Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын ортағасырлық стильдегі ақын (1752–1770)
ағылшын саясаткері
американдық мәдениет сыншысы, оның есімі ұқсас
English medieval style poet (1752–1770)
the English politician
the American cultural critic with a similar name
Чаттертон туылғаннан кейін (15 тамыз 1752 жылы әкесінің қайтысынан кейін 15 апта өткен соң), анасы қыздар мектебін ашып, тігін және әшекейлі тігіспен айналысты. Чаттертон Бристольдегі Эдвард Колстонның қайырымдылық мектебіне қабылданды, онда оқу бағдарламасы оқу, жазу, арифметика және діни нақылдармен шектелген. Дегенмен, Чаттертон әрқашан ағасы, шіркеу күзетшісі және Сент-Мэри Редклиф шіркеуіне қызығушылық танытқан. Ол шіркеудің алтарь зираттарындағы рыцарьлар, дін қызметкерлері және қалалық лауазымды тұлғалармен таныс болды. Содан кейін ол кеменің солтүстік жағындағы шатырдың үстіндегі құжаттар сақтау бөлмесіндегі емен сандықтарға қызығушылық танытты, онда Роза соғыстарына дейінгі ескі пергамент құжаттары ұмытылып жатты. Чаттертон өзінің алғашқы әріптерін ескі музыкалық жинақтың әсем әріптерінен үйренді, ал қара әріппен жазылған Киелі кітаптан оқуға үйренді. Әпкесі кішкентай кітаптарды оқуды ұнатпағанын айтты. Бала кезінен-ақ ерке, басқа балалардың ойындарына қызығушылық танытпағандықтан, оны білім жағынан артта қалған деп есептеді. Әпкесі, оған ыдысына қандай сурет салуды қалағанын сұрағанда, ол: «Менің атымды әлемге жариялау үшін қанаты мен кернейі бар періште салсын», – деп жауап бергенін айтты. Кішкентай кезінен-ақ ол ойға дағдылы болды, сағаттап трансқа түскендей отырып, немесе еш себепсіз жылап отырды. Оның жалғыздық жағдайы оның табиғи тартымдылығын дамытуға және поэзиясының қалыптасуына үлкен әсер еткен құпияға деген сүйіспеншілігін қалыптастыруға көмектесті. 6 жасында анасы оның қабілетін байқады; 8 жасында ол кітаптарға сонша құштар болды, егер оны алаңдатпаса, күні бойы оқып, жазатын еді; 11 жасында ол Феликс Фарлидің Бристоль журналына мақалалар жаза бастады. Оның бұл ісі сол газетте жарияланған бірнеше діни өлеңдер жазуға шабыс дамытты. 1763 жылы шіркеу күзетшісі үш ғасырдан астам уақыт бойы Сент-Мэри Редклиф шіркеуінің ауласын безендірген айқышқа қол сұқты. Чаттертон құрметке деген құштарлығымен ерекшеленді және 7 қаңтар 1764 жылы жергілікті журналға шіркеу вандалына қарсы сатира жіберді. Ол сондай-ақ, өзінің зертханасы ретінде пайдаланған кішкентай шатыр бөлмесіне жабылып отыруды ұнатты; онда кітаптармен, құнды пергаменттермен, Сент-Мэри Редклиф шіркеуінің құжаттар сақтау бөлмесінен ұрланған заттармен және сурет салу құралдарымен бала 15 ғасырдың батырлары мен қаһармандарымен ойда өмір сүрді.
After Chatterton's birth (15 weeks after his father's death on 7 August 1752), his mother established a girls' school and took in sewing and ornamental needlework. Chatterton was admitted to Edward Colston's Charity, a Bristol charity school, in which the curriculum was limited to reading, writing, arithmetic and the catechism. Chatterton, however, was always fascinated with his uncle the sexton and the church of St Mary Redcliffe. The knights, ecclesiastics and civic dignitaries on its altar tombs became familiar to him. Then he found a fresh interest in oaken chests in the muniment room over the porch on the north side of the nave, where parchment deeds, old as the Wars of the Roses, lay forgotten. Chatterton learned his first letters from the illuminated capitals of an old musical folio, and he learned to read out of a black letter Bible. His sister said he did not like reading out of small books. Wayward from his earliest years, and uninterested in the games of other children, he was thought to be educationally backward. His sister related that on being asked what device he would like painted on a bowl that was to be his, he replied, "Paint me an angel, with wings, and a trumpet, to trumpet my name over the world." From his earliest years, he was liable to fits of abstraction, sitting for hours in what seemed like a trance, or crying for no reason. His lonely circumstances helped foster his natural reserve, and to create the love of mystery which exercised such an influence on the development of his poetry. When Chatterton was age 6, his mother began to recognise his capacity; at age 8, he was so eager for books that he would read and write all day long if undisturbed; by the age of 11, he had become a contributor to Felix Farley's Bristol Journal. His confirmation inspired him to write some religious poems published in that paper. In 1763, a cross which had adorned the churchyard of St Mary Redcliffe for upwards of three centuries was destroyed by a churchwarden. The spirit of veneration was strong in Chatterton, and he sent to the local journal on 7 January 1764 a satire on the parish vandal. He also liked to lock himself in a little attic which he had appropriated as his study; and there, with books, cherished parchments, loot purloined from the muniment room of St Mary Redcliffe, and drawing materials, the child lived in thought with his 15th century heroes and heroines.
Алғашқы "ортағасырлық" шығармалар
Оның әдеби құпияларының біріншісі – «Элинур мен Джуга» диалогы болды, оны ол 15 ғасырдағы ақынның туындысы деп көрсетіп, Колстон ауруханасының (ол онда оқушы болған) ушері Томас Филлипске ұсынды. Чаттертон Колстон ауруханасында алты жылдан астам уақыт интернатта оқыды, ал оқушыларды жазуға ынталандырған жалғыз адам – оның қарындасы болды. Чаттертонның үш досы Филлипстің поэзияға құштарлығы оларды бәсекелестікке жетелеген жастар ретінде есімдері тіркелді; бірақ Чаттертон өзінің ең батыл әдеби тәжірибелері туралы ешкімге айтпады. Оның аз ғана қалта ақшасы айналымдағы кітапханадан кітаптар алуға кетті; сондай-ақ ол Джон Уивер, Уильям Дагдейл және Артур Коллинс, сонымен қатар Томас Спегттің Чосер, Спенсер және басқа да кітаптар жинағына қол жеткізу үшін кітап коллекционерлерімен жақын қарым-қатынас жасады. Бір күні ол Элизабет Купердің өлеңдер жинағына кездесті, ол оның ойлап табуларының маңызды көзі болды деген пікір бар. Чаттертонның «роулиандық» жаргоны көбінесе Джон Керсидің «Англо-британиялық сөздігін» зерттеуінің нәтижесі болған сияқты, және оның тіпті Чосер туралы білімі де өте шектеулі болған көрінеді. Оның демалысын көбінесе анасының үйінде өткізді, оның көп бөлігі оның сүйікті уақытын өткізетін шатырлы кабинетінде. Ол көбінесе өзінің идеалды әлемінде, Эдуард IV патшалығының ортасындағы 15 ғасырда өмір сүрді, сол кезде ұлы Бристоль саудагері Уильям II Канингз (1474 жылы қайтыс болды), Бристольдің бес мәрі, меценат және Сент-Мэри Редклиффті қайта жарақтандырушы «әлі де Бристольдің азаматтық тағында билік етіп тұрды». Канингз оған Редклифф шіркеуіндегі жатқан бейнесінен таныс болды, ал Чаттертон оны өнер мен әдебиеттің білімді демеушісі ретінде бейнелейді.
The first of his literary mysteries was the dialogue of "Elinoure and Juga," which he showed to Thomas Phillips, the usher at Colston's Hospital (where he was a pupil), pretending it was the work of a 15th century poet. Chatterton remained a boarder at Colston's Hospital for more than six years, and it was only his uncle who encouraged the pupils to write. Three of Chatterton's companions are named as youths whom Phillips's taste for poetry stimulated to rivalry; but Chatterton told no one about his own more daring literary adventures. His little pocket money was spent on borrowing books from a circulating library; and he ingratiated himself with book collectors, in order to obtain access to John Weever, William Dugdale and Arthur Collins, as well as to Thomas Speght's edition of Chaucer, Spenser and other books. At some point he came across Elizabeth Cooper's anthology of verse, which is said to have been a major source for his inventions. Chatterton's "Rowleian" jargon appears to have been chiefly the result of the study of John Kersey's Dictionarium Anglo Britannicum, and it seems his knowledge even of Chaucer was very slight. His holidays were mostly spent at his mother's house, and much of them in the favourite retreat of his attic study there. He lived for the most part in an ideal world of his own, in the reign of Edward IV, during the mid 15th century, when the great Bristol merchant William II Canynges (died 1474), five times mayor of Bristol, patron and rebuilder of St Mary Redcliffe "still ruled in Bristol's civic chair." Canynges was familiar to him from his recumbent effigy in Redcliffe church, and is represented by Chatterton as an enlightened patron of art and literature.
Томас Роули кейіпкерін қабылдайды
Көп ұзамай Чаттертон 15 ғасырдағы ойдан туған монах Томас Роулидің романтикасын ойлап тапты және поэзия мен тарих саласында өзіне Томас Роули деген псевдонимді қабылдады. Психоаналитик Луиза Дж. Капланның пікірінше, оның әкесіз өскені Роулиді жалған өзіне таныстыруында маңызды рөл атқарды. Оның еркек болмысының қалыптасуы анасы Сара мен әпкесі Мәриямның тәрбиесінен шектелді. Сондықтан "жоғалған әкесін қиял арқылы қайта жарату үшін" ол "әрқайсысының өзіндік сюжеті бар екі отбасылық романтикалық қиялға" бейсаналы түрде орын берді. Біріншісі – Роулидің романтикасы, онда ол әкелік қасиеттері бар, бай демеуші Уильям Канингені жасады, ал екіншісі – Каплан атағандай, "Жек пен бұршақ сабағы" романтикасы. Ол өзінің таланты арқылы анасын кедейліктен азат ететін танымал ақын боламын деп армандады. Сонымен қатар, Вермонт штатында Томас Роули есімді нағыз ақын болған, бірақ Чаттертонның американдық ақынның бар екенін білгені күмәнді.
Chatterton soon conceived the romance of Thomas Rowley, an imaginary monk of the 15th century, and adopted for himself the pseudonym Thomas Rowley for poetry and history. According to psychoanalyst Louise J. Kaplan, his being fatherless played a great role in his imposturous creation of Rowley. The development of his masculine identity was held back by the fact that he was raised by two women: his mother Sarah and his sister Mary. Therefore, "to reconstitute the lost father in fantasy," he unconsciously created "two interweaving family romances [fantasies], each with its own scenario." The first of these was the romance of Rowley for whom he created a fatherlike, wealthy patron, William Canynge, while the second was as Kaplan named it his romance of "Jack and the Beanstalk." He imagined he would become a famous poet who by his talents would be able to rescue his mother from poverty. At the same time, there was a real poet named Thomas Rowley in Vermont, although it is unlikely that Chatterton was aware of the existence of the American poet.
Чаттертонның қамқоршы іздеуі
Өзінің үміттерін іске асыру үшін Чаттертон меценат іздеуді бастады. Бастапқыда ол мұны Бристольде жасауға тырысты, онда Уильям Барретт, Джордж Кэткотт және Генри Бургаммен танысты. Ол Роулидің қолжазбаларын олардың жұмыстары үшін ұсынып көмектесті. Антиквар Уильям Барретт өзінің "Бристоль тарихы және ежелгіліктері" (1789) еңбегін жазғанда осы жалған қолжазбаларға толығымен сүйенді, бірақ ол үлкен сәтсіздікке ұшырады. Алайда, Бристольдегі меценаттары оған жеткілікті төлеуге құштар болмағандықтан, ол одан бай Хорас Уолполға жүгінді. 1769 жылы Чаттертон Уолполға Роулидің поэзиясының үлгілерін және "Англияда сурет салудың пайда болуы" атты туындысын жіберді, ол оларды "егер бұрын басылмаған болса" басып шығуға уәде берді. Бірақ кейін Чаттертонның 16 жаста екенін және Роулиге жатқызылған туындылар жалған болуы мүмкін екенін білген соң, ол оны қысып жіберді.
To bring his hopes to life, Chatterton started to look for a patron. At first, he was trying to do so in Bristol where he became acquainted with William Barrett, George Catcott and Henry Burgum. He assisted them by providing Rowley transcripts for their work. The antiquary William Barrett relied exclusively on these fake transcripts when writing his History and Antiquities of Bristol (1789) which became an enormous failure. But since his Bristol patrons were not willing to pay him enough, he turned to the wealthier Horace Walpole. In 1769, Chatterton sent specimens of Rowley's poetry and "The Ryse of Peyncteynge yn Englade" to Walpole who offered to print them "if they have never been printed." Later, however, finding that Chatterton was only 16 and that the alleged Rowley pieces might have been forgeries, he scornfully sent him away.
Саяси жазбалар
Уолполдың немқұрайлылығынан қатты ренжіген Чаттертон жаз бойы өте аз жазды. Бірақ жаз аяқталған соң, ол мерзімді әдебиет пен саясатқа көшті, Фарлидің Бристоль журналын Town and Country Magazine және басқа лондондық журналдарға ауыстырды. Сол кезде үлкен табысқа жеткен аноним хат жазушы Юниус стилін ұстанып, ол қаламын Графтон герцогына, Бют графына және Саксен-Готталық Аугустаға (сол кездегі Уэльс ханшайымына) қарсы бұрды.
Badly hurt by Walpole's snub, Chatterton wrote very little for a summer. Then, after the end of the summer, he turned his attention to periodical literature and politics, and exchanged Farley's Bristol Journal for the Town and Country Magazine and other London periodicals. Imitating the style of the pseudonymous letter writer Junius, then in the full blaze of his triumph, he turned his pen against the Duke of Grafton, the Earl of Bute and Augusta of Saxe Gotha (the then Princess of Wales).
Бристольден кетіп бара жатырмын
Ол өзінің саяси памфлеттерінің бірін Middlesex Journal газетіне жіберген соң, 1770 жылғы 17 сәуірде, Пасха алдында отырып, "Соңғы өсиеті мен өміршеңдігін" жазды. Ол әжуа мен шындықтан құралған сатирикалық туынды жазды. Оның сатирикалық мұраларының ішінде, мысалы, "көркем мінезін" Мистер Кэмплинге, "дінін" Дин Бартонға, ал "сұлулығын" және "ырғағы мен грамматикасын" Мистер Бургумға сыйлады. Сонымен қатар, ол "Бристольге өзінің рухын және жомарттығын, Кайндж мен Роули заманынан бері оның портында белгісіз болған тауарлардың жұкаларын" қалдырды. Ол шынайы ниетпен Майкл Клейфилд есімді, оған ақылды көңіл көрсеткен досын еске алады. Бұл өсиетті, мүмкін, оның қожайынын қорқытып, оны босату үшін жазған болуы мүмкін. Егер осылай болса, ол қалағанын жете алды. Оған шәкірттікке алған Джон Ламберт адвокат оның келісімшартын жойды. Достары мен таныстары ақша жинағаннан кейін Чаттертон Лондонға кетті.
He had just dispatched one of his political diatribes to the Middlesex Journal when he sat down on Easter Eve, 17 April 1770, and penned his "Last Will and Testament," a satirical compound of jest and earnest, in which he intimated his intention of ending his life the following evening. Among his satirical bequests, such as his "humility" to the Rev. Mr Camplin, his "religion" to Dean Barton, and his "modesty" along with his "prosody and grammar" to Mr Burgum, he leaves "to Bristol all his spirit and disinterestedness, parcels of goods unknown on its quay since the days of Canynge and Rowley." In more genuine earnestness, he recalls the name of Michael Clayfield, a friend to whom he owed intelligent sympathy. The will was possibly prepared in order to frighten his master into letting him go. If so, it had the desired effect. John Lambert, the attorney to whom he was apprenticed, cancelled his indentures; his friends and acquaintances having donated money, Chatterton went to London.
Лондон
Чаттертон Миддлсекс журналының оқырмандарына Децимус атты бүркеншік астында Юниустың қарсыласы ретінде танымал болды. Ол сондай-ақ Гамильтонның Town and Country Magazine журналына материалдарымен үлес қосты және Джон Уилкс пен бостандық идеясын қолдаған тағы бір саяси журнал – Freeholder's Magazine журналына оңай қол жеткізді. Оның жазбалары қабылданып, бірақ редакторлар оларға аз немесе еш ақы төлемеді. Ол анасы мен әпкесіне үмітпен хат жазып, алғашқы табысын оларға сыйлықтар алуға жұмсады. Уилкс оның өткір стильін байқап, "авторын білуге ниет білдірді"; ал Лорд-мэр Уильям Бекфорд оның саяси үндеуін құрметпен қабылдап, оны "күнделікті азаматтай сыпайылықпен" қарсы алды. Чаттертон қарапайым өмір сүрген және еңбекқор адам болды. Ол Юниус немесе Тобиас Смоллетт стилін қабылдап, Чарльз Черчилльдің сатирикалық ащылығын қайта жаңғырта алатын, Джеймс Макферсонның Оссиан туындыларын пародиалайтын, немесе Александр Поуптың немесе Томас Грей мен Уильям Коллинздің көркем стильдерінде жаза алатын. Ол проза мен өлеңде саяси хаттар, элегиялар, лирикалық өлеңдер, опералар мен сатиралар жазды. 1770 жылдың маусымында, Лондон қаласында тоғыз аптадан кейін, ол туысымен бірге тұрған Шордичтен Холборнның Брук көшесіндегі (қазір Альфред Уотерхаус салған Холборн Барс ғимаратының астындағы) шатыр бөлмесіне көшті. Оның әлі де ақшасы жетіспеді, ал қазіргі уақытта баспасөзді сотқа тарту процестері Юниус стиліндегі хаттарды жариялауға мүмкіндік бермейді. Бұл оны қаламның басқа мүмкіндіктеріне итермеледі. Шордичте ол бөлмеде бірге тұрған, бірақ енді алғаш рет толыққанды жалғыздыққа ие болды. Шордичтегі мистер Уолмслейдегі жатақханасындағы әріптесі оның түнінің көп бөлігін жазумен өткізгенін айтқан, енді ол түн бойы жаза алатын. Оның ерте жылдардағы романтикалық көңілі қайта оянды, ол ескі дін қызметкері Роулидің қиялдағы пергаментінен "Кейірім туралы керемет балладасын" көшірді. Архаикалық тілмен жасырылған бұл өлеңді ол Town and Country Magazine журналының редакторына жіберді, бірақ ол қабылданбады. Көрші аптекарь, мистер Кросс, оны кешкі немесе түскі асқа шақырып тұрды, бірақ ол бас тартты. Оның үй иесі де онымен кешкі асын бөлісуге шақырып, бірақ нәтижесіз болды. "Ол, – кейін айтқандай, – екі-үш күн бойы ештеңе жемеген". Дегенмен, Чаттертон оған аш емес екенін мәлімдеді. Оның өлімінен кейін қалта кітабынан табылған кірістерінің жазбаларында Хамильтон, Фелл және басқа редакторлар, олар мақтауда өте жомарт болған, оған мақала үшін бір шиллинг, ал әндері үшін әрқайсысына сегіз пенстен аз төлегенін көрсетті; қабылданған материалдың көп бөлігі резервте сақталды және әлі де төленбеген. Оның асырап алған анасының айтуынша, Чаттертон Барреттпен медицинаны оқығысы келді, ал оның үмітсіздігіне байланысты, ол Барреттке африкалық сауда кемесінде хирургтың көмекшісі болып жұмысқа орналасуға көмектесу үшін хат жазды.
Chatterton already was known to the readers of the Middlesex Journal as a rival of Junius under the nom de plume of Decimus. He also had been a contributor to Hamilton's Town and Country Magazine, and speedily found access to the Freeholder's Magazine, another political miscellany supportive of John Wilkes and liberty. His contributions were accepted, but the editors paid little or nothing for them. He wrote hopefully to his mother and sister, and spent his first earnings in buying gifts for them. Wilkes had noted his trenchant style "and expressed a desire to know the author"; and Lord Mayor William Beckford graciously acknowledged a political address of his, and greeted him "as politely as a citizen could." Chatterton was abstemious and extraordinarily diligent. He could assume the style of Junius or Tobias Smollett, reproduce the satiric bitterness of Charles Churchill, parody James Macpherson's Ossian, or write in the manner of Alexander Pope or with the polished grace of Thomas Gray and William Collins. He wrote political letters, eclogues, lyrics, operas and satires, both in prose and verse. In June 1770, after nine weeks in London, he moved from Shoreditch, where he had lodged with a relative, to an attic in Brook Street, Holborn (now beneath Alfred Waterhouse's Holborn Bars building). He was still short of money; and now, state prosecutions of the press rendered letters in the Junius vein no longer admissible. This threw him back on the lighter resources of his pen. In Shoreditch, he had shared a room; but now, for the first time, he enjoyed uninterrupted solitude. His bed fellow at Mr Walmsley's, Shoreditch, noted that much of the night was spent by him in writing; and now he could write all throughout the night. The romance of his earlier years re emerged, and he transcribed from an imaginary parchment of the old priest Rowley his "Excelente Balade of Charitie." This poem, disguised in archaic language, he sent to the editor of the Town and Country Magazine, where it was rejected. Mr Cross, a neighbouring apothecary, repeatedly invited him to join him at dinner or supper; but he refused. His landlady, too, pressed him to share her dinner, but in vain. "She knew," as she afterwards said, "that he had not eaten anything for two or three days." However, Chatterton assured her that he was not hungry. The note of his actual receipts, found in his pocket book after his death, shows that Hamilton, Fell and other editors who had been so liberal in flattery, had paid him at the rate of a shilling for an article, and less than eightpence each for his songs; much of the accepted material was held in reserve and still unpaid for. According to his foster mother, Chatterton had wished to study medicine with Barrett, and in his desperation he wrote to Barrett for a letter to help him to an opening as a surgeon's assistant on board an African trading ship.
Өлімнен кейін танылу
Чаттертонның өлімі сол кезде көп назар алмады, себебі Роули өлеңдерін бағалайтын аздаған адамдар оны тек олардың көшірушісі деп есептеді. Ол Холборн приходындағы Сент-Эндрю шіркеуіне қарасты Шоу-Лейн жұмыс үйінің маңындағы зиратқа жерленді, кейіннен сол жерде Фаррингдон базары орналасты. Ақынның денесі табылып, оның інісі Ричард Филлипс оны Редклифф шіркеуінің зиратына жасырын жерлеген деген әңгіме бар. Онда оның есіміне ескерткіш орнатылды, оған тиісті жазу қашалып жазылған, ол ақынның өзінің "Тілегінен" алынған. "Томас Чаттертонның жадына. Оқырман! Соттама. Егер сен христиан болсаң, оған Жоғары Күш төрелік етеді деп сен. Ол енді тек соның алдында ғана жауапты." Чаттертонның өлімінен кейін ғана оның туындылары туралы пікір таласы басталды. Томас Роули және басқалардың Бристольде XV ғасырда (1777) жазған деген өлеңдерін, оларды нағыз ортағасырлық туындылар деп санайтын Шосерді зерттеуші Томас Тирвитт жинақтап басып шығарды. Алайда, келесі жылғы басылымға қосымшада олардың Чаттертонның өзінің еңбегі болуы мүмкін екені айтылды. Томас Уортонның "Ағылшын поэзиясының тарихы" (1778) еңбегінде Роули 15 ғасыр ақындарының қатарына енгізілді, бірақ ол өлеңдердің көнелігіне сенбеген сияқты. 1782 жылы Роули өлеңдерінің жаңа басылымы шықты, оған Эксетер деканы Еремия Миллс жазған "Түсіндірмелер, онда олардың көнелігі қарастырылып, қорғалды" қосылды. Роули өлеңдері төңірегіндегі дау-дамай Эндрю Киппис, "Biographia Britannica" (4-том, 1789) еңбегінде талқыланды, онда Джордж Грегори Чаттертонның өмірі туралы толық мәлімет берілген (573–619 беттер). Бұл Роберт Саути мен Джозеф Коттлдің 1803 жылғы "Чаттертонның туындылары" басылымында қайта басылды, ол ақынның қарындасының игілігі үшін жарық көрді. 18 ғасырдағы ерте ағылшын тілін зерттеудің тоқырауы ғана Чаттертонның алдауының уақытша табысына себеп болды. Роули өлеңдеріне Чаттертон ғана жауапты екендігі ұзақ уақыттан бері қабылданды; тіл мен стильді осы пікірді растау үшін В.В. Скит "Альдин Британдық ақындар басылымы" (1871) еңбегінің 2-томына жазған кіріспе эссесінде талдады. Чаттертонның қолжазбалары, бастапқыда Бристольдік Уильям Барретттің меншігінде болған, оның мұрагері 1800 жылы оларды Британ мұражайына тапсырды. Ал басқалары Бристоль кітапханасында сақтаулы.
The death of Chatterton attracted little notice at the time; for the few who then entertained any appreciative estimate of the Rowley poems regarded him as their mere transcriber. He was interred in a burying ground attached to the Shoe Lane Workhouse in the parish of St Andrew, Holborn, later the site of Farringdon Market. There is a discredited story that the body of the poet was recovered, and secretly buried by his uncle, Richard Phillips, in Redcliffe Churchyard. There a monument has been erected to his memory, with the appropriate inscription, borrowed from his "Will", and so supplied by the poet's own pen. "To the memory of Thomas Chatterton. Reader! judge not. If thou art a Christian, believe that he shall be judged by a Superior Power. To that Power only is he now answerable." It was after Chatterton's death that the controversy over his work began. Poems supposed to have been written at Bristol by Thomas Rowley and others, in the Fifteenth Century (1777) was edited by Thomas Tyrwhitt, a Chaucerian scholar who believed them genuine medieval works. However, the appendix to the following year's edition recognises that they were probably Chatterton's own work. Thomas Warton, in his History of English Poetry (1778) included Rowley among 15th century poets, but apparently did not believe in the antiquity of the poems. In 1782 a new edition of Rowley's poems appeared, with a "Commentary, in which the antiquity of them is considered and defended," by Jeremiah Milles, Dean of Exeter. The controversy which raged round the Rowley poems is discussed in Andrew Kippis, Biographia Britannica (vol. iv., 1789), where there is a detailed account by George Gregory of Chatterton's life (pp. 573–619). This was reprinted in the edition (1803) of Chatterton's Works by Robert Southey and Joseph Cottle, published for the benefit of the poet's sister. The neglected condition of the study of earlier English in the 18th century alone accounts for the temporary success of Chatterton's mystification. It has long been agreed that Chatterton was solely responsible for the Rowley poems; the language and style were analysed in confirmation of this view by W. W. Skeat in an introductory essay prefaced to vol. ii. of The Poetical Works of Thomas Chatterton (1871) in the "Aldine Edition of the British Poets." The Chatterton manuscripts originally in the possession of William Barrett of Bristol were left by his heir to the British Museum in 1800. Others are preserved in the Bristol library.
Шығармалары
"Вильям Бекфордтың қайғылы қазасы туралы элегия", 4to, 14 бет, 1770 жыл. "Сэр Чарльз Бодвиннің өлімі" (Томас Иглз редакциялаған, Ф. С. А.), 4to, 26 бет, 1772 жыл. "Томас Роули және басқалардың Бристольде XV ғасырда жазған деп есептелетін өлеңдері" (Томас Тирвитт редакциялаған), 8vo, 307 бет, 1777 жыл. "Қосымша" (сол редактор редакциялаған, өлеңдердің 3-ші басылымына), 8vo, 309–333 беттер, 1778 жыл. "Проза мен өлеңдегі әртүрлі туындылар, Томас Чаттертон, Роули, Каннинг және т.б. аттарымен жарияланған өлеңдердің автор деп саналатыны" (Джон Броутон редакциялаған), 8vo, 245 бет, 1778 жыл. "Томас Роули, дін қызметкері және т.б. Бристольде XV ғасырда жазған деп есептелетін өлеңдер" ([редакторы] Джеремия Миллс, Д. Д., Эксетер деканы), 4to, 545 бет, 1782 жыл. "Томас Чаттертонның әртүрлі еңбектеріне қосымша", 8vo, 88 бет, 1784 жыл. "Томас Роули және басқалардың Бристольде XV ғасырда жазған деп есептелетін өлеңдері" (Ланселот Шарп редакциялаған), 8vo, xxix, 329 бет, 1794 жыл. "Томас Чаттертонның поэзиялық туындылары", Андерсонның "Британ ақындары", XI. 297–322, 1795 жыл. "Кек: Берлетта; Томас Чаттертонның қосымша әндерімен", 8vo, 47 бет, 1795 жыл. "Томас Чаттертонның шығармалары" (Роберт Саути және Джозеф Коттл редакциялаған), 3 том, 8vo, 1803 жыл. "Томас Чаттертонның поэзиялық туындылары" (Чарльз Б. Уиллкокс редакциялаған), 2 том, 12mo, 1842 жыл. "Томас Чаттертонның поэзиялық туындылары" (рев. Уолтер Скит, М. А. редакциялаған), Aldine басылымы, 2 том, 8vo, 1876 жыл.
'An Elegy on the much lamented Death of William Beckford, Esq.,' 4to, pp. 14, 1770. 'The Execution of Sir Charles Bawdwin' (edited by Thomas Eagles, F. S. A. ), 4to, pp. 26, 1772. 'Poems supposed to have been written at Bristol, by Thomas Rowley and others, in the Fifteenth Century' (edited by Thomas Tyrwhitt), 8vo, pp. 307, 1777. 'Appendix' (to the 3rd edition of the poems, edited by the same), 8vo, pp. 309–333, 1778. 'Miscellanies in Prose and Verse, by Thomas Chatterton, the supposed author of the Poems published under the names of Rowley, Canning, &c.' (edited by John Broughton), 8vo, pp. 245, 1778. 'Poems supposed to have been written at Bristol in the Fifteenth Century by Thomas Rowley, Priest, &c., [edited] by Jeremiah Milles, D. D., Dean of Exeter,' 4to, pp. 545, 1782. 'A Supplement to the Miscellanies of Thomas Chatterton,' 8vo, pp. 88, 1784. 'Poems supposed to have been written at Bristol by Thomas Rowley and others in the Fifteenth Century' (edited by Lancelot Sharpe), 8vo, pp. xxix, 329, 1794. 'The Poetical Works of Thomas Chatterton,' Anderson s 'British Poets,' xi. 297–322, 1795. 'The Revenge: a Burletta; with additional Songs, by Thomas Chatterton,' 8vo, pp. 47, 1795. 'The Works of Thomas Chatterton' (edited by Robert Southey and Joseph Cottle), 3 vols. 8yo, 1803. 'The Poetical Works of Thomas Chatterton' (edited by Charles B. Willcox), 2 vols. 12mo, 1842. 'The Poetical Works of Thomas Chatterton' (edited by the Rev Walter Skeat, M. A. ), Aldine edition, 2 vols. 8vo, 1876.