Кіріспе

Бинсвангер ауруы, сондай-ақ subcortical leukoencephalopathy және subcortical arteriosclerotic encephalopathy деп те аталады, мидың ақ материясына зақым салған нәтижесінде пайда болатын ұсақ қан тамырларының тамырлық деменциясының бір түрі. Ақ заттың атрофиясына созылмалы гипертония сияқты түрлі жағдайлар мен қартаю да себеп болуы мүмкін. Бұл ауру есте сақтау қабілеті мен зиякерлік функцияның жоғалтуымен, сондай-ақ көңіл-күйдің өзгеруімен сипатталады. Бұл өзгерістер мидың атқару функциялары деп белгілі нәрселерді қамтиды. Ауру көбінесе 54-66 жас аралығында басталады, ал алғашқы белгілері әдетте ой-сананың нашарлауы немесе инсульт болып табылады. Оны 1894 жылы Отто Бинсвангер сипаттаған, ал Алоис Альцгеймер 1902 жылы алғаш рет "Бинсвангер ауруы" терминін қолданған. Дегенмен, осы ауруды 1962 жылдан бері зерттеуде үлкен еңбек еткен Jerzy Olszewski есімді ғалымға көп қарыздымыз.

Белгілері мен симптомдары

Симптомдарға психикалық төмендеу, тіл бұзылысы, уақытша ишемиялық шабуыл, бұлшық ет атаксиясы және қозғалыс бұзылыстары, соның ішінде қадамның өзгеруі, қозғалыстың баяулауы және дене күйінің өзгеруі жатады. Бұл белгілер көбінесе бірнеше рет құлау, эпилепсия, есінен тану және несептің бақылаусыздығымен бірге жүреді. Гистологиялық тұрғыдан аксон мен миелиннің тараған, тегіс жоғалуы, кең таралған глиоз, миға қан ағынының тоқтауы немесе инфаркт салдарынан тіндердің өлімі, сондай-ақ артериялардың серпімділігінің өзгеруі байқалады. Патологиялық механизм ауыр атеросклерозға байланысты зақымдану болуы мүмкін. Бұл ауру әдетте 54-66 жас аралығында басталады, ал алғашқы белгілері психикалық төмендеу немесе инсульт болып табылады. Бинсвангер ауруының мидың субкортикалық аймағындағы қан тамырларын зақымдайтыны, бірақ микроциркуляцияның тамырлары мен капиллярларын сақтайтыны көрсетілген, бұл Альцгеймер және Бинсвангер аурулары арасындағы айырмашылықтың себебі болуы мүмкін.

Психологиялық тұсаукесер

Кортикальды және субкортикальды деменция арасында айырмашылық бар. Кортикальды деменция – ми қабығының атрофиясы болып табылады, ол есте сақтау, тіл және семантикалық білім сияқты "жоғары" функцияларға әсер етеді, ал субкортикальды деменция ақыл-ой манипуляциясына, ұмытшақтыққа және тұлғалық/эмоционалдық өзгерістерге әсер етеді. Бинсвангер ауруы атқару функцияларының нашарлауымен байланысты, бірақ эпизодтық немесе декларативтік есте сақтау қабілеті қалыпты болады. Атқару функциялары – жоспарлауға, танымдық икемділікке, абстрактілі ойлауға, ережелерді қабылдауға, тиісті әрекеттерді бастауға және тиіс емес әрекеттерді тоқтатуға, сондай-ақ қажетті сенсорлық ақпаратты іріктеуге жауапты ми процестері. Бинсвангер және Альцгеймер ауруларындағы психикалық нашарлауды салыстыратын көптеген зерттеулер жүргізілген. Графикалық тізбек сынағында Бинсвангер науқастарында гиперкинетикалық табандылық қателер анықталды, бұл науқастарға сұралмаған кезде де қозғалысты қайталауға себеп болады, ал Альцгеймер науқастарында семантикалық табандылық байқалады, себебі сөз жазуды сұрағанда олар сөзді бейнелейтін сурет салады.

Диагностика

Бинсвангер ауруы көбінесе клиникалық тексерумен қатар компьютерлік томография, магниттік-резонанстық томография және протондық магниттік-резонанстық спектрография арқылы диагностикаланады. Белгілеріне инфаркттар, зақымданулар, орталық ақ заттың қарқындылығының төмендеуі, қарыншалардың үлғаюы және лейкоареоз жатады. Когнитивтік бұзылуды жылдам бағалау үшін және түрлі мәдениеттерде деменцияны анықтауға арналған скринингтік тест ретінде қолданылатын мини-психикалық тексеру әзірленген.

Суреттеу

Лейкорайоз – Бинсвангер ауруында жиі кездесетін ақ зат өзгерістерінің нейровизуализациялық белгісін білдіреді. Дегенмен, лейкорайоз көптеген ауруларда және тіпті дені сау адамдарда да кездесуі мүмкін, әсіресе 65 жастан асқандарда. Басқа зерттеушілер компьютерлерді пайдаланып, магниттік-резонанстық бейнелердегі гиперденситті пиксельдерді санау арқылы ақ заттың атрофиясының процентін есептеуді бастады. Осы және ұқсас хабарламалар ақ заттың өзгерістерінің мөлшері мен психомоторлық функциялардың төмендеуі, назар және атқару функцияларының нашарлауы арасындағы байланысты көрсетеді. Мұндай технологиялардың бірі – сезімталдық салмақты бейнелеу (SWI), бұл магниттік-резонанстық техника, ол ерекше жоғары сезімталдыққа ие және ақ зат өзгерістерін жақсырақ анықтауға мүмкіндік береді.

Менеджмент

Бинсвангер ауруына ем жоқ және бұл қан тамырларымен байланысты деменцияның ең ауыр түрі болып саналады.

Тарих

1894 жылы Бинсвангер алғаш рет ақ заттың «қан тамырларының жеткіліксіздігінен» туындаған атрофиясы деменцияға алып келуі мүмкін екенін айтты. Ол баяу прогрессирлейтін деменциясы, сондай-ақ қабық асты ақ заттың атрофиясы, қарыншалардың үлғаюы, афазия, гемианопсия және гемипарез белгілері бар пациентті сипаттады. 1974 жылы көп инфарктты деменция термині пайда болды және барлық тамырлық деменция бір категорияға біріктірілді. Осының салдарынан, осы деменция түрлерінің, Бинсвангер ауруының ішінде, нақты атаулары жоғалып кетті. Бинсвангер ауруының күрделі тарихы және оның көп жылдар бойы дертім ретінде назардан тыс қалғаны, кейбір пациенттерге Альцгеймер дерті диагнозы дұрыс қойылмауына себеп болуы мүмкін.