Кіріспе

USS Skate (SSN 578) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің шағала (skate) балығының атымен аталған үшінші су асты кемесі және ядролық су асты кемелерінің алғашқы кемесі болды. Ол құрамына енген үшінші ядролық су асты кемесі, Атлантика мұхитын толығымен су астында кесіп өткен бірінші кеме, Солтүстік полюске жеткен екінші кеме және онда су бетіне шыққан алғашқы кеме.

Құрылыс және іске қосу

Skate-ті салуға арналған келісімшарт 1955 жылдың 18 шілдесінде General Dynamics компаниясының Electric Boat бөлімшесіне тапсырылды, ал келісінің алғашқы бөлігі 1955 жылдың 21 шілдесінде Коннектикут штатының Гротон қаласында салынды. Ол 1957 жылдың 16 мамырында Льюис Л. Штраустың әйелі Алис Ханауэр Штраус қолдауымен суға түсірілді және 1957 жылдың 23 желтоқсанында командир Джеймс Ф. Калверт басқаруымен құрамына қабылданды.

Пайдалану тарихы

Skate 1958 жылдың 29 қаңтарына дейін Коннектикут штатының Нью-Лондон қаласынан тексеру жаттығуларын жүргізді, содан кейін Бермуда операциялық аймағына бет алды және 8 ақпанда өз үй портына оралды. 16 күн өткен соң, ядролық қуатпен жүретін су асты кеме Портленд аралына (Англия) бағыт алды. Үйіне қайтқанға дейін ол Франция және Нидерланды порттарында да болды.

Солтүстік полюске алғашқы сапары

30 шілдеде "Скейт" Арктикаға бағыт алып, мұз астында 10 күн бойы жұмыс істеді. Осы кезеңде ол мұздан тоғыз рет шығып, 3862 км (2400 миль) қашықтықты мұз астында жүзіп өтті және 11 тамызда сағат 21:47 EDT (Nautilus-тан кейінгі апта) Солтүстік полюске жеткен екінші теңіз кемесі атанды. Капитанның 1960 жылғы "Полюсте беттеу: USS Skate-тің ерекше сапарлары" кітабында жазылғандай, тамыз сапарында "Скейт" мұздың қауіпті жағдайларына байланысты полюсте дәл су бетіне шыға алмады. Калверт былай деп еске алды: "Полюс маңында мұз осылай ауыр әрі қалың болған еді. Бірнеше күн бойы суға шығуға қолайлы жағдай іздедік, бірақ таба алмадық". Су бетіне шығуға ең жақын мүмкіндік – 30 теңіздік миль қашықтықтағы полиниядан радио байланысын жасау болды, бірақ мұздан зақымдану қаупі болғандықтан толыққанды су бетіне шығудан бас тартты. Су асты кемесі 1958 жылғы 25 қыркүйекте Нью-Лондонға оралуға дейін Нидерланды, Бельгия және Франция порттарына тоқтады. Қауіпті және тарихи ерліктері үшін "Скейт" және оның экипажы "полярлық мұздың қауіп-қатерлеріне қарсы тұрғаны үшін" Әскери-теңіз күштерінің бірлестік мақтау белгісімен марапатталды.

Солтүстік полюске екінші сапар

Skate алғашқы сапарында полюске су бетіне шыға алмаса да, 1959 жылдың 17 наурызында Солтүстік полюске су бетіне шыққан алғашқы су асты кемесі болды. Кальверт өзінің кітабында осы тарихи сәтті былай деп сипаттады: «Біз баяулап бактарды толтырдық, ал Skate көңілімен жоғары көтерілді. Бұл жерде біз бұрынғыдан гөрі қалың мұздың астында екеніміз анық болды». Полюсте болғанда Кальверт және экипаж мұз блоктарынан салған қамалда американдық туды орнатып, оқиғаны еске түсіретін хабарламасы бар су өткізбейтін контейнерді қамалда қалдырды. Сондай-ақ, экипаж белгілі арктикалық саяхатшы сэр Хьюберт Уилкинстің естелігіне арналған рәсім өткізіп, оның күлін полюске шашыратып берді. 1931 жылы сэр Хьюберт қарусыздалған зерттеу су асты кемесі «Наутилус» (бұрынғы O 12) арқылы Арктика экспедициясын жүргізген. Полюске жеткен соң, Skate Арктикадағы операцияларды суық ахуалда және мұздың максималды қалыңдығы кезінде жүргізуді жалғастырды. Су асты кемесі портқа оралғанда, «су асты кемелерінің Арктика мұзының астында және суында қыс мезгілінде жұмыс істеу қабілетін алғаш рет көрсеткені үшін» екінші Әскери-теңіз күштерінің мақтау белгісінің орнына қола жұлдызбен марапатталды. 1959 жылдың күзінде және 1960 жылы Skate американдық суастына қарсы қорғанысты күшейтуге бағытталған жаттығуларға қатысты. 1961 жылдың қаңтарында Skate General Dynamics компаниясына жол жүріп, реакторын алғаш рет қайта жаңарту үшін оралды.