Кіріспе

Өсімдіктің бөлігі

Корк камбиум – көптеген тамырлы өсімдіктерде эпидермистің бір бөлігі ретінде кездесетін ұлпа. Ол – корк пен біріншілік флоэма арасындағы қабықтың көптеген қабаттарының бірі. Корк камбиум – бүйірлік меристем және тамырлар мен сабақтардағы эпидермисті алмастыратын екінші өсуге жауапты. Ол ағаш және көптеген шөптесін дикоттарда, жалаңаш тұқымдыларда және кейбір монокоттарда (монокоттарда көбінесе екінші өсу болмайды) кездеседі. Ол – өсімдік өсетін эмбриональды диск (толық емес дифференциацияланған) жасушалардан тұратын ұлпалар тізбегінің бір бөлігі – өсімдіктің меристемаларының бірі. Корк камбиумының функциясы – корк, берік қорғаныш материалды өндіру. Корк камбиумның синонимдері – қабық камбиум, перикамбиум және феллоген. Феллоген – перидерманың дамуына жауапты меристемалық жасуша қабаты. Одан ішке қарай өсетін жасушалар феллодерма деп аталады, ал сыртқа қарай өсетін жасушалар феллем немесе корк деп аталады (тамырлы камбиуммен ұқсастығына назар аударыңыз). Осылайша, перидерма үш түрлі қабаттан тұрады:

* феллодерма – корк камбиумның ішкі жағында, тірі паренхима жасушаларынан құралған;
* феллоген (корк камбиум) – перидермаға пайда беретін меристем;
* феллем (корк) – толық жетілгенде өлі, ауамен толтырылған, түрлерге қарай өте өзгермелі, сондай-ақ жасы мен өсу жағдайларына байланысты, қабықтың бетінен байқалатын тегіс, жарықшақты, мозаикалық, қабыршақты немесе қабығынан айырылған болуы мүмкін.

Экономикалық маңызы

Коммерциялық тосқауыл тосқауыл еменінің (Quercus suber) қабығынан алынады. Тосқауыл шарап бөтелкелерінің тығындары, хабарландыру тақталары, астыңғы төселмелер, ыстық табалардан үстелді қорғауға арналған ыстық төсемдер, жылу оқшаулау, қақпақтарды жабу, еден төсемесі, қозғалтқыштарға арналған тығыздағыштар, балық аулауға арналған иектің ұштары, балық аулау таяқшалары мен теннис ракеткаларының саптары және тағы да басқа көптеген мақсаттарда қолданылады. Бұған қоса, ол жел тоннельдерінде аэродинамикалық үлгілерді сынау үшін, сондай-ақ спутниктерді ұшыру құралдарының жүк бөлімдерін, қайта кіру беттерін және итерме векторын басқарушы қатты отынды қозғалтқыштардың түйіскен жерлерін қорғау үшін қолданылатын жоғары беріктікке ие, жеңіл және арзан абляциялық материал болып табылады. Көптеген түрлі қабықтар малч ретінде пайдаланылады.