Кіріспе
Испания мемлекеттік теміржол компаниясы Renfe (ˈreɱfe, ), ресми түрде Renfe Operadora, Испанияның ұлттық мемлекеттік теміржол компаниясы. Ол 2005 жылы бұрынғы Испания Ұлттық теміржол желісі (Renfe) екіге бөлінгеннен кейін құрылды: инфрақұрылымды Administrador de Infraestructuras Ferroviarias (ADIF) мұра етті, ал теміржол қызметін Renfe Operadora мұра етті.
Renfe (ˈreɱfe, ), officially Renfe Operadora, is Spain's national state owned railway company. It was created in 2005 upon the split of the former Spanish National Railway Network (Renfe) into the Administrador de Infraestructuras Ferroviarias (ADIF), which inherited the infrastructure, and Renfe Operadora, which inherited the railway service.
Тарих
"Renfe" атауы (Red Nacional de los Ferrocarriles Españoles) 1941 жылғы 24 қаңтарда Испания темір жолдарын мемлекеттік меншікке алу арқылы құрылған бұрынғы Испания Ұлттық темір жол желісінен шығарылған. ЕО-ның 91/440 директивасына сәйкес, Renfe 2005 жылғы 1 қаңтарда Renfe Operadora (операциялар) және ADIF (инфрақұрылым) болып бөлінді. Сонымен бірге, 1971 жылы алғаш рет енгізілген Renfe логотипі ("galleta" деп аталған, испан тілінде "печенье" деген мағынаны білдіреді) Interbrand компаниясымен әзірленген, қара-күлгілт түсті кіші әріптермен жазылған сөздік белгімен ауыстырылды. Басқа секторлар қолданған жеке логотиптер де жаңартылды, бірақ Renfe-нің ескі логотипі Испаниядағы кейбір стансаларда және карталарда ADIF стансасын көрсету үшін әлі де қолданылуда. 2003 жылғы "Темір жол секторы туралы" заң темір жол инфрақұрылымын басқару, күтіп ұстау және салуды пойыз жүргізуден бөліп қарастырды. Алғашқы функция қазір Administrador de Infraestructuras Ferroviarias (ADIF) жауапкершілігінде, ал жаңадан құрылған Renfe Operadora (сондай-ақ Grupo Renfe немесе жай Renfe) жылжымалы құрамға ие және жолаушылар мен жүк тасымалдарын жоспарлау, насихаттау және іске асыру үшін жауапты. Ouigo España 2021 жылы, ал Iryo 2022 жылы іске қосылғандықтан, Renfe енді ішкі жолаушылар тасымалында монополиялық құқыққа ие емес.
Сандар
2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 жылғы жолаушылар саны (млн.) 527,975 517,583 510,176 476,334 463,012 476,917 472,145 466,057 464,961 465,201 471,359 487,881 507,088 510,453 Жолаушылар-километр (млн.) 20,480 20,167 22,281 21,895 21,166 21,585 21,319 22,563 23,754 24,825 25,291 26,060 26,931 27,263 AVE жолаушылары (мың.) 4.878 5.559 11.461 11.250 10.851 12.563 12.101 14.697 17.967 19.428 20.352 21.108 21.332 22.370 AVE Жолаушылар-километр (мың.) 1.884 2.161 4.888 5.260 5.171 5.846 5.793 7.095 8.038 9.230 9.632 10.267 10.289 10.760
Операциялар
Компания кейбір темір жолдарды, олардың электрлендірілгендерін басқарады. Жолдардың көпшілігі Португалияда қолданылатын, бірақ әлемнің қалған бөлігіндегі стандартты халықаралық еңістікке қарағанда кеңірек еңістікпен салынған. Жаңа жоғары жылдамдықты (AVE) желісі Еуропаның басқа темір жол жүйесімен байланысу үшін халықаралық стандартты еңістікте салынған. Осы себепті, Испанияда бұл еңістік "Еуропалық еңістік" деп аталады. Мадрид пен Севилья арасындағы жоғары жылдамдықты темір жол желісінің құрылысы 1988 жылы басталды және 1991 жылы пайдалануға берілді. Екінші жоғары жылдамдықты темір жол желісі (Мадрид – Барселона) 2007 жылы аяқталды, ал салтанатты ашылуы 2008 жылдың 20 ақпанында өтті. Бұл бағыттың жұмыс жылдамдығы – . Желінің басым бөлігі (Мадридтен Лейдаға дейін) 2003 жылдың 11 қазанында пайдалануға берілді, ол Сарагосадан Хуескаға жалғасады. Үшінші жоғары жылдамдықты желі (Мадридтен Толедоға дейін) 2005 жылдың қарашасында ашылды, содан кейін 2007 жылы Кордовадан Малагаға дейін Антекераға дейінгі тармақ ашылды. 2007 жылы Мадридтен Вальядолидке дейінгі тағы бір жоғары жылдамдықты бағыт ашылды. 2010 жылы Мадридтен Валенсияға дейінгі желі ашылды, ал Галисиядағы жоғары жылдамдықты желісінің бірінші кезеңі 2011 жылы ашылды. Лиссабонға бағыт жобалануда. Renfe басқа желілерге Барселона мен Аликанте арасындағы орташа жылдамдықтағы Euromed желісін қосады. Қалааралық көлікпен қатар, Renfe Мадрид пен Барселонаны қоса алғанда, он бір мегаполисте Cercanías (немесе Каталониядағы Rodalies және Баск еліндегі Cercanías Aldirikoak) деп аталатын қала маңындағы пойыз жүйелерін басқарады. Кейбір қалаларда Renfe басқа қала маңындағы темір жол операторларымен, мысалы FGC-мен нарықты бөліседі. 2019 жылы Renfe Астурия және Кантабрия аймақтарына 31 жаңа пойызға тендер жариялады және 258 миллион еуролық келісімшарт 2020 жылдың маусым айында CAF (Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles) компаниясына берілді. 2023 жылдың ақпан айында билік өкілдері жобалардың дұрыс емес жүк көтергіштігіне арналғанын және туннельдер үшін тым кең болатынын анықтады. Халықаралық жағдайда ұятқа қалған Renfe және ADIF жауапкершілікті өзара тастауға тырысты, ал кейбіреулері жауапты деп саналған басшыларды қызметтен босатуды талап етті. Әйбарына орай, пойыздар әлі де жобаланып жатыр, алайда Cercanía қала маңындағы пойыздары 2026 жылға дейін кешіктіріледі.
Көшедегі туристік пойыздар
Қызмет Маршрут(тар) Локомотив Пассажир вагоны Сурет Аль-Андалус Севилья Гранада Убеда Севилья Renfe 319.3 классы локомотиві Аль-Андалус Коста-Верде Экспресі Бильбао Сантьяго-де-Компостела Сантьяго-де-Компостела Бильбао Feve 1900 классы локомотиві Эль Транскантабрико Эль Транскантабрико Гран-Лухо Сан-Себастьян–Сантьяго-де-Компостела Сантьяго-де-Компостела–Сан-Себастьян Feve 1900 классы локомотиві Эль Транскантабрико Ла-Робла Экспресі "La Robla маршруты:" Бильбао Леон Леон Бильбао "Паломниктік маршруты:" Овиедо Ортигера Сантьяго-де-Компостела Овиедо Feve 1650 классы локомотиві Ла-Робла
Билеттер
Жол жүру билеттерін теміржол стансаларынан және онлайн түрде алуға болады. 2023 жылы Еуропалық комиссия Renfe компаниясы онлайн билет сату нарығында басымдық құқығын пайдаланып, бәсекелес билет сату сайттарымен сапар уақыты туралы мәліметтерді бөлісуден бас тартқан болуы мүмкін деген алаңдаушылықты тергеді. Renfe осы мәселені шешу мақсатында бірнеше міндеттемелер ұсынды, және Еуропалық комиссия 2024 жылдың қаңтарында ЕО-ның бәсекелестік ережелеріне сәйкес оларды заңды күшке енгізді.