Кіріспе

Шотланд ақыны (1686–1758)

Аллан Рамзи (15 қазан 1686 – 7 қаңтар 1758) – шотланд ақыны (немесе макар), драматург, баспагер, кітапханашы және ерте ағарту дәуіріндегі Эдинбургтің кәсіпкер-импресариосы. Рамзидің ықпалы Англияға дейін жетті, бұл Персидің «Ескі жырлар жинағы» жарықтанғаннан кейін болған реакцияның көрінісі болды. Ол Шотландия мен Англияның көрнекті әдебиетшілерімен жақын қарым-қатынаста болды. Бангурлық Уильям Гамильтон, Уильям Сомервилл, Джон Гей және Александр Поппен хат алмасты. Ол «Easy Club» мүшесі ретінде өлең жазуды бастады және 1715 жылы клуб лауреаты атанды. Рамзи өлеңдерін жариялап, 1718 жылы кітап сатушы болды, «Wealth and the Woody» сияқты өлеңдер жинақтарын сатты, бұл Оңтүстік теңіз компаниясының сатирасы болды. 1720 жылы ол өлеңдерін жинап, жариялады, ал 1726 жылы айнымалы кітапхана құрды. Рамзи «The Tea Table Miscellany» және «The Ever Green» еңбектерін редакциялады және халық әдебиетіне деген қызығушылықты қайта жандандырған пасторлық жазушы және редактор ретінде танылады. Ли Хант Алланды 18 ғасырдың басындағы ерте натуралистік әдеби реакциясына зор үлес қосушы деп санайды. Оның «Жайпақ бағушы» атты туындысы ауыл өміріне деген құрметті көрсетіп, неоклассикалық дәстүрдегі романтизмнің көзқарасын болжайды. Ол 15-16 ғасырлардағы ұлы «Макарлар» мен Роберт Фергюсон және Роберт Бернс сияқты шотланд жазушылары арасындағы байланыс сабақтас ретінде қарастырылады.

Отбасы

Оның үлкен қызы Кристиан Рамзи Канонгейттен тыс, Нью-стритте тұрды. Ол жақсы мінезді адам болған, сонымен қатар өлең де жазған. Ол ешқашан үйленбеген, бірақ көптеген мысықтармен бірге өмір сүрген. 73 жасында көліктің соғысынан аяғы сынып қалған, бірақ 88 жасқа дейін өмір сүрді. Оның үлкен ұлы Аллан Рамзи Шотландияның Эдинбург қаласында дүниеге келді, ол белгілі шотланд суретшісі болды. Жиырма жасынан бастап ол Лондонда швед суретшісі Ханс Гейсингтің басшылығымен және Сент-Мартин-Лейн академиясында оқыды; 1736 жылы Рим мен Неапольға кетіп, онда үш жыл Франческо Солимена мен Империалидің (Франческо Фернанди) жетекшілігімен жұмыс істеді. Рамзи шотланд кітап сатушысы Эндрю Миллармен 1720 жылы Эдинбургке келген кезде танысқан, ол Рамзидің досы Джеймс Макьюэннің он үш жасар шәкірті болған. 1713 жылдан бастап Рамзи Макьюэннің Хай-стриттегі дүкеніне жақын Ниддридің Уиндінде шаш кесуші және гравюра сататын дүкен ашты. Ол 1720 жылы кітап сату ісіне кірісіп, 1722 жылы Макьюэннің жанында, Базар Крестіне қарап тұрған Лукенбусттың шығыс жағына көшті. Ол сонымен қатар Макьюэннің қарама-қарсы жағында, Кресттің оңтүстік жағында дүкенге ие болды. Макьюэн алғаш рет Глазгода Рамзидің "Өлеңдері" (1723) көшірмелерін жарнамалады. Рамзи халық әдебиетіне деген қызығушылықты қайта жаңғыртты және одан кейінгі ұлы суретшілерге тікелей шабыт берді. "Ever Green" кітабының алғы сөзінде "импортталған әшекейлерге" және "жазбаларымыздағы шетелдік тігістерге" қарсылық білдіріліп, қарапайым шотландтық дәстүрге оралуға шақырылады. Ол өлеңге заманауи мағына беру үшін мәтіндерді өзгертуден тартынбады, бірақ оның сезімі дұрыс болды және ол білімсіз жұртшылықты жаңа қуанышқа жетелеу үшін көп жасады. Осы тұрғыдан алғанда, ол Персидің "Ескі жырлар" жинағы жарыланғаннан кейін Англияда болған реакцияны болжады. 2015 жылдан бері Эдинбург университетінің баспасынан Аллан Рамзидің жинақталған еңбектері (бас редактор Мюррей Питок) дайындалып жатыр: алғашқы том, "Мейірімді шопан", 2022 жылы жарық көруі күтілуде.

Ескерткіштер

1846 жылы Рамзи Эдинбургтегі Принцс-стриттегі Скотт монументінің төменгі бөлімінде он алты шотланд ақыны мен жазушысының бірі ретінде бейнеленген. Рамзидің мүсіні 1850 жылы Эдинбургтің орталығында Принцс-стрит бағы мен The Mound бұрышында орнатылды. Карлопс қаласында оның атымен аталатын қонақ үй бар. 2016 жылы ақынның туғанына 330 жыл толуына орай, қонақ үйде оның және оның ұлының құрметіне фестиваль өтті. 2017 жылдан бері Рамзидің туған күніне арналған фестивальдар тұрақты түрде өткізіліп келеді. Рамзидің бюсті Стирлингтегі Ұлттық Уоллес монументінің Батырлар залында сақталған. Рамзидің Пеникуик иелігіндегі Равенснеуктегі обелискі 1759 жылы Рамзидің досы, сэр Джеймс Клерк салған.