Кіріспе

Америкалық актриса және белсенді (1946–2022)

Мария Луиза Круз (14 қараша 1946 – 2 қазан 2022), Sacheen Littlefeather ретінде әйгілі, американдық актриса және американдық индейстердің азаматтық құқықтары үшін күрескен белсенді. Ол қайтыс болғаннан кейін, отбасы мүшелері мен журналистер оны американдық индей мұрасын жалған деп мәлімдеді. Оның анасы, Геральдин Мари Круз (қыз есімі Барниц), француз, неміс және голланд тегінен шыққан былғары өңдеуші, Санта-Барбарада, Калифорнияда туып өскен. Литтлфезер әкесінің Уайт-Маунтин апачи және Яки тайпаларынан екенін бірнеше рет айтқан. Орта мектепті бітіргеннен кейін ол Хартнелл кіші колледжіне түсіп, бастауыш білім беруді оқыды. Литтлфезер 19 жасында психиатриялық ауруханада бір жыл өткізгенін, бұрынғыда өзін-өзі өлтіруге итермелеген дауыстарды естігенін, 2022 жылы Кино өнері академиясы мұражайының директорымен үш сағаттық бейне сұхбатында баяндады. Литтлфезердің сөзіне қарағанда, бұл мекеме "тозаққа ұқсас орын" болған, ал дәрігерлер оның ата-анасын "психодрама" арқылы сомдаған, "қара қалпақ киген адамдар күңгірт жарықтандырылған бөлмеде тыңдап отырғанда", балалық шақтағы зорлық-зомбылық және тастап кету жағдайларын еске түсіруге көмектескен. Литтлфезерге шизофрения диагнозы қойылған. Ол торазин және басқа да дәрілермен емделгенін, бірақ Сан-Франциско аймағындағы американдық индей қауымдастығының "көп көмегімен" жағдайын тұрақтандырғанын айтты. 1969 жылы ол Біріккен Бей Үнді Кеңесіне қосылды. Ол 1970 жылы Алкатраз аралын басып алуға жартылай қатысқанын мәлімдеді, бірақ бұл мәлімдеме даулы. Ол американдық индейлердің салт-дәстүрлері туралы үлкендерден және Адам Фортунейт Игл (сол кезде Адам Нордволл деп аталған) сияқты басқа наразылық білдірушілерден көбірек білген. Алайда, Литтлфезердің өлімінен кейін жарияланған мақалаға сәйкес, Алкатразда болған белсенді ЛаНада Уор Джек Литтлфезердің онда болмағанын айтты.

Балалық шақтағы зорлық-зомбылық туралы деректер

Сұхбаттарында Литтлфедер балалық шағы қиын болғанын айтты. 1974 жылғы сұхбатта ол анасының төрт жасында әкесін тастап, оны анасының әжесі мен атасымен бірге тұруға алып кеткенін мәлімдеді. 1988 жылы ол ата-анасының анасының әжесі мен атасы, Мари мен Геррольд "Барни" Барництің жанында тұрғанын, ал өзі мен екі кіші қарындасы сол әже-шешесімен бірге тұрғанын айтты. Ол мұны "асырап алуға" немесе осыған ұқсас күтімге алуға байланысты сипаттады. Оның сөзіне қарағанда, анасы мен екі қарындасы әкесінің ашуына және ұрып-сапалауына ұшыраған. Оның қайтысынан кейін Навахо жазушысы және белсендісі Жаклин Килер жазған пікір мақаласында Литтлфедердің қарындастары әкелерінің қатыгез болғанын жоққа шығарды және Литтлфедердің балалық шағы туралы айтқандары кедейлікте өскен және өзінің қатыгез әкесі болған әкесінің естеліктерінен алынған сияқты екенін айтты.

Ерте мансап

Актриса болуды армандаған Литтлфедр бірнеше радио және теледидар жарнамаларында ойнады және Экран актерлері гильдиясына қосылды. 1970-жылдардың басында Сан-Франциско аймағында тұрғанда, Литтлфедр 1971 жылы Футхилл колледжінде өткен американдық үндістер фестиваліне қатысты, 1972 жылы жергілікті сұлулық сайысында "Принцесса Литтлфедр" ретінде төрешілік етті және 1972 жылы Көркем өнерлер сарайында американдық үндістер фестивалін ұйымдастырды. Ол KFRC радиостанциясында шамамен алты ай жұмыс істеді және PBS мүшесі KQED станциясы үшін тәуелсіз тілші ретінде жұмыс істеді. Playboy журналы 1972 жылы "10 кішкентай үнді" деп аталатын материал дайындауды жоспарлаған, және модельдердің бірі Литтлфедр болды, бірақ материал жарияланбады. Бір жыл өткен соң, 1973 жылдың қазанында, оның "Оскар" салтанатындағы сәнінен кейін, оның суреттері жеке материал ретінде жарияланды. Литтлфедр өзінің даңқының пайдаланылуы деп есептелгені үшін жеке сынға ілікті. Фотосессияны еске алғанда, Литтлфедр кейіннен: "Мен жас және ойсыз едім" деді. Ұлттық американдық үнділер кеңесінің өкілі ретінде ол 1973 жылдың ақпанында президент Ричард Никсонның федералдық үнділер бағдарламаларына бөлген қаржыны қысқартуына қарсылық білдірді. 1973 жылдың 6 наурызында ол Федералдық коммуникация комиссиясы мен бірнеше аз ұлт өкілдері арасындағы теледидарда аз ұлттардың бейнеленуі тақырыбындағы кездесуге қатысты. "Оскар" салтанатына қатысу алдындағы сұхбатында ол екі үнді медбикесін Вундид Ниге жіберуге көмектескенін және жеті түпкілікті американдықпен бірге АҚШ азаматтығынан бас тартқанын айтты. 1975 жылы Литтлфедр Эдвард С. Кертис туралы фильм сценарийін жазу үшін Кап Вайнбергердің кішісімен жұмыс істеп жатқанын хабарлады, ол Кертис туралы мақаласын Smithsonian журналында жариялаған. 1976 жылы Оклахома штатының Оклахома қаласында өткен Біріккен Ұлттар Үнді тайпаларының жастар конференциясында ол кешкі шараны жүргізді. Ол "Red Earth Theater Company" компаниясымен гастрольдеу сияқты актерлік мүмкіндіктерді іздеуді жалғастырды.

Өмірбаян

Литтлфедэрдің Марлон Брандомен алғашқы кездескен жолы туралы әңгімелер әртүрлі. Ол өзінің сөйлегенінен кейінгі алғашқы сұхбаттарының бірінде, олардың "үнді қозғалысына деген қызығушылығы арқылы" танысқанын айтты. Оскар салтанатының кешінде Фрэнсис Форд Коппола сахна артында телемониторда Литтлфедэрді байқап, «Сачин Литтлфедэр. Ол Сан-Францискода тұрады. Ол менің досым, мен оны Б-ға таныстырдым. Ол – үнді ханшайымы» деді. 1974 жылғы Литтлфедэрмен жасалған сұхбат туралы мақалада, ол Копполамен жұмыс істеу үшін өтініш берген кезде Сан-Франциско радиостанциясында жұмыс істегені және Коппола оны Брандоға жібергені, «Брандоның үндістерге деген қызығушылығын білгендіктен» делінген. Оскар кезінде ол Брандоны шамамен бір жылдан бері білген. Кейінгі мәліметтерде Коппола Сан-Францискода Литтлфедэрдің көршісі болғандығы айтылады. 2021 жылғы сұхбатында Литтлфедэр Копполамен Сан-Франциско төбелерінде серуендегенде танысқанын және одан Брандоның мекенжайын алғанын айтты. Содан кейін ол Брандоға хат жазып, оның американдық түпкіліктілер мәселесіне деген қызығушылығын сұрады. Ол хатты жібергеннен кейін бірнеше ай өткен соң, ол жұмыс істейтін радиостанцияға қоңырау шалғанын айтты. Литтлфедэр сонымен қатар Брандомен Вашингтонда кездескенін, онда ол Федералды коммуникациялар комиссиясына азшылықтар туралы баяндама жасады. Ол үшін ол 1973 жылдың 27 наурызында Лос-Анджелестегі Дороти Чандлер павильонында өткен 45-ші «Оскар» сыйлығының «Үздік актер» жүлдесіне ұсынылды. Салтанат алдында Брандо жеңіске үміткер деп шешті, сондықтан ол барлық нәрсені 60 секундқа сығып қысқартты. Кох оның сөйлеуіне рұқсат бергенін еске алды. «Үздік актер» сыйлығын норвегиялық актриса Лив Уллман және британдық актер Роджер Мур табыс етті. Ұсынылған бес үміткерді қысқаша сөздерден кейін жариялағаннан соң, олар Брандоны жеңімпаз деп жариялады. Литтлфедэр сахнаға шығып, Мур ұсынған «Оскар» сыйлығын қабылдамай, қолын көтерді. Дайындалған сөзден ауытқып, ол келесіні айтты: