Уильям Эрнест Хенли: Ағылшын ақыны және әдебиетшісі
William Ernest Henley
Уильям Эрнест Хенли (1849-1903) – ағылшын ақыны, сыншы, редакторы. "Invictus" өлеңімен, сондай-ақ Роберт Л. Стивенсон мен Дж.М. Барриге шабыдан болған тұлғасымен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын ақыны, сыншысы және редакторы (1849–1903)
English poet, critic and editor (1849–1903)
Уильям Эрнест Хенли (23 тамыз 1849 – 11 шілде 1903) – ағылшын ақыны, жазушысы, сыншысы және редакторы. Ол бірнеше өлең кітабын жазса да, Хенли көбінесе 1875 жылғы «Invictus» өлеңімен есте қалады. Лондонның әдеби ортасындағы белгілі тұлға болған, бір аяғы жоқ Хенли Роберт Луис Стивенсонның «Қазына аралы» (1883) романындағы Ұзын Джон Сильвер кейіпкеріне ұқсас болуы мүмкін, ал оның кішкентай қызы Маргарет Хенли Ж.М. Барридің «Питер Пэн» пьесасының (1904) басты кейіпкері Вендиге ат қоюына себеп болды.
William Ernest Henley (23 August 1849 11 July 1903) was an English poet, writer, critic and editor. Though he wrote several books of poetry, Henley is remembered most often for his 1875 poem "Invictus". A fixture in London literary circles, the one legged Henley might have been the inspiration for Robert Louis Stevenson's character Long John Silver (Treasure Island, 1883), while his young daughter Margaret Henley inspired J. M. Barrie's choice of the name Wendy for the heroine of his play Peter Pan (1904).
Ерте өмір және білім
Хенли 1849 жылғы 23 тамызда Глостерде дүниеге келді. Анасы Мэри Морган, ақын және сыншы Джозеф Уортонның ұрпағы, ал әкесі Уильям кітап сатушы және кеңсе тауарлары сатушы болған. Уильям Эрнест алты баланың үлкені, олардың бесеуі ұл, біреуі қыз; әкесі 1868 жылы қайтыс болды.
Henley was born in Gloucester on 23 August 1849, to mother, Mary Morgan, a descendant of poet and critic Joseph Warton, and father, William, a bookseller and stationer. William Ernest was the oldest of six children, five sons and a daughter; his father died in 1868.
Хенли 1861 жылдан 1867 жылға дейін Глостердегі Крипт мектебінде оқыды. Бір комиссия жақында мектепті жаңғыртуға тырысып, дарынды және білімді Томас Эдвард Браунды (1830–1897) директор қызметіне тағайындады. Дегенмен, Хенли мектептің өзіне көңілі толмады, оны Кафедралық мектепке қарағанда нашаррақ деп есептеді және 1900 жылы The Pall Mall Magazine журналында оның кемшіліктері туралы жазды. Кейін, 1893 жылы Хенли Сент-Эндрюс университетінен құқық докторы (LLD) дәрежесін алды; бірақ екі жыл өткен соң Эдинбург университетінде ағылшын әдебиеті профессоры лауазымын иелене алмады.
Henley was a pupil at the Crypt School, Gloucester, between 1861 and 1867. A commission had recently attempted to revive the school by securing as headmaster the brilliant and academically distinguished Thomas Edward Brown (1830–1897). Nevertheless, Henley was disappointed in the school itself, considered an inferior sister to the Cathedral School, and wrote about its shortcomings in a 1900 article in The Pall Mall Magazine. Much later, in 1893, Henley also received an LLD degree from the University of St Andrews; however, two years after that he failed to secure the position of Professor of English literature at the University of Edinburgh.
Денсаулық мәселелері және Лонг Джон Сильвер
12 жасынан бастап Хенлиде сүйек туберкулезі болды, нәтижесінде 1868-69 жылдары сол аяғы тізеден төмен ампутацияланды. Хенлидің өмірінің алғашқы жылдары туберкулез абсцесстерінің дренаждануынан туындаған қатты ауырсынулармен өтті. Алайда Хенлидің інісі Джозеф, оның буындарынан сұйықтық алынғаннан кейін, жас Хенлидің "бөлмеде секіріп, жоғары дауыспен күліп, қуана ойнап, ауырсынудан құтылғандай көрінетінін" еске алды. Роберт Луис Стивенсонның хаттарында айтылғандай, Ұзақ Джон Сильвер кейіпкерінің идеясы Стивенсонның нағыз досы Хенлиден шабыттанды. Стивенсонның әйелінің баласы Ллойд Осборн Хенлиді "үлкен, жарқыраған, кең иықты, қызыл сақалы бар, аяққа таяқпен жүретін, көңілді, еңбекке қабілетті, дауысы музыкадай әуенмен естілетін, шексіз күш пен жанқиярлыққа толы, адамды әсерлі күйге түсіретін" деп сипаттады. Жиі ауруға шалдығуы Хенлидің мектепке баруына кедеріс келтірді, бірақ әкесінің бизнесіндегі қиындықтар да себеп болуы мүмкін. 1867 жылы Хенли Оксфордтың жергілікті мектептеріндегі емтиханды тапсырды. Емтиханнан кейін Хенли Лондонға көшіп, журналист ретінде танымал болуға тырысты. Хенли екінші ампутация жасау арқылы ғана өмірін сақтап қалуға болатын деген диагнозға қарсы шығып, 19 ғасырдың соңындағы көрнекті хирург Джозеф Листерден Эдинбургтағы Корольдік ауруханасында 1873 жылдың тамыз айынан бастап емделуді сұрады. 1903 жылдың 13 шілдесінде Хенлидің қайтыс болғанын естігеннен кейін, жазушы Уилфрид Скавен Блант өзінің күнделігінде марқұм ақын мен редакторға деген физикалық және идеологиялық наразылығын жазды: "Онда ергежейтіп қорқынышты дене бітімі бар, кішкентай денесіне қарағанда үлкен кеудесі мен басы, ал аяқтары кішіпейіл. Сонымен қатар, оның тілінің қаталдығы мен әлемге қарсы мінезі бар. Мен Хенлидің күш пен батылдықты қастерлеуімен келіспеймін, себебі мен осы қасиеттерді жек көремін."
From the age of 12, Henley had tuberculosis of the bone that resulted in the amputation of his left leg below the knee in 1868–69. The early years of Henley's life were punctuated by periods of extreme pain due to the draining of his tuberculosis abscesses. However, Henley's younger brother Joseph recalled how after draining his joints the young Henley would "Hop about the room, laughing loudly and playing with zest to pretend he was beyond the reach of pain". According to Robert Louis Stevenson's letters, the idea for the character of Long John Silver was inspired by Stevenson's real life friend Henley. Stevenson's stepson, Lloyd Osbourne, described Henley as " a great, glowing, massive shouldered fellow with a big red beard and a crutch; jovial, astoundingly clever, and with a laugh that rolled like music; he had an unimaginable fire and vitality; he swept one off one's feet." Frequent illness often kept Henley from school, although the misfortunes of his father's business may also have contributed. In 1867, Henley passed the Oxford Local Schools Examination. Soon after passing the examination, Henley moved to London and attempted to establish himself as a journalist. Henley contested the diagnosis that a second amputation was the only means to save his life, seeking treatment from the pioneering late 19th century surgeon Joseph Lister at the Royal Infirmary of Edinburgh, commencing in August 1873. After hearing of Henley's death on 13 July 1903, the author Wilfrid Scawen Blunt recorded his physical and ideological repugnance to the late poet and editor in his diary, "He has the bodily horror of the dwarf, with the dwarf's huge bust and head and shrunken nether limbs, and he has also the dwarf malignity of tongue and defiant attitude towards the world at large. Moreover, I am quite out of sympathy with Henley's deification of brute strength and courage, things I wholly despise."
Жеке өмір
Хенли 1878 жылғы 22 қаңтарда Ханна (Анна) Джонсон Бойльге (1855–1925) үйленді. Стирлингте туған ол, Эдинбургтегі инженер-механик Эдвард Бойл мен оның әйелі Мэри Энн Маккидің кіші қызы болды. 1891 жылғы Шотландия халық санағында Уильям мен Анна екі жасар қызы Маргарет Эмма Хенлимен (1888 жылы туған) бірге Эдинбургте тұрғаны тіркелген. Маргарет денсаулығы нашар бала болды және Дж. М. Барри оны балалар классикасы "Питер Пэн" романында мәңгі есте қалдырды. Анық сөйлей алмайтын кішкентай Маргарет досы Барриді "фвенди-ввенди" деп атаған, соның нәтижесінде кітаптағы әйел кейіпкерге "Венди" есімі берілді. Маргарет кітапты оқуға үлкермеді, ол 1894 жылы бес жасында қайтыс болды және әкесінің досы Гарри Коккейн Кюстің Бедфордширдегі Коккейн Хэтлидегі шалғайдағы үйінде жерленді. Екеуінің арасындағы достық аяқталды, бірақ кейін ортақ достарының араласуымен хат алмасу қайта жаңғырды.
Henley married Hannah (Anna) Johnson Boyle (1855–1925) on 22 January 1878. Born in Stirling, she was the youngest daughter of Edward Boyle, a mechanical engineer from Edinburgh, and his wife, Mary Ann née Mackie. In the 1891 Scotland Census, William and Anna are recorded as living with their two year old daughter, Margaret Emma Henley (b. 1888), in Edinburgh. Margaret was a sickly child, and became immortalised by J. M. Barrie in his children's classic, Peter Pan. Unable to speak clearly, young Margaret had called her friend Barrie her "fwendy wendy", resulting in the use of the name "Wendy" for a feminine character in the book. Margaret did not survive long enough to read the book; she died in 1894 at the age of five and was buried at the country estate of her father's friend, Harry Cockayne Cust, in Cockayne Hatley, Bedfordshire. the two men ended their friendship, though a correspondence of sorts did resume later after mutual friends intervened.
Ауруханалық өлеңдер
Анджей Диниеконың айтуынша, Хенли мен "Хенли регатасы" (оның ізбасарларын әзілмен атау үшін қолданылған есім) өздерінің еңбектері арқылы "реализмді қолдап, декаденцияға қарсы тұрды", ал Хенли болса "өз редакциялаған журналдарында жариялаған еңбектері арқылы" осыны істеді. Ол ең көп 1875 жылғы "Invictus" өлеңімен еске алынады, бұл туберкулезбен өміріне қауіп төнген күресі кезінде оқшауланғанда жазылған "ауруханалық өлеңдерінің" бірі. Оның мансабында айналысқан түрлері мен тақырыптарының бірі болған осы шығармалар жиынтығы, "науқас ретінде ақын" көркемдік мотивін дамытты және қазіргі поэзияны "форма жағынан ғана емес, агрессивті повестволық өзгерістер мен ішкі монологтарды қамтитын еркін өлеңдегі тәжірибелер ретінде, сондай-ақ мазмұны жағынан да" болжады.
As Andrzej Diniejko notes, Henley and the "Henley Regatta" (the name by which his followers were humorously referred) "promoted realism and opposed Decadence" through their own works, and, in Henley's case, "through the works he published in the journals he edited." He is remembered most for his 1875 poem "Invictus", one of his "hospital poems" that were composed during his isolation as a consequence of early, life threatening battles with tuberculosis; this set of works, one of several types and themes he engaged during his career, are said to have developed the artistic motif of the "poet as a patient" and to have anticipated modern poetry "not only in form, as experiments in free verse containing abrasive narrative shifts and internal monologue, but also in subject matter."
Баспашылық мансабы
Емделгеннен кейін Хенли журналист және баспагер болып жұмыс істеді. Хенлидің кәсіби және көркемдік еңбектерінің жиынтығы оны Виктория дәуірінің соңындағы Ұлыбританиядағы ықпалды тұлға етті, мүмкін сол замандағы Сэмюэл Джонсон сияқты маңызды рөл атқарды. Оның таңдауында Уайт Лондоннан көптеген туындыларды қосты, ал таңдауын аяқтаған соң ғана барлық өлеңдердің бір авторға, Хенлиге тиесілі екенін анықтады. Келесі жылы Х. Б. Донкин өзінің "Шығыс Лондондық аурухана үшін еріктілер" (1887) жинағында Хенлидің ескі Эдинбург ауруханасы туралы естеліктерін бейнелеген ұйқассыз ырғақтарын жариялады. Кейін Альфред Натт осы және басқа шығармаларды "Өлеңдер кітабы" атты еңбегінде басып шығарды. 1889 жылы Хенли Эдинбургтағы өнер мен ағымдағы оқиғалар туралы жазатын "Scots Observer" журналының редакторы болды. 1891 жылы кеңсесі Лондонға көшірілгеннен кейін журнал "National Observer" болып өзгерді және 1893 жылға дейін Хенли редакторлық қызметін атқарды. Хенли айтқандай, газетте оқырманнан гөрі жазушы көп болды, оның даңқы көбінесе әдебиетшілер шеңберінде танылды, бірақ ол заманының әдеби өміріне сергектік және маңызды үлес қосты. Хенлидің көмекші редакторы, "оң қолы" және жақын досы Чарльз Уибли болды. Журналдың көзқарасы консервативті болды және сол кездегі империализмнің өсуіне көбінесе жақсы ниетпен қарады. Әдебиетке қосқан қызметтерінің ішінде Рэдьярд Киплингтің "Казарматтағы балладалар" (1890–92) туындыларын жариялау да бар еді.
After his recovery, Henley began by earning his living as a journalist and publisher. The sum total of Henley's professional and artistic efforts is said to have made him an influential voice in late Victorian Britain, perhaps with a role as central in his time as that of Samuel Johnson in the eighteenth century. In his selection White included a considerable number of pieces from London, and only after he had completed the selection did he discover that the verses were all by one hand, that of Henley. In the following year, H. B. Donkin, in his volume Voluntaries For an East London Hospital (1887), included Henley's unrhymed rhythms recording the poet's memories of the old Edinburgh Infirmary. Later, Alfred Nutt published these and others in his A Book of Verse. In 1889, Henley became editor of the Scots Observer, an Edinburgh journal of the arts and current events. After its headquarters were transferred to London in 1891, it became the National Observer and remained under Henley's editorship until 1893. The paper had almost as many writers as readers, as Henley said, and its fame was confined mainly to the literary class, but it was a lively and influential contributor to the literary life of its era. Serving under Henley as his assistant editor, "right hand man", and close friend was Charles Whibley. The journal's outlook was conservative and often sympathetic to the growing imperialism of its time. Among other services to literature, it published Rudyard Kipling's Barrack Room Ballads (1890–92).
Өлім
1902 жылы Хенли теміржол вагонынан құлап түсті. Бұл оқиға оның жасырын туберкулезін қайтадан күшейтіп жіберді, және ол 1903 жылдың 11 шілдесінде 53 жасында Суррейдегі Уокинг қаласындағы үйінде қайтыс болды. Жергілікті крематорийде кремацияланғаннан кейін оның күлі Бедфордширдегі Коккейн Хэтли шіркеуінің қорымындағы қызының қабіріне қойылды. Өлген кезде Хенлидің жеке мүлкі 840 фунт стерлингке бағаланды.
In 1902, Henley fell from a railway carriage. This accident caused his latent tuberculosis to flare up, and he died of it on 11 July 1903, at the age of 53, at his home in Woking, Surrey. After cremation at the local crematorium his ashes were interred in his daughter's grave in the churchyard at Cockayne Hatley in Bedfordshire. At the time of his death Henley's personal wealth was valued at £840.
Ескерткіш
Генлидің бюсті Сент-Пол соборының жер астындағы бөлімінде орналасқан.
There is a bust of Henley in the crypt of St Paul's Cathedral.
Басылымдар
Лондон, 1877–78, Хенли осы қысқа мерзімде редакциялаған "қоғамдық басылым", және оған "керемет өлеңдер жинағын" жариялады, олар кейін Глисон Уайттың жарияланған жинағында (төменде қараңыз) оған жатқызылды. Гейнрих Гейне мен Лев Толстойдан басқа барлық ағылшын және француз авторларын қамтыған сын-пікірлердің терең ойлылығымен ерекшеленді. Роберт Луис Стивенсон Джордж Мередиттің "Жердің қуанышы" және "Арадағы махаббат" поэмаларынан кейін осындай жақын және терең поэзияның қозғалысын сезінбегенін жазды: "Сіздің осы деңгейдегі шебер екеніңізді күтпеген едім. Бұл – жаңа әуендер, бұл – нағыз Аполлонның сырлы үні. Бұл – қарапайым өлең емес, поэзия." 1895 жылы Хенлидің "Макаир" поэмасы басқа пьесалармен бірге жарық көрді. Джон Стивен Фармермен бірге Хенли Сленг және оның ұқсас сөздерінің жеті томдық сөздігін редакциялады (1890–1904). Хенли түрлі баспагерлер үшін маңызды жұмыстар атқарды: Lyra Heroica, 1891; "Ағылшыз прозасының кітабы" (Чарльз Уиблимен бірге), 1894; 1896–97 жылдары Бернстің 100 жылдығы (Томас Финлейсон Хендерсонмен бірге), онда Хенлидің мақаласы (1898 жылы жеке жарияланды) қызу пікірталас тудырды. 1892 жылы ол Альфред Натт үшін Тюдор аудармаларының бас редакторы қызметін атқарды; ал 1897 жылы Уильям Хайнеман баспасында Лорд Байронның басылымын бастады, бірақ ол оның хаттарының бір томымен шектелді.
The London, 1877–78, "a society paper" Henley edited for this short period, and to which he contributed "a brilliant series of poems" which were only later attributed publicly to him in a published compilation from Gleeson White (see below). The criticisms, covering a wide range of authors (all English or French save Heinrich Heine and Leo Tolstoy), were remarkable for their insight. Robert Louis Stevenson wrote that he had not received the same thrill of poetry so intimate and so deep since George Meredith's "Joy of Earth" and "Love in the Valley": "I did not guess you were so great a magician. These are new tunes; this is an undertone of the true Apollo. These are not verse; they are poetry." In 1895, Henley's poem, "Macaire", was published in a volume with the other plays. With John Stephen Farmer, Henley edited a seven volume dictionary of Slang and its analogues (1890–1904). Henley did other notable work for various publishers: the Lyra Heroica, 1891; A Book of English Prose (with Charles Whibley), 1894; the centenary Burns (with Thomas Finlayson Henderson) in 1896–97, in which Henley's Essay (published separately in 1898) roused considerable controversy. In 1892 he undertook for Alfred Nutt the general editorship of the Tudor Translations; and in 1897 began for the publisher William Heinemann an edition of Lord Byron, which did not proceed beyond one volume of his letters.
Пьесалары
1892 жылы Хенли Стивенсонмен бірлесіп жазған үш пьесасын жариялады: Бо Остин, Диакон Броди, сыбайлас жемқор шотланд диаконы қарақшылыққа бет бұрған және Адмирал Гвинея. «Диакон Броди» 1884 жылы Эдинбургте, содан кейін Лондонда қойылды. Герберт Бербом Три «Бо Остин» пьесасын 1890 жылғы 3 қарашада Хеймаркетте, ал «Макаир» пьесасын 1901 жылғы 2 мамырда «His Majesty’s» театрында сахнаға шығарды.
During 1892, Henley also published three plays written with Stevenson: Beau Austin, Deacon Brodie, about a corrupt Scottish deacon turned housebreaker, and Admiral Guinea. Deacon Brodie was produced in Edinburgh in 1884 and later in London. Herbert Beerbohm Tree produced Beau Austin at the Haymarket on 3 November 1890, and Macaire at His Majesty's on 2 May 1901.