Кіріспе

Xico – Мексика мемлекетінің Мексика штатындағы қала. Ол Валье-де-Чалько муниципалитетінің әкімшілік орталығы болып табылады, және іс жүзінде олармен бірдей аумақты қамтиды. Муниципалитет Федералды округтің (Distrito Federal) шығыс жағына жапсарлас орналасқан және Мехико қаласының қалалық агломерациясының бір бөлігі болып табылады. Қала мен муниципалитет Мексика алқабының көп бөлігі сияқты кептірілген Чалько көлінің ежелгі төсенішінде жатыр. Қаланың аты жақын орналасқан Хико төбесінен (Cerro de Xico) алса, муниципалитеттің аты ескі көлден және осы жерде бастау алған "Programa Nacional de Solidaridad" (Ұлттық ынтымақтастық бағдарламасы) атауынан шыққан. Муниципалитеттің белгісі мен елтаңбасы екі атаудың да естелігін сақтайды. Бұл қала және оған жақын орналасқан Чалько қаласы мен муниципалитеті ерекшеленетін дербес бірлік. Екі атаудағы "Чалько" сөзі бұл аймақтың түпкі тұрғындарының бірі болған чалка тайпасына сілтеме жасайды.

Қала

Ерте испандық тарихқа дейінгі кезеңде Cerro de Xico және Xico аралы маңызды болды, себебі қазіргі қаланың көп бөлігі салыстырмалы түрде жақында су астында жатқан. Бұл аймақ б.з.д. 900 жылдан б.з. 100 жылға дейін балықшылардың ауылдарынан тұрды. Алайда, 550-650 жылдар аралығында Теотиуакан мәдениеті бұл аймаққа үстемдік етті. 650-750 жылдары отоми тайпасының қонысы маңызға ие болды. Аксотека тайпасы 1328 жылы осы жерде чинампа шаруашылығы басталған кезде келді. 1381 жылы Ксико ацтек Тезозомокпен бағындырылды, содан кейін мексикалықтардың топтары осы жерге қоныстанды және 14-15 ғасырларда чинампа егіншілік жүйесін кеңейтті. 1529 жылы Испания патшасы бұл аймақты Эрнан Кортеске тапсырды. Қазіргі заманғы аймақ 19 ғасырда Порфирио Диас Чалько көлін құрғатуға бұйрық берген кезде қалыптасты, бұл бұрынғы жағалау қауымдастықтарының экономикасын қиратты. Мексика революциясы осы қауымдастықтарды ехидолар құру арқылы өтеуге тырысты, олардың ең ірілері – 507 гектар жері бар Estación Xico және 250 гектар жері бар San Miguel Xico. Бұл ехидолар, сондай-ақ қазіргі қала мен муниципалитеттер толығымен бұрынғы көл төсегінде орналасқан. Аймақтағы жалғыз танымал орындар – Cerro del Marqués, онда архитектуралық және археологиялық қалдықтар бар, бірақ олар көпшілікке ашық емес. Дегенмен, Casa de Cultura “Chalchiuhtlicue” ішінде орналасқан Museo Comunitario (Қоғамдық мұражай) жергілікті археологиялық жаңалықтарды көрсетеді. Сондай-ақ, көл құрғатылған кезде салынған Ex – Hacienda de Xico да бар.

Қалалық әкімдік

Муниципалдық орталық ретінде, Xico келесі елді мекендерге басшылық етеді: Лас-Бомбас, Комалчика, Санта-Крус, Эль-Триангуло, Эль-Инвернадеро, Колония Амплиясион (Сан-Мигель Тлахуак) және Эхидо Тульехуалько (Табла Нумеро Нуеве), сондай-ақ 13 аты жоқ елді мекен. Оның жалпы халқы 332 279 адамды құрайды. Муниципалитет Ixtapaluca, Chicoloapan, Los Reyes Acaquilpan муниципалитеттерімен, шығысында Chalco de Díaz Covarrubiasпен және оңтүстігінде Федералды округпен (Iztapalapa және Tláhuac аудандары) шектеседі. Оның жалпы ауданы 46,36 км² құрайды.