Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1963 жылы Дон Чаффи түсірген фильм
1963 film by Don Chaffey
"Джейсон және аргонавттар" (жұмыс атауы: "Джейсон және Алтын Жүн") – 1963 жылы Columbia Pictures компаниясымен таратылған тәуелсіз фантастикалық оқиғалар фильмі. Оны Чарльз Х. Шнир продюсерлік етті, режиссері – Дон Чаффи, ал басты рөлде Тодд Армстронг, сондай-ақ Нэнси Ковак, Онор Блэкман және Гэри Реймонд ойнады. Eastman Color түсірілген бұл фильм stop-motion анимациясының шебері Рэй Гаррихаузенмен бірлесіп жасалған және түрлі аңызды жандарға, әсіресе жеті қаңқа сарбазды көрсететін есімді жекпе-жек сахнасына артықшылық береді. Алғашқы көрсетілімінде кассада үлкен табысқа ие болмаса да, фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланып, кейіннен культты классикаға айналды. Фильмнің музыкасын Бернард Херрман жазды, ол Гаррихаузенмен "Синдбадтың жетінші саяхаты" (1958), "Гулливердің үш әлемі" (1960) және "Құпия арал" (1961) фильмдерінде де жұмыс істеген.
Jason and the Argonauts (working title: Jason and the Golden Fleece) is a 1963 independent fantasy adventure film distributed by Columbia Pictures. It was produced by Charles H. Schneer, directed by Don Chaffey, and stars Todd Armstrong, while co starring Nancy Kovack, Honor Blackman, and Gary Raymond. Shot in Eastman Color, the film was made in collaboration with stop motion animation visual effects artist Ray Harryhausen and is known for its various legendary creatures, notably the iconic fight scene featuring seven skeleton warriors. Although it was a box office disappointment during its initial release, the film was critically acclaimed and later became a cult classic. The film score was composed by Bernard Herrmann, who had partnered with Harryhausen on The 7th Voyage of Sinbad (1958), The 3 Worlds of Gulliver (1960) and Mysterious Island (1961).
Сюжет
Пелий Фессалияның тағын басып алып, Аристо патшаны өлтіреді. Пайғамбарлықта Аристоның балаларының бірі оған кек қайтаратыны айтылған. Аристоның кішкентай ұлы Ясонды Аристоның әскерінің бірі алып кетеді. Пелий, Гераның ғибадатханасында пана іздеген Аристоның қызын өлтіреді. Оның ғибадатханасын ластағандықтан, Гера Ясонның қорғаушысына айналады. Ол Пелийді "бір аяқ киім киген адамнан" сақ болуға ескертеді. Жиырма жыл өткен соң, Ясон Пелийді өзенге батып кетпестен құтқарады, бұл Гераның ұйымдастырған "жазасы" еді, соның салдарынан оның сандалын жоғалтады. Пелий оның жауын таниды. Ясон Пелийге қарсы қолдау табу үшін аңызға айналған Алтын жүнді іздеуге ниеттеніп, жолға шығады. Патша Ясонның іздеу барысында қаза болады деп үміттенеді, сондықтан оны аттандыруға ынталандырады. Гермес Ясонды Зевс пен Герамен сөйлесу үшін Олимп тауына алып барады. Зевс Гераның оған бес рет ғана көмектесе алатынын бұйырады, бұл Ясонның өлтірілген қарындасы қорғаныш сұраған рет санымен бірдей. Ол оған Колхида жерінде Жүнді іздеуге бұйырады. Зевс көмек ұсынады, бірақ Ясон бас тартады. Ол кеме жасап, экипаж жинауға кіріседі. Грекияның түкпір-түкпірінен келген ерлер оның сапарына қосылу құрметі үшін жарысады. Кемесін жасаған Аргустың құрметіне "Арго" деп аталады, ал экипаж "Аргонавттар" деп аталады. Олардың арасында Геркулес, Гилас және Пелийдің сапарды бұзу үшін құпия түрде жіберген Акаст бар. Ясонның азық-түлігі бітіп қалғанда, Гера оны қола аралына жетеледі, тек азық-түлік алуды ескертеді. Бірақ Геркулес қазынаға толы ғимараттан найзаның ұзындығындай бір брошь ұрлап алады, ал оның үстінде Талос атты алыптың үлкен қола мүсіні тұр. Мүсін тіріліп, аргонавттарға шабуыл жасайды. Ясон тағы да Гераға жүгінеді, ол оған Талос өкшесінің артқы жағындағы үлкен бітімін ашып, алыптың ихорын шығаруды айтады. Талос жерге құлап, Гиласты қысып, оның денесін жасырады. Геракл досының тағдырын білгенше кетпейді. Басқа аргонавттар Геркулесті тастап кеткісі келмейді, сондықтан Ясон Гераны қайта шақырады. Ол Гилас өлгенін және Зевстің Геркулеске басқа жоспарлары бар екенін хабарлайды. Ол Ясонға Зевстің сыйлығын дұрыс пайдаланбағаны үшін соқырланған және арпиялар мазалаған Финейді іздеуге бұйырады. Аргонавттар арпияларды тұтқындап, қамауға алғаннан кейін, Финей оларға Колхидаға қалай жетуге болатынын айтады, ол үшін олар қақтығысқан тастардың арасымен жүзу керек. Ол сондай-ақ Ясонға теңіз құдайы Тритонның амулетін сыйлайды. Аргонавттар екінші кеменің қарсы бағытта өтуге тырысқанын көреді, бірақ қақтығысқан тастар бір-біріне соғылғанда, ол қирап, батып кетеді. Арго жүзуге тырысқанда, кеме де құлай жатқандай көрінеді. Үмітін жоғалтқан Ясон Финейдің амулетін суға лақтырады, сонда Тритон көтеріліп, Аргоның өтуіне жеткілікті уақытқа дейін тастарды ұстап тұрады. Тастардан өткеннен кейін, аргонавттар екінші кемеден аман қалғандарды құтқарады, олардың ішінде Колхиданың бас діни қызметкері Медея да бар. Ақыры Колхидаға жақындағанда, Акаст Ясонның билігіне қарсы шығып, онымен шайқасады. Қарусыз қалған Акаст теңізге секіріп, жоғалады. Ясон мен оның адамдары жерге түсіп, патша Ээтестің тойға шақыруын қабылдайды. Олар Акаст Ээтеске Ясонның Алтын жүнді іздеп келе жатқанын ескерткенін білмейді. Ээтес сақтанбай қалған аргонавттарды тұтқындайды, бірақ Ясонға ғашық болған Медея оған және оның адамдарына қашып кетуге көмектеседі. Акаст алдымен Жүнді ұрлауға тырысады, бірақ оны қорғаушысы Гидра өлтіреді. Ясон жыртқыш аңды өлтіріп, Алтын жүнді алады. Медея жебеден жараланып, өлімге ұшырайды, бірақ Ясон оны Жүнмен емдейді. Ээтес Гидраның тістерін сеуіп, Геката құдайына дұға етеді. Жерден жеті қарулы қаңқа, "Гидра тістерінің балалары" шығады. Ясон, Фалер және Кастор оларды ұстап тұрады, ал Медея мен Аргус Аргоға Жүнмен қашып кетеді. Ұзақ шайқастан кейін, серіктері қаза табады, Ясон теңізге секіріп құтылады. Ясон, Медея және аман қалған аргонавттар Тесалияға қайта сапар бастайды. Олимпте Зевс Гераға Ясонмен ісі аяқталмағанын айтады.
Pelias usurps the throne of Thessaly, killing King Aristo. A prophecy states that one of Aristo's children will avenge him. Aristo's infant son Jason is spirited away by one of Aristo's soldiers. Pelias slays one of Aristo's daughters after she seeks sanctuary in the temple of the goddess Hera. Because the murder has profaned her temple, Hera becomes Jason's protector. She warns Pelias to beware of "a one sandaled man". Twenty years later, Jason saves Pelias from drowning in a river, an "accident" orchestrated by Hera, losing his sandal in the process. Pelias recognizes his enemy. Jason intends to seek the legendary Golden Fleece to rally support against Pelias. The king, who hopes Jason will die in the quest, encourages him to set forth. Hermes takes Jason to Mount Olympus to speak with Zeus and Hera. Zeus decrees that Hera can help him only five times, the same number of times that Jason's murdered sister called on her for protection. She directs him to search for the Fleece in the land of Colchis. Zeus offers aid, but Jason declines. He sets out to build a ship and recruit a crew. Men from all over Greece compete for the honor of joining his quest. Because their ship is named the Argo after its builder, Argus, the crew are dubbed the Argonauts. Among them are Hercules, Hylas, and Acastus, who was secretly sent by his father Pelias to sabotage the voyage. When Jason runs low on supplies, Hera guides him to the Isle of Bronze, warning him to take nothing but provisions. However, Hercules steals a brooch pin the size of a javelin from a building filled with treasure and surmounted by a gigantic bronze statue of Talos. The statue comes to life and attacks the Argonauts. Jason again turns to Hera, who tells him to open a large plug at the back of Talos's heel to release the giant's ichor. Talos falls to the ground, crushing Hylas and hiding his body. Hercules refuses to leave until he ascertains the fate of his friend. The other Argonauts are unwilling to abandon Hercules, so Jason calls upon Hera again. She informs them that Hylas is dead and that Zeus has other plans for Hercules. She directs Jason to seek out Phineus, who has been blinded and is tormented by harpies for misusing Zeus's gift of prophesy. After the Argonauts capture and cage the harpies, Phineus tells them how to reach Colchis, by sailing between the Clashing Rocks. He also gives Jason an amulet of the sea god Triton. The Argonauts see another ship trying to pass through the other way, only to be crushed and sunk when the Clashing Rocks smash together. When the Argo tries to row through, the ship appears doomed as well. In despair, Jason throws Phineus's amulet into the water, whereupon Triton rises up and holds the rocks apart long enough for the Argo to pass. Upon clearing the rocks, the Argonauts rescue several survivors from the other ship, including Medea, high priestess of Colchis. Finally nearing Colchis, Acastus challenges Jason's authority and fights him. Disarmed, Acastus jumps into the sea and disappears. Jason and his men land and accept an invitation from King Aeëtes to a feast. Unknown to them, Acastus has warned Aeëtes of Jason's quest for the Golden Fleece. Aeëtes has the unwary Argonauts imprisoned, but Medea, having fallen in love with Jason, helps him and his men escape. Acastus tries to steal the Fleece first, but is killed by its guardian, the Hydra. Jason kills the beast and takes the Fleece. Medea is mortally wounded by an arrow, but Jason heals her with the Fleece. Aeëtes then sows the Hydra's teeth and prays to the goddess Hecate. Seven armed skeletons, the "children of the Hydra's teeth", emerge from the ground. Jason, Phalerus and Castor, hold them off, while Medea and Argus escape back to the Argo with the Fleece. After a prolonged battle, in which his companions are killed, Jason escapes by jumping into the sea. Jason, Medea, and the surviving Argonauts begin their voyage home to Thessaly. On Olympus, Zeus tells Hera that he is not done with Jason.
Фильмнің музыкасы
Фильм – Бернард Херманның мифтік тақырыптағы фантастикалық фильмдерінің бірі. Композитордың Рей Гаррихаузенмен жасаған төртінші жұмысы (1958 жылы түсірілген «Синбадтың жетінші саяхаты», 1960 жылы – «Гулливердің үш әлемі» және 1961 жылы – «Құпия арал») болды. Херман сонымен қатар «Жер тоқтаған күн» (1951) және «Жер орталығына саяхат» (1959) сияқты ғылыми-фантастикалық фильмдерге де музыка жазған. Херманның «Психо» фильмі үшін жазған толық скрипкалық саундтрегінен өзгеше, бұл фильмнің саундтрегі скрипка бөлімісіз жасалды. Бұл қалыптасқан мыс және соққы аспаптарына қаһармандық фанфарларды орындауды, ал ағаштан жасалған үрмелі аспаптар мен қосымша аспаптар (мысалы, арфа) нәзік және романтикалық бөлімдерде басымдық құруды мүмкін етті. 1995 жылы Intrada компаниясы түпнұсқалық музыканың жаңадан жазылған нұсқасын шығарды. Жаңа нұсқаны американдық композитор және дирижер Брюс Броутон жүргізді, орындаушылар – Лондонның Sinfonia оркестрі.
The film is one of the mythically themed fantasies scored by Bernard Herrmann. Apart from being the composer's fourth collaboration with Ray Harryhausen (The 7th Voyage of Sinbad, The 3 Worlds of Gulliver, and Mysterious Island, made in 1958, 1960, and 1961 respectively), Herrmann also scored the science fiction films The Day the Earth Stood Still (1951) and Journey to the Center of the Earth (1959). Contrasting with Herrmann's all string score for Psycho, the film's soundtrack was made without a string section. This leaves the brass and percussion to perform the heroic fanfares, and the woodwinds along with additional instruments (such as the harp) to dominate in the more subtle and romantic parts. In 1995, Intrada released a re recording of the original score. The new version was conducted by American composer/conductor Bruce Broughton, and performed by the Sinfonia of London.
Қабылдау
Фильмнің әлемдік премьерасы 1963 жылдың 13 маусымында Техас штатының Сан-Антонио қаласындағы «Техас» театрында болды. Ол бір күні Уичита-Фолс (Техас), Гонолулу (Гавайи) және Форт-Уорт (Техас) қалаларында көрсетілімге шықты.
The film had its world premiere on June 13, 1963, at the Texas Theatre in San Antonio, Texas. It saw a same day release Wichita Falls, Texas, Honolulu, Hawaii, and Fort Worth, Texas.
Сыни жауап
Фильм сыншылардың жоғары бағасын алды және қазір классикалық туынды саналады. Rotten Tomatoes шолулар жинағында фильм 45 шолу негізінде 89% мақұлдау рейтингісіне ие, ал орташа бағасы 7.5/10. Сайттың сын тұжырымы: "Дон Чаффидің "Джейсон және аргонавттар" фильмі – керемет, көңілді ностальгиялық туынды, ал оның нағыз жұлдызы – Рей Гаррихаузеннің шеберлікпен жасалған тоқтау анимациясы". Metacritic сайтында фильм 10 шолу негізінде 69 ұпай жинады. Variety журналы: "3 миллион долларлық фильмнің сюжеті жақсы, және Дон Чаффи оны тапқырлықпен және жан-жақсылықпен түсірген. Рей Гаррихаузен бұл фильмді өзінің ең жақсы туындысы деп есептейді. Гаррихаузеннің бұрынғы фильмдері көбінесе "B" кинотеатрларында екі фильмнен тұратын көрсетілімдердің бөлігі ретінде көрсетілетін. Колумбия студиясы оны АҚШ-тағы көптеген "A" кинотеатрларында жеке фильм ретінде көрсетуге қол жеткізді."
The film received critical acclaim and is now considered a classic. On review aggregator Rotten Tomatoes, the film holds an approval rating of 89% based on 45 reviews, with an average rating of 7.5/10. The website's critical consensus reads, "Don Chaffey's Jason and the Argonauts is an outlandish, transportive piece of nostalgia whose real star is the masterful stop motion animation work of Ray Harryhausen." On Metacritic, the film received a score of 69 based on 10 reviews. Variety magazine wrote: "The $3 million film has a workable scenario and has been directed resourcefully and spiritedly by Don Chaffey, under whose leadership a colorful cast performs with zeal". Ray Harryhausen regarded the film as his best. Previous Harryhausen films had been generally shown as part of double features in "B" theatres. Columbia was able to book it as a single feature in many "A" theatres in the United States.
Марапаттар
1992 жылғы «Оскар» сыйлықтарына үш апта бұрын өткен техникалық жетістіктері үшін арнайы салтанатта Рэй Гаррихаузен өмір бойы жеткен жетістіктері үшін марапатталды. Салтанатты шараны жүргізген актер Том Хэнкс: «Кейбіреулер «Касабланканы» немесе «Азамат Кейнді» айтады. Мен «Жейсон мен аргонавттар» фильмін ең ұлы фильм деп санаймын» деді. 2008 жылы Америка кино институты бұл фильмді ең үздік 10 фантастикалық фильмнің тізіміне енгізді. 2004 жылдың сәуір айында «Empire» журналы Талосты Кинг Конгтан кейін барлық уақыттағы екінші ең жақсы фильм монстры деп таныды.
At the special ceremony for the Academy Award for Technical Achievement held three weeks before the 1992 Academy Awards, Ray Harryhausen was honored with a lifetime achievement award. The ceremony's host, actor Tom Hanks, remarked: "Some people say Casablanca or Citizen Kane. I say Jason and the Argonauts is the greatest film ever made". In 2008, the American Film Institute nominated the film for its Top 10 Fantasy Films list. In April 2004, Empire magazine ranked Talos as the second best film monster of all time, after King Kong.
Үй медиасы
Колумбия фильмді 2010 жылдың 6 шілдесінде Blu-ray форматында (А, В және С аймақтары үшін) шығарды. Дискідегі қосымша мүмкіндіктердің ішінде екі жаңа аудиокомментарий бар: біреуі Питер Джексон мен Рэндалл Уильям Кук жазған, ал екіншісі Гаррихаузеннің өмірбаяны жазушысы Тони Далтонмен әңгімесі.
Columbia released the film on Blu ray (for regions A, B, and C) on 6 July 2010. The disc's special features include two new audio commentaries, one by Peter Jackson and Randall William Cook, and the other by Harryhausen in conversation with his biographer Tony Dalton.