдың басында үкімет 169 блокқа ұсыныстар қабылдауды жоспарлады, оның 47-сі Тампикодан 70 миль (113 км) қашықтықта орналасқан.

География

Қала Пануко өзенінің солтүстік жағасында, Мексика шығанағынан ішке қарай және Вера Cruz штатының тікелей солтүстігінде орналасқан.

Климат

Тампикода тропикалық саванна климаты (Köppen: Aw) басым, ол қаңтар айындағы орташа температура 18 °C (65 °F) және жауын-шашын мөлшеріне сәйкес анықталады. Көктем мен күзде ауа-райы салыстырмалы түрде қолайлы болғанымен, жазда ыстық болады; тамыз айындағы орташа ең жоғары температура 32 °C (90 °F), ал ең төменгі температура 23 °C (74 °F) шамасында болады. Қыс айлары жылы өтеді; қаңтардағы орташа ең жоғары температура 23 °C (73 °F), ал ең төменгі температура 13 °C (58 °F) құрайды. Маусымнан қазанға дейін жаңбыр жиі жауады. Тампико – ылғалдылығы жоғары қала, жазғы айлардағы жылу сезімі 40 °C (104 °F) дейін жетеді. Қала Пануко өзенінің жағасында және Мексика шығанағына жақын кең ылғалды жерлер арасында орналасқан. Күз және қыс айларында шығанақ арқылы өтетін суық фронттардың әсерінен желдің жылдамдығы сағатына 50 км/сағ-қа дейін жетеді, ал күшті соққылармен 70-80 км/сағ (43-50 миль/сағ) жылдамдыққа жетеді. Тампико сондай-ақ дауылды аймақта орналасқан, бірақ 60 жылдан бері тікелей әсер көрген жоқ. Сирек жағдайларда қала өңірі үшін ерекше төмен температуралар тіркеледі; 2011 жылдың қаңтар айының соңы мен ақпан айының басындағы суық толқын салдарынан температура төмендеді, 4 ақпан күні таң мен түсте ең төменгі көрсеткіш тіркелді. 1895 жылдың ақпан айында Тампикода қар жауғаны туралы хабарлар тарады. Бұл Солтүстік Америкадағы жағажай айманындағы ең оңтүстікке қарай тіркелген қар жаудың рекорды болып табылады және Тампиконы теңіз деңгейінде тропикте қар жауған сирек орындардың біріне айналдырады.