Кіріспе
Француз жансенісі Пьер Николь (19 қазан 1625 – 16 қараша 1695) – француз жансеністерінің ең белгілі өкілдерінің бірі.
Pierre Nicole (19 October 1625 – 16 November 1695) was one of the most distinguished of the French Jansenists.
Өмір
Шартр қаласында туған ол провинциялық адвокаттың ұлы болды, ол оның білімін қадағалап ұстады. 1642 жылы теологияны оқу үшін Парижге жіберілген ол көп ұзамай Порт-Рояльдегі янсендік қауыммен байланыс орнатты. Әрекет етуге кедергі келтіретін кейбір ойлар оны дін қызметкері болудан тоқтатты, сондықтан ол өмір бойы "кіші шендегі қызметкер" болып қалды, бірақ терең теологиялық білімімен көзге түсті. Бірнеше жыл бойы Порт-Рояльде құрылған ұлдарға арналған "кіші мектепте" сабақ берді және болашақ ақын Жан Расинге грек тілін оқыту мүмкіндігіне ие болды. Бірақ оның басты міндеті Антуан Арнольдпен бірлесіп янсеншілдердің даулы әдебиетінің бас редакторы болып жұмыс істеу болды. Ол Паскальдың "Провинциялық хаттарына" (1656) материалдар жинауда үлкен үлес қосты; 1658 жылы ол хаттарды Николас Вендрок псевдонимімен латын тіліне аударды. 1662 жылы Антуан Арнольдпен бірлесіп Аристотельдік логиканы картезиандық тұрғысынан қарастыра отырып, өте табысты "Порт-Рояль логикасын" жазды. 1664 жылы ол "Көңілге салатын" атты хаттар сериясын бастады, оның мақсаты янсеншілдерге тағылатын еретикалық пікірлердің иезуиттердің қиялынан туындағанын көрсету болды. Оның хаттарына иезуиттерге адал Desmarets de Saint Sorlin шабуыл жасағанда, Николь оған "Көрушілер" (1666) атты тағы бір хаттар сериясымен жауап берді. Осы хаттарда ол ақындар мен драматургтердің "қоғамды улаушылар" сияқты екенін айтты. Бұл сөз Расинге қатты тиді, ол бұрынғы ұстазына ғана емес, сонымен қатар Порт-Рояльдың барлығына да ашумен жауап берді, бұл жауабы жүрегінен гөрі ақылына көбірек құрмет көрсеткенін Бойло айтты. Сонымен қатар Николь гугенот Клодпен транссубстанциация туралы пікір таласына қатысты, осыдан "Католик шіркеуінің эвхаристияға қатысты сенімінің мәңгілігі" (1669) атты Николь мен Антуан Арнольдтың бірлескен еңбегі пайда болды. Бірақ Никольдің ең танымал еңбегі – "Жазылған әдептер" ("Essais de morale") сериясы, онда күнделікті өмірдегі христиандық туралы қысқаша талқылаулар берілген. Бірінші том 1671 жылы жарық көрді, содан кейін басқалары да белгілі бір уақыт аралығымен жарық көрді; серияның барлығы он төрт томды құрайды. 1679 жылы янсеншілдерге қарсы қудалау жаңадан басталғанда, Николь Арнольдпен бірге Бельгияға қашуға мәжбүр болды. Бірақ олар көп ұзамай ажырасып кетті. Николь қашқын өмірін ұнатпады, демалуды қалады. "Демал," деді Арнольд, "сен мәңгілікке демалуға мүмкіндік аласың!" 1683 жылы Николь билікпен келісімге келді және Парижге оралуға рұқсат алды. Сол жерде ол өмірінің соңына дейін әдеби еңбегін жалғастырды; ол Quietists жаңа ересіне қарсы жазғанда қайтыс болды. Николь Порт-Рояльдің ең тартымды тұлғаларының бірі болды. Оның ойшауы мен әңгімеге дайын еместігі туралы көптеген әңгімелер айтылады. Оның кітаптары мүлдем керісінше қасиеттерімен ерекшеленеді; олар өте таза және тәртіпті. Сондықтан олар мадам де Севинье және оның оқырмандарының арасында өте танымал болды. Паскальдың өзінен де басқа ешқандай янсеншіл жазушы Порт-Рояльдың ұстанымдарын әлемге осылай жеткізе алмады. Қазіргі заманғы оқырманның көңілі он төрт томдық мораль туралы кітаптарға шыдамайтын болса да, "Жазылған әдептерде" адам табиғатын түсінуге және практикалық білім алуға көмектесетін көптеген пайдалы ойлар бар. Осы еңбектің көптеген қысқартылған нұсқалары бар, соның ішінде Silvestre de Saci өңдеген "Nicole моральдық әдептерінің таңдамасы" (Париж, 1857). Никольдің өмірі Сент-Бевтің "Порт-Рояль" романының 4-томында кеңінен баяндалған.