Ян Стен (1626-1679) – голланд суретшісі, 17 ғасырдағы жанрлық кескіндеменің шебері. Психологиялық тереңдігі, әзіл-қалжыңы және бояудың көптігімен ерекшеленеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
XVII ғасырдағы голланд суретшісі, бу кемесі Ян Хавиксзон Стин (шамамен 1626 жылы туған, 3 ақпан 1679 жылы қайтыс болған) – Голландияның Алтын ғасырындағы суретші, XVII ғасырдың маңызды жанрлық суретшілерінің бірі. Оның туындылары психологиялық тереңдігімен, юмор сезімімен және бояулардың көптігімен ерекшеленеді.
17th century Dutch painter
the steamship
Jan Havickszoon Steen (c. 1626 – buried 3 February 1679) was a Dutch Golden Age painter, one of the leading genre painters of the 17th century. His works are known for their psychological insight, sense of humour and abundance of colour.
Өмір
Стин Оңтүстік Голландияның Лейден қаласында дүниеге келді. Оның жақсы жағдайдағы католик отбасы екі буын бойы «Қызыл Халберт» тавернасын басқарған сыра қайнатушылар болды. Стиннің әкесі тіпті 1654 жылдан 1657 жылға дейін Делфт қаласында оған жеке сыра қайнату зауытын жалға берді. Ол сегіз не одан да көп баланың ағасы еді. Өзінің одан да белгілі замандасы Рембрандт ван Рейн сияқты Ян Стин латын мектебінде оқып, Лейденде студент болды. Стиннің көркемдік білімі туралы ресми жазбалар сақталмағанмен, замандас дереккөздер оның сурет салу шеберлігін үш адамнан – Николаес Кнупферден (1603–1660), Утрехтте тарихи және фигуративті суреттер салған неміс суретшісінен, Адриан ван Остадеден және кейіннен оның қайын атасы болған Ян ван Гойеннен алғанын көрсетеді. Кнупфердің ықпалы Стиннің композиция және түс қолдануында байқалады. Оған шабыттанған тағы бір суретші – Харлемде тұрған ауылдық көріністерді суреттеген Исаак ван Остаде болды. 1648 жылы Ян Стин мен Габриэль Метсу Лейденде Әулие Луканның суретшілер гильдиясын құрды. Одан кейін ол танымал пейзаж суретшісі Ян ван Гойеннің (1596–1656) көмекшісі болды және Гаагадағы Биеркадедегі үйіне көшіп барды. 1649 жылдың 3 қазанында ол ван Гойеннің қызына үйленді. 1654 жылы Делфтте болған жарылыстан кейін өнер нарығы құлдырады, бірақ Стин «Делфт бургомистрі мен оның қызы» атты суретін салды. Бұл суретті портрет немесе жанрлық туынды деп атау керек пе, әлі де белгісіз. Стин 1656 жылдан 1660 жылға дейін Лейденнің солтүстігіндегі Вармондта, ал 1660 жылдан 1670 жылға дейін Харлемде тұрды. Екі кезеңде де ол өте жемісті болды. 1670 жылы әйелі 1669 жылы, ал әкесі 1670 жылы қайтыс болғаннан кейін Стин Лейденге қайтып келді және өмірінің соңына дейін сонда тұрды. 1672 жылы өнер нарығы құлағанда, «Апат жылы» деп аталған кезде, Стин таверна ашты. 1673 жылдың сәуір айында ол Мария ван Эгмонтқа үйленді, одан оған тағы бір бала дүниеге келді. 1674 жылы ол Әулие Лукан гильдиясының президенті болды. Франс ван Миэрис (1635–1681) оның ішімдік әріптестерінің бірі болды. Стин 1679 жылы Лейденде қайтыс болды және Питерскерктегі отбасылық қабірге жерленді.
Steen was born in Leiden, a town in Southern Holland, where his well to do, Catholic family were brewers who ran the tavern The Red Halbert for two generations. Steen's father even leased him a brewery of his own in Delft from the years 1654 until 1657. He was the eldest of eight or more children. Like his even more famous contemporary Rembrandt van Rijn, Jan Steen attended the Latin school and became a student in Leiden. Though no official records of Steen's artistic training are preserved, contemporary sources tell us he received his painterly education from three men, Nicolaes Knupfer (1603–1660), a German painter of historical and figurative scenes in Utrecht, Adriaen van Ostade, and Jan van Goyen, who would later become his father in law. Influences of Knupfer can be found in Steen's use of composition and colour. Another source of inspiration was Isaac van Ostade, a painter of rural scenes, who lived in Haarlem. In 1648 Jan Steen and Gabriël Metsu founded the painters' Guild of Saint Luke at Leiden. Soon after he became an assistant to the renowned landscape painter Jan van Goyen (1596–1656), and moved into his house on the Bierkade in The Hague. On 3 October 1649, he married van Goyen's daughter After the explosion in Delft in 1654 the art market was depressed, but Steen painted A Burgomaster of Delft and his daughter. It does not seem to be clear if this painting should be called a portrait or a genre work. Steen lived in Warmond, just north of Leiden, from 1656 until 1660 and in Haarlem from 1660 until 1670 and in both periods he was especially productive. In 1670, after the death of his wife in 1669 and his father in 1670, Steen moved back to Leiden, where he stayed the rest of his life. When the art market collapsed in 1672, called the Year of Disaster, Steen opened a tavern. In April 1673 he married Maria van Egmont, who gave him another child. In 1674 he became president of the Saint Luke's Guild. Frans van Mieris (1635–1681) became one of his drinking companions. He died in Leiden in 1679 and was interred in a family grave in the Pieterskerk.
Редерикерлермен байланысы
1945 жылы голландиялық XVII ғасырдағы сурет өнері мен иконография саласындағы маман, Нидерланд өнер тарихы институтының және Гаагадағы Маурицхуйс мұражайының директоры Стурла Гудлаугссон «Ян Стиннің және оның замандастарының шығармаларындағы комедияшылар» деген еңбегін жазды. Бұл еңбек Ян Стиннің шығармаларына Реториктер немесе Редерикерлер гильдиясы мен олардың театрлық іс-қимылдарының зор әсер еткенін көрсетті. Ян Стиннің суреттері голландиялық XVII ғасыр өмірін шынайы бейнелейді деп жиі айтылады. Дегенмен, оның барлық туындылары күнделікті өмірді толыққанды реалистік тұрғыдан көрсете бермейді. Оның көптеген суреттерінде идилликалық және пасторальдық қиялдар мен театрға тән сөздік өрнектер кездеседі. Ян Стиннің театрмен байланысы Редерикерлермен байланысы арқылы анық көрінеді. Бұл байланыстың екі дәлелі бар. Біріншіден, Ян Стиннің туған ағасы Стин Лейден қаласындағы Реториктер қауымының мүшесі болған, ал Стин өмірінің көп бөлігін осы қалада өткізген. Екіншіден, Ян Стин Редерикерлер өмірінен көптеген көріністерді бейнелеген, мысалы, 1658–1665 жылдардағы «Терезедегі Реториктер» картинасы. Бұл туынды қазіргі уақытта 1876 жылдың ақпанында құрылған Филадельфия өнер мұражайында сақталуда. Суреттегі адамдардың мейірімділігі, юморі мен оптимизмі Ян Стиннің осы адамдарды жақсы білгенін және оларды жағымды жарықтан көрсеткісі келгенін көрсетеді.
In 1945, Sturla Gudlaugsson, a specialist in Dutch seventeenth century painting and iconography and Director of the Netherlands Institute for Art History and the Mauritshuis in The Hague, wrote The Comedians in the work of Jan Steen and his Contemporaries, which revealed that a major influence on Jan Steen's work was the guild of the Rhetoricians or Rederijkers and their theatrical endeavors. It is often suggested that Jan Steen's paintings are a realistic portrayal of Dutch 17th century life. However, not everything he did was a purely realistic representation of his day to day environment. Many of his scenes contain idyllic and bucolic fantasies and a declamatory emphasis redolent of theater. Jan Steen's connection to theater is easily verifiable through his connection to the Rederijkers. There are two kinds of evidence for this connection. First, Jan Steen Steen's uncle belonged to the Rhetoricians in Leiden, where Steen was born and lived a substantial part of his life. Second, Jan Steen portrayed many scenes from the lives of the Rederijkers, an example being the painting Rhetoricians at a Window of 1658–1665. The piece is currently held in the Philadelphia Museum of Art which was established in February 1876. The humanity, humour and optimism of the figures suggest that Jan Steen knew these men well, and wanted to portray them positively.
Театр
Оның зәулім және нұсқаулық стильімен, Стиннің өз мақсаттары үшін театрдан стратегияларды қолданғаны логикалық. Стиннің суреттеріндегі кейіпкерлердің басым бөлігі театрлық кейіпкерлер екеніне, шын өмірден алынған емес екеніне нақты дәлелдер бар. Стиннің "Дәрігердің келуі" тақырыбындағы көптеген суреттері, мысалы, Риксмузейдегі 1665–1670 жылдардағы композициясы, оның театрлық тәсілін көрсетеді. Оқиғаның мәні мынадай: жас бойжеткенді қарап тексерген дәрігер оның ауырмағанын, бірақ жүкті екенін анықтайды. Дәрігер – биретта, дублет және кішкентай плиселі руф киген комедиялық кейіпкер. Шындығында, ол 1670 емес, 1570 жылғы сәнді киімдермен киінген. Ал бойжеткен сурет салған кездегі сәнге сай, жапон стиліндегі кең кимоно киген. Бұл уақытқа қатысты қателік тек бір жолмен түсіндіріледі: бұл нағыз дәрігер емес, дәстүрлі театр костюмін киген актер. Гудлаугссонның айтуынша, "[Стиннің] жұмысындағы дәрігерлердегідей" соншалықты ерекше және толығымен қазіргі заманға жатпайтын киімдер ешқашан кездеспейді.
With his lavish and moralising style, it is logical that Steen would employ the stratagems from theater for his purposes. There is conclusive evidence that the characters in Steen's paintings are predominantly theatrical characters and not ones from reality. Steen's numerous paintings of a theme most commonly entitled The Doctor's Visit, such as the composition of 1665–1670 in the Rijksmuseum, illustrate his theatrical approach. The story is simple: a doctor attending a young maiden discovers that she is not ill but is in fact pregnant with child. The doctor is a comical character who wears a biretta, a doublet and a small pleated ruff. In fact, he is dressed in the fashion of 1570, not 1670. In contrast, the girl wears what would be the height of fashion at the time of the painting, a Japanese styled loose kimono robe. This anachronism can be explained only one way: this is not a real doctor but an actor wearing a traditional theater costume. According to Gudlaugsson, "never would so unusual and so completely uncontemporary a costume occur as that of the doctors in [Steen's] work".
Шығармалары
Күнделікті өмір Ян Стиннің негізгі суретшілдік тақырыбы болды. Ол суреттеген жанрлық көріністердің көбісі, мысалы, "Святого Николая мерекесі", хаос пен құмарлық деңгейіне дейін жанды, тіпті "Ян Стиннің үйі" – яғни, үйдің ренжісіз, дүркіреп тұрған жағдайы голландтық мақал-мәтелге айналды (een huishouden van Jan Steen). Оның суреттеріндегі сырттай байқалатын ескертулер Стиннің көрерменді осы мінез-құлықты қайталауға шақырудың орнына ескертуге тырысқанын көрсетеді. Стиннің көптеген суреттерінде ежелгі голланд мақал-мәтелдері мен әдебиеттеріне сілтемелер кездеседі. Ол көбінесе отбасы мүшелерін модель ретінде пайдаланған және өзінің бірнеше автопортреттерін салған, онда әуесқойлыққа бейімділік танытпаған. Ян Стиннің туындылары "әр суретші өзін суреттейді" тақырыбын ұстанды, өзінің үйіне ұқсас жанды көріністерді бейнеледі. Жеке басының оқиғаларын шығармаларына енгізу арқасында бүгінге дейін қолданылып келе жатқан "Ян Стиннің үйі" деген голланд мақалы пайда болды, ол Стиннің суреттерінде бейнеленген үйлердің хаостық, жанды сипатын көрсетеді. Стин басқа тақырыптардан да қашқан жоқ: ол тарихи, мифологиялық және діни көріністерді, портреттерді, натюрморттарды және табиғат көріністерін суреттеді. Оның балалар портреттері әйгілі. Ол сонымен қатар жарық пен егжей-тегжейге, әсіресе парсы кілемдері мен басқа да маталарға назар аударуымен де танымал. Стин өте көп туынды жасады – шамамен 800 картина, олардың 350-ге жуығы бүгінге дейін сақталған. Оның еңбегі замандастары тарапынан жоғары бағаланды, нәтижесінде ол өз жұмысы үшін лайықты төленді. Оның шәкірттері көп болған жоқ – тек Ричард Брейкенбург туралы жазба бар, бірақ оның туындылары көптеген суретшілерге шабыт берді. "Қосылғандай естілгеніңізше" және "Қарлылар ән салса, балалар да ыңыршайды" деген екі картинасында алты адамның кейіпі мен позы бірдей, және олардың кеңістіктегі орналасуы да ұқсас.
Daily life was Jan Steen's main pictorial theme. Many of the genre scenes he portrayed, as in The Feast of Saint Nicholas, are lively to the point of chaos and lustfulness, even so much that "a Jan Steen household", meaning a messy scene, became a Dutch proverb (een huishouden van Jan Steen). Subtle hints in his paintings seem to suggest that Steen meant to warn the viewer rather than invite him to copy this behaviour. Many of Steen's paintings bear references to old Dutch proverbs or literature. He often used members of his family as models, and painted quite a few self portraits in which he showed no tendency to vanity. Jan Steen’s works followed the theme "every painter paints himself", depicting lively scenes reminiscent of his own home. This insertion of personal narratives in his work inspired the creation of a Dutch proverb still in use today, called "A Jan Steen household" which references a home that reflects the chaotic, lively nature of the households Steen’s work displayed. Steen did not shy from other themes: he painted historical, mythological and religious scenes, portraits, still lifes and natural scenes. His portraits of children are famous. He is also well known for his mastery of light and attention to detail, most notably in Persian rugs and other textiles. Steen was prolific, producing about 800 paintings, of which roughly 350 survive. His work was valued much by contemporaries and as a result he was reasonably well paid for his work. He did not have many students—only Richard Brakenburgh is recorded—but his work proved a source of inspiration for many painters. In the two paintings, The way you hear it and As old men sing, so children squeal, six of the people are identical in person and pose, and their spatial relationship is similar.