13 ғасыр әдебиетінің шолуы

Кіріспе

1200-ші жылдардағы әдебиет оқиғаларына шолу. Бұл мақалада 13 ғасырдағы әдеби оқиғалар мен жарияланымдар туралы ақпарат келтірілген.

Оқиғалар

1202 жылы Леонардо Фибоначчи «Индус-Индарум» (индус-араб сандық жүйесі) туралы «Liber Abaci» атты еңбегін жазды, онда нөлдің қолданылуы да ескерілді; бұл еңбек Еуропада рим сандарынан бас тартып, жаңа сандық жүйеге көшудің алғашқы маңызды қадамы болды. 1204 жылы Төртінші крест жорығының христиан рыцарлары Константинопольдің Императорлық кітапханасын қиратты, кітаптары өртеліп немесе сатылды. 1211 жылы Фройдмонттық Хелинанд өзінің «Хроникасын» құрастыруды бастады. 1215 жылы Капитанагарлық Бхиксу Ананда Ранжана әрпімен алтын сиямен буддалық кітап «Ария Астасахашрика Пражнапарамита» (Сутра) жазуды аяқтады. 1216 жылы ағылшын монахы және хроникашысы Роджер Вендовер Сент-Олбанс аббаттығында «Flores Historiarum» хроникасының жалғасы ретінде замандас оқиғаларын жаза бастады. 1217 жылы ағылшын ғалымы және теологы Александр Неккам «De naturis rerum» («Нәрселердің табиғаты туралы») атты ғылыми энциклопедиясын жазды. 1220 жылы Англиядағы Кентербери соборында Сент-Томас Бекеттің сүйегін сақтау үшін салынған жаңа ғибадатхана Еуропаның маңызды қасиетті орындарының біріне айналды, және 170 жылдан кейін Джеффри Чосер жазған «Кентербери ертегілері» жинағындағы ойдан шығарылған саяхатшылардың бағытталған жері болды. 1226: Тамыз айына қарай Уильям Маршалдың (1219 жылы қайтыс болған), Пемброктың 1-ші графына арналған «L'histoire de Guillaume le Maréchal» өмірбаяндық поэмасы аяқталды. Бұл сол кездегі сирек кездесетін, қарапайым адамның өмірін баяндайтын еңбек, және оны Оңтүстік Уэльс маркасындағы Джон атты Турранжолық адам жазған болуы мүмкін. 1240 жылы Альберт Стад францискандықтарға қосылып, өзінің хроникасын жаза бастады. 1249: 27 қыркүйекте тарихшы Гийом де Пуйлоренс Тулузалық Раймонд VII-нің қазасын көрді. 1251 жылы 81,000-ге жуық ағаш блоктарға жазылған буддалық кітаптар жинағы «Трипитака Кореана» кескіндемесі аяқталды. 1258: 13 ақпан Бағдадтағы Даналық үйі Бағдадты қоршаудан кейін Моңғол империясының күштері тарапынан қиратылды. Тигр өзенінің суы кітаптардың көп мөлшерінен қара сиямен, ал философтар мен ғалымдардың қанынан қызыл түске боялған деседі. 1274: 1 мамыр Флоренцияда тоғыз жасар Данте Алигьери өмір бойы оның шабыты болған сегіз жасар Беатриспен алғаш рет кездесті. 1276 жылы Оксфордтағы Мертон колледжінде кітаптар жинағы болғаны алғаш рет тіркелді, бұл оның кітапханасын үздіксіз қолданыстағы ең көне кітапханаға айналдырды. Оның алғашқы ғасырында кітаптар сандықта сақталған болуы мүмкін. 1283 жылы Сухотай патшалығының билеушісі Рам Камахан тай әліпбиін (อักษรไทย) жасады деп есептеледі. 1289 жылы Парижде Bibliothèque de la Sorbonne-дің алғашқы алдыңғысы – Колледж де Сорбоннаның кітапханасы құрылды. 1298–1299 жылдары Марко Поло түрмеде отырғанда Рустикелло да Пизаға саяхаты туралы айтты. 1300, Пасха Дантенің «Илаһи комедиясы» оқиғалары орын алды.

1202 – Leonardo Fibonacci writes Liber Abaci, about the modus Indorum, the Hindu–Arabic numeral system, including the use of zero; it is the first major work in Europe to move away from the use of Roman numerals. 1204 – The Imperial Library of Constantinople is destroyed by Christian knights of the Fourth Crusade and its contents burned or sold. 1211 – Hélinand of Froidmont begins compiling his Chronicon. 1215 – Bhiksu Ananda of Kapitanagar completes writing the Buddhist book Arya Astasahasrika Prajnaparamita (Sutra), in gold ink in Ranjana script. 1216 – Roger of Wendover, English monk and chronicler, at St Albans Abbey, begins to cover contemporary events, in his continuation of the chronicle Flores Historiarum. 1217 – Alexander Neckam, English scholar and theologian, writes De naturis rerum ("On the Nature of Things"), a scientific encyclopedia. 1220 – A new shrine built at Canterbury Cathedral in England to house the remains of St Thomas Becket quickly becomes one of Europe's major places of pilgrimage, and the destination of the fictional pilgrims in Geoffrey Chaucer's set of narrative poems The Canterbury Tales, written about 170 years later. 1226: By August – The biographical poem L'histoire de Guillaume le Maréchal, commissioned to commemorate William Marshal, 1st Earl of Pembroke (died 1219), a rare example at this time of a life of a lay person, is completed, probably by a Tourangeau layman called John in the southern Welsh Marches. 1240 – Albert of Stade joins the Franciscan order and begins his chronicle. 1249: September 27 – Chronicler Guillaume de Puylaurens is present at the death of Raymond VII of Toulouse. 1251 – The carving is completed of the Tripitaka Koreana, a collection of Buddhist scriptures recorded on some 81,000 wooden blocks, thought to have been started in 1236. 1258: February 13 – The House of Wisdom in Baghdad is destroyed by forces of the Mongol Empire after the Siege of Baghdad. The waters of the Tigris are said to have run black with ink from the huge quantities of books flung into it, and red from the blood of the philosophers and scientists killed. 1274: May 1 – In Florence, the nine year old Dante Alighieri first sees the eight year old Beatrice, his lifelong muse. 1276 – Merton College, Oxford, is first recorded as having a collection of books, making its Library the world's oldest in continuous daily use. During the first century of its existence the books are probably kept in a chest. 1283 – Ram Khamhaeng, ruler of the Sukhothai Kingdom, creates the Thai alphabet (อักษรไทย), according to tradition. 1289 – Library of the Collège de Sorbonne, earliest predecessor of the Bibliothèque de la Sorbonne, is founded in Paris. 1298–1299 – Marco Polo dictates his Travels to Rustichello da Pisa while in prison in Genoa, according to tradition. 1300, Easter – The events of Dante's Divine Comedy take place.