Кіріспе
1847 жылы Мексика-Америка соғысының шайқасы. Солтүстіктегі соғыстың аяқталуы.
| қатысушы2 = | қатысушы1 = | командир2 = Антонио Лопес де Санта Анна, Педро де Ампудия, Мануэль Мария Ломбардини, Антонио Каналес Розилло | командир1 = Закари Тейлор, Джон Э. Вуль, Генри Клей-младший | күші2 = 15 142 адам | қазалар2 = 591 қаза тапты, 1048 жараланды, 1894 жоғалып кетті. Генерал Закари Тейлордың және генерал Антонио Лопес де Санта Аннаның әлдеқайда үлкен мексикалық армиясының арасында болды. Бұл шайқас Мексиканың Коахуила штатындағы Буэна-Виста ауылының жанында, Сальтильо қаласының оңтүстігінде өтті. "Ла Ангостура" ("тар жер") – бұл жердің жергілікті атауы. Шайқастың нәтижесі белгісіз болды, екі тарап та жеңіске жеткенін мәлімдеді. Санта-Аннаның әскерлері пушкалар мен туларды соғыс трофейлері ретінде алып, алаңнан кері шегінді, ал американдық әскерлер күтпегендей қарсылықсыз қалды, олар тағы бір күнді қатты шайқаста өткізеді деп күткен еді.
End of the War in the North
| combatant2 =
| combatant1 =
| commander2 = Antonio López de Santa AnnaPedro de AmpudiaManuel María LombardiniAntonio Canales Rosillo
| commander1 = Zachary TaylorJohn E. Wool Henry Clay Jr
| strength2 = 15,142
| casualties2 = 591 killed1,048 wounded1,894 missing under General Zachary Taylor, and the much larger Mexican Army under General Antonio López de Santa Anna. It took place near Buena Vista, a village in the state of Coahuila, about south of Saltillo, Mexico. La Angostura ("the narrow place") was the local name for the site. The outcome of the battle was ambiguous, with both sides claiming victory. Santa Anna's forces withdrew with war trophies of cannons and flags and left the field to the surprised U. S. forces, who had expected there to be another day of hard fighting.
Өмірбаян
АҚШ президенті Джеймс К. Полк Мексиканың орталық бөлігіне Мексика шығанағының жағалауындағы Веракрус порты арқылы шабуыл жасаудың мексикалықтарды келіссөздерге келуге мәжбүрлейтініне шешім келтірді. Ол генерал-майор Закари Тейлорға Монтеррейдегі орнында қалуын бұйырды. Полк генерал Винфилд Скотты Мексикадағы АҚШ-тың барлық күштерінің бас қолбасшысы етіп тағайындады. Скот Тейлорға өз орнында қалуын бұйырды. Монтеррей шайқасынан және соғыс тоқтағаннан кейін, Тейлордың әскері, бригадир генерал Уильям Дж. Уорттың 1000 адамымен бірге, 16 қарашада қорғаны жоқ Сальтильоға басып кірді, бұл Монтеррей мен Паррас-де-ла-Фуэнтеге жолдарды қорғау үшін стратегиялық маңызға ие деп есептелді, тісін берілген оңтүстікке қарай жылжуды тоқтату туралы бұйрыққа қарамастан. Содан кейін Тейлор генерал Джон Э. Вулды Монкловадан Паррасқа бағыттап, мақсаты сол ауыл шаруашылығы аймағын бақылауға алу болды. Бұл күшті күш еді, бірақ кейбір әскерлерде формасы мен қаруы болмады. Жалпы алғанда, мексикалық күштердің саны көп болды, бірақ АҚШ-тың күштеріне қарағанда ресурстары аз болды, олардың қару-жарағы ескірген, әскерлеріне жалақы төлеуге және жергілікті азаматтарға азық-түлік беруге қаржысы жетпеді. Көптеген жаңа сарбаздар болды, олардың көпшілігі оқу кезінде тіпті бір рет те оқ атқан емес. Дегенмен, Санта-Аннаның аймақты білуі артықшылық болды, өйткені мексикалық армия көбінесе басты жолды пайдаланған. Қаңтардың басында Сан-Луис-де-Потосиде орналасқан кезде Санта-Анна генерал Скоттан Ворттың әскерлеріне генерал Дэвид Э. Твиггс пен генерал Джон А. Квитманның Веракрустағы дивизияларына қосылуға бұйрық берген хат алды. Қыс мексикалықтарға қиын болды, олар нашар киінген және азық-түлікпен қамтамасыз етілмеген, соңғы ондаған жылдардағы ең суық температура болды. Санта-Аннаның күштеріндегі ерлер мен әйелдер суықтан өле бастады, ал суық ауа райы басылғаннан кейін шөлдеу де мәселе болды. Кейбір солдадерялар лагерьдегі әскерлерді жылыту үшін айналасындағы ағаштарды өртеп жіберді, бірақ екі армия шайқасқан кезде мексикалық күштер аурудан, суықтан және дезертирліктен мыңдаған адамды жоғалтты. Тейлор 14 ақпанда 4650 адамын Агуа-Нуеваға көшірді, бірақ 20 ақпанда майор Бенджамин МакКаллочтың Техас рейнджерлері Энкарнасьонда Санта-Аннаның күштерімен кездесті, бұл Тейлордың Ла Ангостураға ("тар жерге") қайтуына себеп болды, бұл Хасиенда Сан-Хуан-де-ла-Буэна-Вистадан бір шақырымдай оңтүстікке орналасқан. Санта-Анна 21 ақпанда Агуа-Нуеваның төменгі жағындағы Карнеро асуына жетті және 22 ақпанда Тейлордың берілуін талап етті, бірақ Тейлордың көмекшісі Уильям Уоллес Смит Блис: "Мен сіздің өтінішіңізге келісуден бас тартамын" деп жауап берді. Стиннің драгундары Джувера колоннасын екіге бөліп, алдыңғы бөлігін хасиендадан өткізіп, Шерманның батареясынан атысқа түсірді, ал драгундар қалған бөлігін шатастырды. Санта-Анна өзінің әскерінің азық-түлік жетіспеуінен шаршап, құлап бара жатқандығына сенді. Кейбір мексикалық сарбаздар аштықтан қиналып, "америкалықтардан тамақ алу үшін рұқсатсыз шабуылдар жасады". Санта-Анна майданды ұстап қалуды немесе кері шегінуді қарастырғанда, азық-түліктің жетіспеуі көптеген әскерлерін дезертирлікке итеретінін есептеді. 23 ақпанда Санта-Аннаның Агуа-Нуевадағы соғыс кеңесінің кейбір мүшелері кері шегінуді ұсынды. Тейлор өз әскерін Нуева-Агуаға қайтарды, бірақ Санта-Аннаны оңтүстікке қарай қуып бармады.
Тез арада
Санта Анна әскерлерін кері қайтарып, ұрыс алаңын таңғалған АҚШ әскерлеріне қалдырды. Санта-Аннаның әскерлері АҚШ армиясынан маңызды соғыс трофейлерін – қару-жарақ, тулар, сондай-ақ зеңбіректерді басып алды, олар Мексиканың артиллерия мектебінде қазіргі заманға дейін сақталып тұр. Мексикалықтар соғысты аяқтаған 1848 жылғы Гвадалупе-Идальго келісімінен кейін жазған еңбектерінде бұл шайқасты жеңіс деп есептеді. "Біздің әскер жеңіске жеткен деп жарияланды, дәлел ретінде олжалар, басып алынған позициялар және жеңілген [АҚШ] дивизиялары келтірілді. Шындығында, біздің қару-жарақ барлық кездесулерде американдықтарды жеңіп шықты, және қазірге дейін шайқастың барысы бізге тиімді. Үш рет ішінара жеңіске жеттік, бірақ толық жеңіс болған жоқ". Мексикалық жақтан көптеген қаза тапқандар мен жараланғандар болды. АҚШ әскерлерінен қаза тапқандардың денелерін табу осы қақтығыстың ерекшелігіне айналды. Буэна-Виста / Ла-Ангостура шайқасынан ең танымал болғаны – американдық мемлекет қайраткері Генри Клейдің үшінші ұлы, Мексика соғысына қарсы белсенді түрде шыққан Генри Клей-младшийдің қазасы болды. Оның өлімі туралы кем дегенде жеті түрлі гравюра шықты. Курье мен Айвс жасаған гравюрада ол жараланғаннан кейін, әріптестеріне өзінің тағдырына қалдыруын өтініп тұрған күйде бейнеленген. Оның қабір орны кеңінен танылды, екі сақталған дагеротип оны күннің әртүрлі уақытында және әртүрлі бұрыштардан түсірген. Клейдің денесі эксгумацияланып, Джефферсон Дэвис тарапынан АҚШ-қа жерлеу үшін жеткізілді. Сондай-ақ Арканзастың бұрынғы губернаторы Арчибальд Йелл және Иллинойс штатының Джон Дж. Хардин, Авраам Линкольннің саяси қарсыласы, Уиг партиясының өкілі қаза тапты. Кентукки штаты кейбір офицерлер мен қатардағы жауынгерлердің денелерін қайтаруға және тасымалдауға қаражат жұмсады, олар кейіннен астана Франкфорттағы Кентукки штатының ғимаратының жанындағы ортақ қабірге жерленді. 1847 жылғы 20 шілдеде Кентуккиден қаза тапқандардың құрбандықтарын құрметтеу үшін үлкен қоғамдық жерлеу рәсімі өтті, онда Джон К. Брекинридж оларды жоғары бағалады. Брекинридж соғысқа қарсы болған, бірақ өзінің патриоттық сөйлемінен кейін ерікті болып тіркелді.
АҚШ-тағы қоғамдық реакция
АҚШ-тағы шайқас туралы жаңалықтар дереу жеткен жоқ, Мексикадан байланыс баяу болды, себебі шайқас Мексиканың солтүстігіндегі шалғай орналасқан аймақта болды. Бастапқыда мексикалықтар жеңіске жетіп, Тейлорды тұтқынға алған деген қауесет тарады. Сенімді жаңалық Жаңа Орлеанға наурыздың ортасында, ал Нью-Йоркке 1 сәуірде жетті. Жаңалық елге тараған соң, ұлттық санаға еніп, өлең, проза, музыка және өнер арқылы мақтаулар айтылды. Ақын Уолт Уитман да мақтауға қосылды. Америка әскерінің басым бөлігі тұрақты әскер емес, еріктілер болғандықтан, Буэна-Вистаның халық арасындағы танымалдылығы артты. Еріктілер кәсіби әскери күш саналатын, Мексиканың әлдеқайда үлкен армиясын жеңген қарапайым азаматтар ретінде сипатталды. Буэна-Вистамен бірге Скотттың Веракрузға қондыруы Мексиканың ішкі аймағына еніп, астананы басып алу мақсатында болды. Хабар келгенде, бұл шағын, бірақ батыл АҚШ армиясының мексикалықтардың әлдеқайда үлкен күштеріне қарсы керемет жеңісі ретінде баяндалды. Тейлордың Буэна-Вистадағы қиын жеңісі, Скотттың Веракрузды ұзақ бомбалаудан кейін сәтті басып алуын көлеңкеге түсірді, нәтижесінде американдықтардың аз ғана шығыны болды, бірақ көптеген мексикалық азаматтар қаза тапты.
Жазбалар мен суреттер
Соғыс екі тарапында да шайқасқа қатысқандардың дер кезінде немесе оған жақын уақытта жазылған бірнеше естеліктері сақталған. Капитан Джеймс Генри Карлтон Буэна-Виста шайқасында күресіп, аймақтағы оккупациялық күштерде қызметін жалғастырды. Ол шайқас алаңына қайта оралып, соғыс туралы естеліктерін жазып қалдырды. Джордж С. Фурбердің "Он екі айлық ерікті" атты еңбегі, Бенджамин Франклин Скрибнер мен Сэмюэл Френчтің қатысулары туралы жарияланған есептері де бар. Лейтенант Лью Уоллес шайқаста болмаса да, бірнеше күннен кейін шайқас алаңына барып, көргендері мен сезінгендері туралы терең әсер қалдырған есеп жазды. "Онда қорқынышты көрініспен қираған заттар жатыр: өлген адамдар мен жылқылар, штыктар, қару-жарақтар, сынған мылтықтар, бас киімдер, қалпақтар, патрон қағаздары, киімнің жыртықтары. Жер мен тастар кейбір жерлерде қанға боялған, мұнда бір дақ, онда – кішкентай ағын." Ол сонымен қатар екі тараптың да қаза тапқан әскерлеріне арналған үлкен шұңқыр қабірлерді де байқады. АҚШ-та халыққа тарату үшін шайқастың көптеген суреттері жасалды, олардың ең танымал суреті – Тейлордың көмекшісі майор Итон салған эскизден жасалған шайқас көрінісі. Итон шайқас алаңы туралы жазбалар жасап, жер бедерін сипаттап, басқа қатысушылардан сұрақтар қойды. Жарияланған шайқас көрінісінің көлемі үлкен болды (19 1/4 дюйм x 29 1/4 дюйм; 48,9 x 74,9 см.). Ол 1847 жылдың 15 қыркүйегінде, соғыс жалғасып жатқанда, сатылымға шығарылды. Замандастары оның топографиялық тұрғыдан дәлдігімен және әдемілігімен бағалады. Шайқас көрінісіне жасалған қазіргі заманғы талдау шайқас суреттерінде жиі кездесетін сәйкессіздіктерге назар салады: әскер санының азайтылуы және қимылдардың тым қарапайымдатылуы. Көптеген суреттер шайқастың қаһарлы сипатын бейнелейді, ал кейбір суреттердің түсіндірмелері белгілі бір әскерлердің батырлығын көрсетуге және АҚШ-тың жеңісін растауға тырысады. Карл Небельдің суреті ол салған серияның бір бөлігі, ол соғыстың шайқастарын көрнекті етіп бейнеледі және журналист Джордж Уилкинс Кендалдың "АҚШ пен Мексика арасындағы соғыс, суреттермен" атты еңбегіне иллюстрация ретінде қызмет етті. Бірақ Кендал Буэна-Виста шайқас алаңына бармады, ал Небель де бармаған болуы мүмкін. Кендал Карлтонның капитан Джон П. О'Брайеннің АҚШ шебін ұстап тұрғаны және қару-жарақтарды бақылағаны туралы есебіне сенеді. Небель Итонның шайқас көрінісінің литографиясын бағаламайды.
Жер атаулары
Буэна Виста округі, Айова штаты, 1859 жылы осы шайқастың құрметіне аталған. Мичиган штатының Сагинау округіндегі Буэна Виста қалашығы, сондай-ақ Вирджиния, Колорадо, Орегон, Нью-Джерси, Алабама, Миссисипи, Пенсильвания және Джорджия штаттарындағы Буэна Виста қалалары да осы шайқастың құрметіне аталған. Сан-Францискодағы Буэна Виста паркі де осы шайқастың атымен аталады.