Кіріспе
АҚШ Денсаулық сақтау және халықты әлеуметтік қорғау департаментінің қоғамдық денсаулық сақтаумен айналысатын бөлімшесі – АҚШ-тың қоғамдық денсаулық сақтау қызметі (USPHS немесе PHS) – Денсаулық сақтау және халықты әлеуметтік қорғау департаментінің қоғамдық денсаулық сақтаумен айналысатын агенттіктердің жиынтығы, департаменттің он екі жұмыс бөлімшесінің тоғызын қамтиды. Денсаулық сақтау жөніндегі көмекші хатшы ПХС-ны басқарады. Қоғамдық денсаулық сақтау қызметінің (PHSCC) әскери қызметшілері – ПХС-тің федералдық бірыңғай әскери құрамы және АҚШ-тың сегіз бірыңғай әскери қызметінің бірі. PHS 1798 жылы құрылған теңіз ауруханалары жүйесінде пайда болды. 1871 жылы олар Теңіз аурухана қызметіне біріктірілді, ал одан кейін Бас хирург лауазымы мен PHSCC құрылды. Жүйенің құзыреті карантиндік шаралар мен зерттеулерді қамти бастағаннан кейін, 1912 жылы ол Қоғамдық денсаулық сақтау қызметі деп атала бастады. 1966–1973 жылдардағы бірқатар қайта ұйымдастырулар PHS бөлімшелерінің департаменттік операциялық агенттіктерге өсуіне әкелді. PHS олардың үстіндегі жұқа иерархиялық қабат ретінде құрылды, өзі жеке операциялық агенттік емес. 1995 жылы PHS агенттіктері Денсаулық сақтау және халықты әлеуметтік қорғау жөніндегі көмекші хатшыға есеп беруден Денсаулық сақтау және халықты әлеуметтік қорғау жөніндегі хатшыға тікелей есеп беруге көшірілді, бұл ПХС-ті ұйымдық иерархиядағы әкімшілік деңгей ретінде жойды.
The United States Public Health Service (USPHS or PHS) is a collection of agencies of the Department of Health and Human Services concerned with public health, containing nine out of the department's twelve operating divisions. The Assistant Secretary for Health oversees the PHS. The Public Health Service Commissioned Corps (PHSCC) is the federal uniformed service of the PHS, and is one of the eight uniformed services of the United States. PHS had its origins in the system of marine hospitals that originated in 1798. In 1871 these were consolidated into the Marine Hospital Service, and shortly afterwards the position of Surgeon General and the PHSCC were established. As the system's scope grew to include quarantine authority and research, it was renamed the Public Health Service in 1912. A series of reorganizations in 1966–1973 began a shift where PHS' divisions were promoted into departmental operating agencies. PHS was established as a thin layer of hierarchy above them rather than an operating agency in its own right. In 1995, PHS agencies were shifted to report directly to the Secretary of Health and Human Services rather the Assistant Secretary for Health, eliminating PHS as an administrative level in the organizational hierarchy.
АҚШ-тың қоғамдық денсаулық сақтау қызметі
АҚШ-тың қоғамдық денсаулық сақтау қызметінің (PHSCC) комиссиялық корпусы қоғамдық денсаулықты жандандыру және аурулардың алдын алу бағдарламаларын іске асыру, сондай-ақ қоғамдық денсаулық сақтау ғылымын дамыту мақсатында 6000-нан астам униформа киген денсаулық сақтау мамандарын жұмысқа тартады. Комиссиялық корпус мүшелері көбінесе аурулармен күресте және нашар денсаулық жағдайларын жоюда алдыңғы қатарда болады. АҚШ-тың қоғамдық денсаулық сақтау қызметінің комиссиялық корпусының миссиясы – АҚШ халқының денсаулығы мен қауіпсіздігін қорғау, нығайту және дамыту. PHSCC мәліметінше, бұл миссия халық денсаулығының қажеттіліктеріне жедел және тиімді жауап беру, қоғамдық денсаулық сақтау тәжірибесінде лидерлік пен үлгілілік, сондай-ақ қоғамдық денсаулық сақтау ғылымын жетілдіру арқылы іске асырылады. АҚШ-тың сегіз униформалық қызметтерінің бірі ретінде PHS Commissioned Corps федералдық мемлекеттік органдар мен бағдарламаларында қоғамдық денсаулық сақтау саласындағы басшылық және қызметтік рөлдерді атқарады. PHSCC құрамына экологиялық және кәсіптік денсаулық сақтау, медицина, медбикелік, стоматология, фармация, психология, әлеуметтік жұмыс, аурухана басқару, денсаулық сақтау деректерін басқару, диетология, инженерия, ғылым, ветеринария, денсаулық сақтау ақпараттық технологиясы және басқа да денсаулық сақтаумен байланысты мамандықтардан таңдалған офицерлер кіреді. Корпус офицерлері АҚШ Әскери-теңіз күштері сияқты униформа киеді, бірақ оларға арнайы PHSCC белгілері қосылған. Корпус АҚШ Әскери-теңіз күштері, АҚШ Жағалау күзеті және NOAA Комиссиялық офицерлер корпусы сияқты бірдей офицерлік шендерді қолданады – енсізден адмиралға дейін, тиісінше O1-ден O10 дейін шендік санаттар. 1960 жылғы 30 маусымнан кейін PHSCC-дегі қызмет зейнеткерлікке шығу үшін әскери қызмет деп есептеледі. Сонымен қатар, PHSCC-дегі белсенді қызмет көптеген ветерандарға арналған жәрдемақылар мен кемсітуге қарсы заңдар мақсатында әскери қызмет деп саналады.
Тарих
Қазіргі заманғы қоғамдық денсаулық сақтау 19-шы ғасырда ғылымның дамуына жауап ретінде пайда болды, бұл даму аурулардың пайда болуы мен таралуын түсінуге мүмкіндік берді. Жұқпалы аурулар туралы білім арта түскен сайын, оларды бақылау және инфекцияның алдын алу жолдары дамытылды. Осы стратегиялардың тиімді болуы үшін бүкіл қоғамның қатысуы қажет екені түсінілгеннен кейін, ауруларды бақылауға қоғамдық жауапкершілік ретінде қарау басталды. Содан кейін осы аурулардың алдын алу стратегияларын іске асыру үшін әртүрлі ұйымдар мен мекемелер құрылды. АҚШ кеңейген сайын, үкіметтік денсаулық сақтау мекемесінің қызмет аясы да кеңейді. 20-шы ғасырдың ортасына дейін АҚШ-тағы қоғамдық денсаулық сақтау жұмысының көп бөлігі муниципалитет деңгейінде жүргізілді. Сонымен қатар, ұлттық және штат деңгейінде де белсенділік болды.
Теңіз ауруханасы қызметі
АҚШ-тың екінші президенті Джон Адамс басқаруы кезінде Конгресс 1798 жылғы «Науқас және мүгедек теңізшілерге көмек көрсету туралы» заң арқылы теңізшілер үшін ауруханалар құруға рұқсат берді. Бастапқыда олар Шығыс жағалауында орналасқан, ал АҚШ шекарасы кеңейген сайын теңіз ауруханалары да кеңейе түсті. Теңіз ауруханалары қызметі Қазынашылық департаментіне қарасты Теңіз revenue қызметіне (қазіргі Жағалау күзетінің алдағысы) бағындырылды. 1871 жылғы қайта ұйымдастыру жергілікті басқарудағы теңіз ауруханаларының шашыраңқы желісін орталықтан басқарылатын Теңіз ауруханалары қызметіне айналдырды, оның бас кеңсесі Вашингтон қаласында орналасқан. Бұл қайта ұйымдастыру Теңіз ауруханалары қызметін Қазынашылық департаментінің дербес бюросы ретінде құрды. Ол жүйені реформалауға тез кірісіп, медициналық қызметкерлері үшін әскери үлгіні қабылдады: дәрігерлерін формамен қамтамасыз етіп, үміткерлерге емтихан жүргізуді енгізді. Вудворт түрлі Теңіз ауруханаларына қажеттілікке қарай тағайындалатын мобильді, мансаптық дәрігерлер құрамын жасады. Комиссиялық офицерлер корпусы 1889 жылы заңмен ресми түрде құрылып, президент Гровер Кливленд қол қойды. Он тоғызыншы ғасырдың соңғы онжылдықтарында Теңіз ауруханалары қызметінің қызмет аясы саудагер теңізшілерін күтіп-ұстаудан асып, жұқпалы ауруларды бақылауға, денсаулық сақтау статистикасын жинауға және негізгі ғылыми зерттеулерге дейін кеңейе бастады. 1873 жылы АҚШ-тағы холера эпидемиясынан кейін 1878 жылғы «Ұлттық карантин туралы» заң карантиндік өкілеттікті Теңіз ауруханалары қызметіне берді. 1879 жылғы «Халық денсаулығы туралы» заңға сәйкес, бұл өкілеттік 1883 жылға дейін АҚШ армиясы мен теңіз күштерімен Ұлттық денсаулық сақтау кеңесі арқылы уақытша бөлісілді. Еуропаның ашаршылық пен соғыс аймақтарынан келген иммигранттар арасында жұқпалы аурулардың кең таралғанын ескере отырып, Теңіз ауруханалары қызметі иммигранттарды Нью-Йорк портындағы Эллис аралы сияқты жерлерде медициналық тексеруге тағайындалды. 1878 жылы Конгресс қабылдаған заң Теңіз ауруханалары қызметіне жұқпалы аурулар туралы деректер жинауға және аурулардың таралуын қадағалауға мүмкіндік берді; бұл бағдарламалар ақырында Ұлттық денсаулық сақтау статистикасы орталығына айналды. 1887 жылы Ұлттық денсаулық сақтау институтының алдағысы – Гигиеналық зертхана Стейтен-Айленд теңіз ауруханасында бактериологиялық зерттеулерге арналған бір бөлмелі зертхана ретінде басталып, 1891 жылы Вашингтонға көшірілді. 1899 жылы алғаш рет ішкі бөлімдер құрылды, атап айтқанда Теңіз ауруханалары, Ішкі карантин, Сыртқы карантин, Санитарлық есептер мен статистика, Ғылыми зерттеулер және Персонал мен есеп бөлімдері. Бұл бастапқы бөлімдер 1943 жылға дейін сақталды, бірақ осы кезеңде кішігірім атаулар өзгертілді және бірнеше жаңа бөлімдер құрылды.
Халықтың денсаулығын сақтау қызметі ретінде даму
Қызмет кеңейтілген жауапкершіліктерді алғандықтан, 1902 жылы ол Қоғамдық денсаулық сақтау және теңіз ауруханалары қызметі деп қайта аталды. 1912 жылы жаңа заңнамаға сәйкес, өз жұмысының кеңейген ауқымын көрсету үшін ол Қоғамдық денсаулық сақтау қызметі (PHS) ретінде құрылды. 1912 жылғы PHS заңы агенттіктің миссиясын жұқпалы аурулардан жұқпалы емес ауруларды қамтуға дейін кеңейтті. 1913 жылы бұрынғы Цинциннати теңіз ауруханасының ғимараты судың ластануын зерттеу үшін далалық зерттеу станциясы ретінде қайта ашылды. Бұл PHS қоршаған ортаны қорғау бөлімдерінің бастауы болды, ол Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің алдағысы болды. 1914 жылы Питтсбург теңіз ауруханасында Ұлттық еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау институтының тікелей алдағысы – Өнеркәсіптік гигиена және санитария басқармасы құрылды. Бұл екі кеңсе де Ғылыми зерттеулер бөліміне қарасты. 1918 жылы венериялық аурулар бөлімі, ал 1929 жылы есірткілер бөлімі құрылды (кейіннен ол Ұлттық психикалық денсаулық институтына айналды). 1939 жылы PHS толығымен Қазынашылық департаментінен жаңа Федералдық қауіпсіздік агенттігіне ауыстырылды. 1942 жылы соғыс аймақтарындағы безгекке қарсы күрес кеңсесі құрылды, ол 1946 жылы Жұқпалы аурулар орталығына айналды, ол әрі қарай Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтарына (Centers for Disease Control and Prevention) трансформацияланды. 1920 жылдардың соңынан бастап және «Жаңа мәміле» дәуірінде жалғасқан маңызды құрылыс науқаны бірнеше теңіз ауруханаларын үлкен, монументалды ғимараттарға жаңартып, 19 ғасырдағы ғимараттарға тән кішкентай ғимараттардан өзгешелендірді. PHS штаб-пәтері 1891 жылдан 1929 жылдың сәуір айына дейін АҚШ Капитолийінің қарсы бетіндегі көшеде орналасқан, қайта жаңартылған сарайда орналасқан. 1920 жылдың шілдесінде ол Ұлттық алаңдағы Уақытша C ғимаратында кеңсе кеңістігіне кеңейді, ол Батлер ғимараты бұзылғаннан кейін уақытша штаб-пәтеріне айналды. 1933 жылдың мамыр айында Ұлттық алаңда жаңа Қоғамдық денсаулық сақтау қызметі ғимараты ашылды.
ХХ ғасырдың ортасы
1943 жылға қарай PHS-де сегіз әкімшілік бөлім, сондай-ақ Ұлттық қатерлі ісіктер институты, Сент-Елизавета ауруханасы және Бас хирургтың тікелей бақылауындағы Фридмен ауруханасы болды. Бұл бөлімдердің көбінесе өкілеттіктері қайталанып, әкімшілік тұрғысынан қиындық тудыратын. Сонымен қатар, олардың кейбіреулері әртүрлі заңдармен құрылып, олардың қолданыс аясы үйлесімсіз болды, ал кейбіреулері PHS-тің өзінде құрылған немесе Федералды қауіпсіздік агенттігінен берілген. 1943 жылы PHS бөлімдері заң бойынша үш операциялық мекемеге біріктірілді және 1954 жылы бұрынғы Цинциннати теңіз ауруханасынан жаңа салынған Роберт А. Тафт санитарлық инженерия орталығына көшірілді. Дегенмен, бұл кезең теңіз ауруханалар жүйесінің төмендеуі болды. 1943 жылы ауруханалар жүйесі 30 ауруханаға жетіп, ең жоғары деңгейге көтерілді. 1944–1953 жылдарығы жабылу толқыны 1920 жылдан бері жаңартылмаған он теңіз ауруханасының тоғызын, сондай-ақ үш жаңа жалпы аурухана мен Форт-Стентондағы туберкулез санаторийін жойды. Алайда, PHS 1946 жылғы Хилл-Буртон заңы арқылы штаттардың аурухана салуын қаржыландырды. 1953 жылы Федералды қауіпсіздік агенттігі таратылып, оның көптеген функциялары, PHS-тің өзімен бірге, жаңа құрылған Денсаулық сақтау, білім беру және әлеуметтік қамсыздандыру департаментіне берілді. 1955 жылы Ішкі істер департаментінің Үндістер істері бюросынан функциялар ауысқаннан кейін Үнді халқының денсаулығы бөлімі құрылды.
Қайта ұйымдастыру дәуірі
1966 және 1973 жылдар аралығындағы реорганизациялар мен қайта құрулар сериясы бюро құрылымының тоқтауына әкелді. 1968 жылғы реорганизация PHS-тің ескі бюро құрылымын екі жаңа операциялық агенттікпен алмастырды: Денсаулық сақтау және психикалық денсаулық басқармасы (HSMHA) және Тұтынушыларды қорғау және қоршаған ортаны сақтау қызметі (CPEHS). NIH тәуелсіз күйінде қалды және ұйымдастыруға аз әсер етті. 1968 жылы Денсаулық сақтау жөніндегі көмекші хатшы лауазымы құрылды, ол Бас дәрігерді (Хирург-генерал) жалпы денсаулық сақтау қызметінің жоғары басшысы ретінде ығыстырды, бірақ Бас дәрігер бағынышты рөлде сақталды. Сондай-ақ 1968 жылы 1862 жылға дейін тарихы бар Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы PHS құрамына енді. Реорганизациялардың мақсаты – бұрын бөлінген бөлімдерді үйлестіріп, ірі, кешенді мәселелерге тұтасқан тәсіл қолдану болды. Сонымен қатар, 1965–1970 жылдар аралығындағы ауруханаларды жабудың екінші толқыны Миссисипи өзені мен Ұлы көлдердің жағасындағы үш жалпы аурухананы, сондай-ақ 19 ғасырдағы Саванна ауруханасын жапты. Бұған қоса, Сент-Элизабетс ауруханасы және Лексингтон мен Форт-Уорт қалаларындағы психиатриялық ауруханалар басқа агенттіктерге берілді, ал Галвестон ауруханасы жақын маңдағы Нассау шығанағында PHS сатып алған жаңа ауруханамен ауыстырылды. Нәтижесінде жүйеде сегіз жалпы аурухана және Ұлттық мәйектілікке қарсы орталық (National Leprosarium) қалды. Жаңа агенттіктер ауырсынып, бюрократиялық болып көрінді және олардың қысқа ғұмыр сүруі күтілді. CPEHS 1970 жылы таратылды, оның көп бөлігі PHS-ден шығарылып, жаңа Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің ядросын құрады. Шамамен сол кезде 1970 жылғы Еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау туралы заңға сәйкес, бұрынғы Өндірістік гигиена бөлімінен Еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау жөніндегі Ұлттық институт құрылды. HSMHA 1973 жылы төрт мұрагер агенттікке бөлінді.
Іс-шаралар
Қоғамдық денсаулық сақтау саласының қызметкері Сара Жозефин Бейкер Нью-Йорктегі кедейлерге өздерінің нәрестелерін сауықтыруға көмектесу үшін көптеген бағдарламалар құрды, медбикелер топтарын Hell's Kitchen сияқты тығыз маңайларға апарып, аналарға балаларын киюге, тамақтандыруға және жууға үйретті. АҚШ-та халық денсаулығын сақтаудың тағы бір ізашары Лилиан Уолд болды, ол Нью-Йоркте Генри-стрит орталығын құрды. Нью-Йорктің амбулаторлық медбике қызметі қаланың кедей халқына денсаулық сақтауды жеткізуде маңызды рөл атқарды. Қоршаған ортаны қорғау және халық денсаулығы саласында 1969 жылы Қоғамдық денсаулық сақтау қызметі жүргізген, АҚШ-тағы мыңнан астам су жүйелерін қамтыған су сапасын зерттеу, 1974 жылы қабылданған "Қауіпсіз су туралы" заңда қолдау тапқан күштірек қорғау шараларына деген қажеттілікті растаған екі маңызды қорытынды жасады. Зерттеу көрсеткендей, біріншіден, штаттық бақылау бағдарламалары біркелкі емес және көбінесе жеткіліксіз болды, екіншіден, судың бактериологиялық сапасы, әсіресе кіші жүйелерде, алаңдатарлық деңгейде болды. 1963 жылғы "Таза ауа туралы" заң Денсаулық сақтау, білім беру және әлеуметтік қамтамасыз ету департаментінің Қоғамдық денсаулық сақтау қызметіне штаттар арасында ластау орын алғанда немесе губернатордың өтініші бойынша өнеркәсіп кәсіпорындарына қарсы шаралар қабылдауға құқық берді. Бұл шаралар Огайо өзені аңғары, Нью-Йорк және Нью-Джерси штаттарында жүзеге асырылды. Сондай-ақ, қызмет ауаның ластануын мониторингтеуді бастады. 1967 жылғы "Таза ауа туралы" заң ауа сапасын бақылау аймақтарына көбірек назар аударды.
Негром еркектердегі емделмеген сифилис туралы Тюскеги зерттеуі
1932 жылы Алабама штатының Тускеги қаласындағы Тускеги институтымен бірлесіп жұмыс істейтін Қоғамдық денсаулық сақтау қызметі, қара нәсілділерге арналған емдеу бағдарламаларын негіздеу мақсатында, сифилис ауруының табиғи ағымын жазу үшін зерттеу бастады. Зерттеу "Негр ер адамдарында емделмеген сифилис туралы Тускеги зерттеуі" деп аталды. Алғашқы зерттеуге 600 қара нәсілді ер адам қатысты – 399-ы сифилиспен ауырған, ал 201-і аурудан мүлдем таза болған. Зерттеу науқастардың толыққанды хабардар болуымен алынған келісімінсіз жүргізілді. Зерттеушілер ер адамдарға "жаман қан" деп аталатын, сифилис, анемия және шаршаңқы сияқты бірнеше ауруды білдіретін жергілікті терминді пайдаланып, емделіп жатқандарын айтты. Шындығында, олар ауруларын емдеуге қажетті тиісті емді алмады. Зерттеуге қатысқандар тегін медициналық қарап тексерулер, тегін тамақ және жерлеуге арналған сақтандыру алды. Зерттеу бастапқыда алты айға жоспарланған болатын, бірақ іс жүзінде 40 жылға созылды. 1940 жылдары сифилисті емдеуге қолданылатын пенициллин ашылды. Дегенмен, зерттеу жалғасты, ал қатысушылар ешқашан емделмеді. Осы себепті, бұл зерттеу АҚШ тарихындағы "ең әбес" биомедициналық зерттеу деп есептеледі.
Гватемаладағы сифилис зерттеулері
1932-1972 жылдар аралығында Тускеги бағдарламасына қатысқан USPHS дәрігері Джон Чарльз Катлер Гватемаладағы АҚШ үкіметінің сифилис эксперименттерін басқарды. Орталық Америка Республикасы Гватемалада гватемалалық тұтқындар, солдаттар, жетім балалар және басқа адамдар 1946 жылдан 1948 жылға дейін сифилис және басқа жыныстық жолмен жұғатын аурулармен қасақана жұқтырылды, мақсаты – ауруды ғылыми тұрғыдан зерттеу. Бұл жоба АҚШ-тың Мэриленд штатындағы Бетесда қаласындағы Ұлттық денсаулық институттарының грантымен қаржыландырылды. 2010 жылы АҚШ Мемлекеттік хатшысы Хиллари Клинтон осы бағдарлама үшін Гватемала Республикасынан кешірім сұрады, себебі бұл істе моральдық жауапкершілікке қатысты ауыр этикалық бұзушылықтар орын алған еді.