Шизоидтық Жекелік Бұзылысы: Симптомдар, Диагностика және Емі

Кіріспе

Симптомдар әдетте балалық шақтың соңында немесе жасөспірім кезеңінде басталады. Сондықтан, ШПД «шизофренияға ұқсас жеке тұлғалық бұзылыс» деп есептеледі. Ол клиникалық бақылау арқылы диагностикаланады, және оны басқа психикалық аурулардан немесе жағдайлардан (мысалы, аутизм спектрінің бұзылыстары сияқты, олармен кейде қабаттасуы мүмкін) ажырату өте қиын болуы мүмкін. Бұзылысқа психотерапиялық және фармакологиялық емдердің тиімділігі әлі эмпирикалық және жүйелі түрде зерттелген жоқ. Бұл, көбінесе, ШПД-мен ауыратын адамдар өз жағдайлары үшін ем іздемейтініне байланысты. Ауыстырылған амфетамин бупропион қабаттасқан ангедонияны емдеу үшін қолданылуы мүмкін. Дегенмен, бір мезгілде пайда болған ауруларды (мысалы, депрессияны) қысқа мерзімді емдеуден басқа, SzPD-ні дәрі-дәрмектермен емдеу кең таралған практика емес. Когнитивті-мінездік терапия (КМТ) сияқты сөйлесу арқылы жүзеге асырылатын терапиялар тиімді болмауы мүмкін, себебі ШПД-мен ауыратын адамдар терапевтпен жақсы жұмыс қарым-қатынасын орнатуда қиындықтарға тап болуы ықтимал. Бұл ауру әйелдерге қарағанда еркектерде жиірек диагностикаланады. Қорқыту, әсіресе шизоидтық ерекшелігі бар адамдарға жиі кездеседі. Өзін-өзі өлтіру туралы ойлар шизоидтық ерекшелігі бар адамдарда жиі пайда болуы мүмкін, бірақ олар оған тырысуға бейім емес. Дегенмен, ШПД-нің кейбір белгілері (мысалы, жалғыз өмір салты, эмоционалдық бөліну, жалғыздық және қарым-қатынас бұзылысы) қатыгез суицидтік мінез-құлықтың жалпы тәуекел факторлары ретінде қарастырылады.

Тарих

Шизоид термині 1908 жылы Эуген Блюлер адамның ішкі өміріне назар аудару және сыртқы әлемнен алшақтау қабілетін сипаттау үшін қолданылған. 1910 жылы Август Хох «жабық» тұлға деп аталатын өте ұқсас түсінік енгізді. Оның сипаттамалары: жабық мінез, оңашалық, ұялшақтық және басқаларымен қатар, қиял әлемінде өмір сүруге бейімділік. 1925 жылы орыс психиатры Груня Сухарева бүгінгі ШПБ (Шизоидтық Жеке Тұлға Бұзылысы) мен АСД (Аутизм Спектрі Бұзылысы) сияқты балалар тобында «шизоидты психопатияны» сипаттады. Шамамен он жылдан кейін Петр Ганнушкин шизоидтар мен арманшылдарды жеке тұлға типтерінің толықтырылған жіктемесіне қосты. Сипаттамалық дәстүр 1925 жылы Эрнст Кречмердің байқалатын шизоидтық мінез-құлықтарды сипаттауымен басталды. Ол оларды үш топқа бөліп қарастырды:

* Әлеуметтенбеушілік, тыныштық, жабық мінез, қаталдық және ерекшелік.
* Ұялшақтық, сезімдерге ұялу, сезімталдық, жүйкелілік, ден қойғышсыздық, табиғат пен кітаптарға құштарлық.
* Икемділік, мейірімділік, адалдық, бей-жайлық, үнсіздік және салқын эмоционалдық көзқарас. Ол шизоидтық тұлға мен шизоидтық патологияны бөліп қарастырудың қажеті жоқ екенін байқады. Рональд Фейрберннің шизоидтық тұлға туралы маңызды еңбегі, бүгінгі күні шизоидтық құбылыстар туралы білетініміздің көп бөлігі осы еңбектен алынған, 1940 жылы жарияланды. Мұнда Фейрберн шизоидтық төрт негізгі тақырыпты анықтады:

* Адамдар арасындағы қашықтықты реттеу қажеттілігіне басты назар аудару.
* Өзін-өзі сақтау қорғанысын және дербестікті жұмылдыру қабілеті.
* Қауіпті сезімге толы байланыс қажеттілігі мен қорғаныс тұрғысынан қашықтыққа деген қажеттілік арасындағы тұрақты шиеленіс, ол бей-жайлық сияқты байқалатын мінез-құлық ретінде көрінеді.
* Сыртқы әлемнің есебінен ішкі әлемді жоғары бағалау. Фейрберннің SzPD-ні дереализация, деперсонализация, бөліну, барлық нысандарды жартылай нысандарға айналдырудың ауызша кезеңі және интеллектуалданудан туындатқаннан кейін, динамикалық психиатрия дәстүрі шизоидтық мінез-құлықты терең зерттеулерді жалғастырды, ең белгілілері Наннарелло (1953), Лэйн (1965), Винникотт (1965), Гунтрип (1969), Хан (1974), Ахтар (1987), Сейнфелд (1991), Манфилд (1992) және Клайн (1995) есімдерімен байланысты. DSM I-де шизоидтық тұлға диагнозы болды, ол жақын қарым-қатынастан аулақ болумен, агрессивті сезімдерді білдіре алмаумен және аутистік ойлаумен (адамның ішкі тәжірибесімен айналысатын ойлау) сипатталды. Кейін DSM II анықтаманы жаңартып, арман күйге берілу, шындықтан алшақтау және сезімталдық сипаттамаларын қосты. Бұл бұзылыс DSM III-ке шизоидтық жеке тұлға бұзылысы ретінде енгізілді, мағыналы әлеуметтік қарым-қатынастарды құрудағы қиындықтарды және үнемі байланыссыздық пен әлеусіздік үлгісін сипаттау үшін. SzPD диагнозы DSM IV және DSM V-ке де енгізілді.

Эпидемиология

Бұл аурудың қаншалықты тарағаны әлі анық емес. Халықтың 0,5%-дан 7%-ға дейін, ал мүмкін үйсіздердің 14%-ында кездесуі мүмкін. Бұл бұзылыста жыныс арасындағы айырмашылықтар да белгісіз. Кейбір зерттеулер бұл аурудың әйелдерге қарағанда еркектерде жиірек кездесетінін ұсынады. SzPD клиникалық жағдайда сирек кездеседі (шамамен 2,2%) және көбінесе еркектерде байқалады. Бұл басқа жекелік бұзылыстармен салыстырғанда сирек. Филип Манфилд "шизоидты жағдайды" атап көрсетеді, ол DSM-дегі шизоидтық, қашқындық және шизотипілік жекелік бұзылыстарын қамтиды, және бұл "барлық жекелік бұзылыстарының қырық пайызына дейін" құрайды. Манфилд былай деп қосады: "Бұл үлкен айырмашылық [терапевтер көрсеткен он пайыздық көрсеткіштен] көбінесе шизоидтық бұзылысы бар адамның, басқа II осьтік бұзылысы бар адамға қарағанда ем іздеуге азырақ бейімділігінен туындайды". 2008 жылғы зерттеу, Нью-Йорк қаласындағы үйсіздер арасындағы жекелік және көңіл-күй бұзылыстарының таралуын бағалағанда, бұл үлгіде SzPD көрсеткіші 65% болды. Зерттеуге үйсіздерге көмектесетін орталыққа келмеген үйсіздер кірмеді, сондай-ақ орталықтардағы көптеген басқа жекелік және көңіл-күй бұзылыстарының көрсеткіштері SzPD-ге қарағанда төмен болды. Авторлар зерттеудің шектеулерін атап өтті, олардың ішінде үлгідегі еркектер мен әйелдер арасындағы жоғары арақатынас, қолдау жүйесінен тыс немесе басқа қолдау алатын (мысалы, баспаналар) субъектілердің болмауы, сондай-ақ Нью-Йорк қаласынан тыс географиялық ортадағы субъектілердің болмауы, себебі бұл қала көбінесе мүңкісіз қалған адамдарды тартатын орын саналады. Колорадо университетінің Колорадо-Спрингс қаласындағы зерттеуі жекелік бұзылыстары мен Майерс-Бриггс типтік индикаторы типтерін салыстырғанда, бұл бұзылыстың интроверт (I) және ойлау (T) қалауларымен маңызды байланысы бар екенін көрсетті.

Қоршаған орта

Перфекционистік және гиперкритикалық тәрбие немесе суық, немқұрайлы, алыс тұратын тәрбие SzPD-нің пайда болуына себеп болады. SzPD-мен ауыратын адам үшін олардың ата-аналары, көбінесе, олардың эмоционалдық сезімдеріне шыдамсыздық танытқан. Олар өз сезімдерін жасыруға және бөліп қарастыруға мәжбүр болған болуы мүмкін, нәтижесінде эмоциялық сезімдерді білдіру және өңдеу қиындықтары туындауы мүмкін. Бұл қиындықтар баланың өзін қабыланбаған сезінуіне және жалғыз ғана және эмоциясыз орта қауіпсіз деген сенімге ие болуына әкеледі. SzPD-мен ауыратын адамдар басқалардан алған жағымсыз пікірлерге байланысты, өз сезімдері өздеріне және басқаларға қауіпті деген сенімді бойға сіңірген болуы мүмкін. Олар оқшауланған және эмоционалдық тұрғыдан жайлы жағдайда өздерін қауіпсіз сезінеді. Балалық шақтағы жарақаттар ересек күндердегі босқындық сезіміне де себеп болуы мүмкін. Ата-аналарының алкоголизммен ауыруы SzPD даму қаупін арттырады.

Генетикалық

Сула Вольф, шизоидтық белгілері бар балалар мен жасөспірімдермен жан-жақты зерттеулер мен клиникалық жұмыс жүргізген, "шизоидтық мінез-құлық конституциялық, ықтималда генетикалық негізде қалыптасады" деген пікірді білдірді. Мұрагерлік және осы бұзылыс туралы зерттеулер жеткіліксіз. Басқа зерттеулер мұрагерлік көрсеткіші 29% құрайтынын көрсетті. Шизоидтық жеке тұлғалық бұзылысының (ШЖТБ) патофизиологиясы әлі анықталған жоқ. Шизофрениялық спектрдегі аурулары бар адамдармен генетикалық байланыс ШЖТБ даму қаупін арттырады. ШЖТБ-мен ауыратын адамдарда бұзылыс пайда болуына дейін шизотипияның көріністері болуы мүмкін. ШЖТБ белгілері шизофренияның бастапқы кезеңінде пайда болуы мүмкін.

Нейрологиялық

Жүктілік кезеңіндегі нашар тамақтану, мерзімінен бұрын туу және төмен салмақпен туу – барлығы да шизоидтік жеке тұлғалық бұзылысының (ШЖТБ) дамуына себеп болуы мүмкін деп саналады. ШЖТБ алдыңғы лоб, амигдала және стриатум сияқты аймақтардағы серотонинергиялық және дофаминергиялық жолдардың әлсіреуімен байланысты. Алдыңғы лобқа келген бас жарақаты да ШЖТБ-нің пайда болуына әсер етуі мүмкін, себебі мидың бұл бөлігі эмоция және әлеуметтену сияқты функцияларды басқарады. Мидың оң жарты шарндағы кемшіліктер де ШЖТБ-мен байланысты болуы мүмкін. Төмен тығыздықты липопротеин холестеринінің төмен деңгейі әйелдерде шизоидтік қасиеттердің көрінуімен байланысты болуы мүмкін. Сол жарты шардың жоғары көрсеткіштері де ШЖТБ-мен байланысты болуы мүмкін.

Болжам

Шизоидтық тұлғалық бұзылудың белгілері балалық және жасөспірім шақта пайда болады. Бұл бұзылысқа шалдыққан балаларда көбінесе басқалармен қарым-қатынас нашар, әлеуметтік алаңдаушылық, ішкі қиялдар, ерекше мінез-құлық және гипербелсенділік байқалады. Мұндай мінез-құлықтың нәтижесінде басқалардың мазалауына және қорлауына ұшырауы мүмкін. ШПД-мен ауыратын адамдардың бала кезінде ауыр депрессиялық бұзылысқа шалдығуы жиі кездеседі. SzPD төменгі жетістік деңгейімен, өмір сапасының нашарлауымен және емдеудің тиімсіздігімен байланысты. Бұл бұзылыстың емделуі жеткіліксіз зерттелген және түсініксіз. Бұл бұзылысқа қарсы қабылданған және бекітілген психотерапия немесе дәрі-дәрмек жоқ. Бұл психикалық бұзылыстардың ең аз зерттелгендерінің бірі. ШПД-мен ауыратын адамдар көбінесе қосымша бұзылыстардың болуы немесе туыстар мен достардың қысымы болмаса, өз еркімен емделуге жүгінбейді. Емдеу барысында SzPD-мен ауыратын адамдар көбінесе қызығушылық танытпайды және жиі симптомдарын азайтады. SzPD-мен ауыратын науқастар терапия арқылы тәуелсіздіктерін жоғалтудан қорқады. Шизоидтық ерекшеліктері бар адамдар терапевтпен тиімді қарым-қатынас орнату үшін қажетті күш-жігерді жұмсамайды. Олар үшін терапия кезінде өз сезімдерін ашу немесе талқылау қиын болуы мүмкін. Бұл бұзылысқа ұшыраған адамдар жақын қарым-қатынасты сирек сақтайды және көбінесе жеке қызметтерге қатысуды жөн көреді. Шизоидтық тұлғалық бұзылысқа ұшыраған адамдардың жақын достары немесе сенімді серіктері болмайды, кейде жақын туыстарынан басқа. Олар көбінесе басқалармен тікелей байланысты қажет етпейтін хоббилер мен іс-әрекеттерді артық көреді. ШПД-мен ауыратын адамдар әлеуметтік анедонияға қарағанда физикалық немесе эмоционалдық сезімдерден ләззат алудағы қиындықтарға байланысты әлеуметтік жағдайлардан қашуы мүмкін. Олар өзіне еркіндік сезімін бұзуы мүмкін болғандықтан, басқалармен араласудан аулақ болуы мүмкін. Қарым-қатынас адамдар үшін тұншықтыратын сезімге айналуы мүмкін, олар оны тұзаққа түсу мүмкіндігі ретінде қарастыруы мүмкін. Бұл бұзылыспен ауыратын науқастар көбінесе өздеріне сеніп, өзін-өзі бағалаудың көзі ретінде өздеріне жүгінеді. Олар ең бақытты болып табылады, егер серіктесі олардан аз эмоционалдық немесе жеке талаптар қоймаса және формалдық сәлемдесулерді күтпесе. Бұл міндетті түрде адамдар емес, жағымсыз немесе жағымды эмоциялық күтулер, эмоционалдық жақындық және жеке ақпаратты жариялаудан туындайды. SzPD-мен ауыратын науқастар жақын эмоционалдық байланыстардың өзіне де, басқаларға да қауіпті деп ойлауы мүмкін. Олар өзін кемсітіп, ұялуы мүмкін. Кейбір адамдар басқалармен байланыс орнатуға құштарлық білдірсе де, оның қауіптілігінен қорқады. Әлеуметтік жағдайлардан қашу, жарақаттану немесе қабылдамаудан сақтанудың тәсілі болуы мүмкін. SzPD-мен ауыратын адамдар эмоционалдық жақындыққа мұқтаждық болмаса, интеллектуалдық, физикалық, отбасылық, кәсіптік немесе демалыс қызметтеріне негізделген қарым-қатынас орната алады. Дональд Винникотт мұны шизоидтық адамдардың "өздерінің талаптары бойынша қарым-қатынас жасағанды ұнататынымен, басқа адамдардың ықпалымен емес" деп түсіндіреді. Олай болмаған жағдайда, олар оқшаулануды жөн көреді. Жалпы алғанда, шизоидтық адамдар үшін достық көбінесе басқа бір адаммен шектеледі, ол да көбінесе шизоидты болып табылады, екі ерекше адамның одағын құрайды; "оның ішінде тұлғаға құштарлық, сыртында бәрі қатал түрде қабылданбайды және жек көрінеді". Олардың ерекше өмір салты әлеуметтік теріске қағылуға әкелуі мүмкін, ал SzPD-мен ауыратын адамдар қорлауға және баспанасыз қалуға бейім. Бұл әлеуметтік теріске қағылу олардың антисоциалдық мінез-құлқын күшейтуі мүмкін.

Traits of schizoid personality disorder appear in childhood and adolescence. Children with this disorder usually have poor relationships with others, social anxiety, internal fantasies, strange behavior, and hyperactivity. These behaviors can result in teasing and bullying at the hands of others. It is common for people with SzPD to have had major depressive disorder in childhood. SzPD is associated with lower levels of achievement, a compromised quality of life, and a worse outcome of treatment. Treatment for this disorder is under studied and poorly understood. There is no widely accepted and approved psychotherapy or medication for this disorder. It is one of the most poorly researched psychiatric disorders. It is rare for someone with this disorder to voluntarily seek treatment without a comorbid disorder or pressure from family or friends. In treatment, people with SzPD are usually disinterested and often minimize symptoms. Patients with SzPD may fear losing their independence through therapy. Many schizoid individuals will avoid making the efforts required to establish a proper relationship with the therapist. It can be difficult for them to open up or discuss their emotions in therapy. People with this disorder will rarely maintain close relationships and often exclusively choose to participate in solitary activities. People with schizoid personality disorder typically have no close friends or confidants, except for a close relative on occasions. They usually prefer hobbies and activities that do not require interaction with others. People with SzPD may be averse to social situations due to difficulties deriving pleasure from physical or emotional sensations, rather than social anhedonia. One potential motivation for avoiding social situations is that they feel that it intrudes on their freedom. Relationships can feel suffocating for people with SzPD, and they may think of them as opportunities for entrapment. Patients with this disorder are often independent and turn to themselves as sources of validation. They tend to be the happiest when in relationships in which their partner places few emotional or intimate demands on them and does not expect phatic or social niceties. It is not necessarily people they want to avoid, but negative or positive emotional expectations, emotional intimacy, and self disclosure. Patients with SzPD can feel as if close emotional bonds are dangerous to themselves and others. They may have feelings of inadequacy or shame. Some people with SzPD may experience a deep desire to connect with others, yet will be terrified by the dangers inherent in doing so. Avoidance of social situations may be a method of avoiding being hurt or rejected. Individuals with SzPD can form relationships with others based on intellectual, physical, familial, occupational, or recreational activities, as long as there is no need for emotional intimacy. Donald Winnicott explains this is because schizoid individuals "prefer to make relationships on their own terms and not in terms of the impulses of other people." Failing to attain that, they prefer isolation. In general, friendship for schizoid individuals is usually limited to one other person, who is often also schizoid, forming what has been called a union of two eccentrics; "within it – the ecstatic cult of personality, outside it – everything is sharply rejected and despised". Their unique lifestyle can lead to social rejection and people with SzPD are at a higher risk of facing bullying or homelessness. This social rejection can reinforce their asocial behavior.

Жыныстық қатынас

Бұл аурумен ауыратын адамдар көбінесе жыныстық немесе романтикалық әрекеттерге қызығушылық танытпайды. Олар сирек кездесіп, некеге тұруға құштар емес. Жыныстық қатынас көбінесе SzPD-мен ауыратын адамдарға жеке кеңістігінің бұзылуын сезіндіреді, сондықтан олар мастурбация жасауды немесе жыныстық қатынастан бас тартуды, жыныстық қатынаста сезінуге мәжбүр болатын эмоционалды жақындықтан гөрі артық деп санайды. Бұл суретті кеңейтетін маңызды ерекшелік – SzPD-мен ауыратын кейбір адамдардың басқалармен кездейсоқ немесе тіпті жиі жыныстық қатынасқа түсуі. Олар күшті эмоцияларды көрсете бермейді және ештеңеге реакция жасай қоймайды. SzPD-мен ауыратын адамдар өздерін жеткізуде қиындықтарға тап болуы мүмкін, олар бағытсыз немесе бейкүндеу көрінеді. Сонымен қатар, олар басқалардың сезімдерін және әлеуметтік белгілерін түсінуде қиналады. SzPD-мен ауыратын адамдарға әлеуметтік жағдайдағы әрекеттерінің салдарына баға беру қиын болуы мүмкін. Олар сынға немесе мақтауға бейжай қарайды және басқаларға қашық, алауыз немесе немқұрайлы көрінеді. Олар басқалардан аулақ болуға тырысады және өздерін қорғау үшін эмоцияларын жасырады. Өздерін ашып айту оларды ұялуға немесе ыңғайсыздыққа түсіреді, бірақ олар оны жеткізуде қиындық көреді. Бұл оларды эмоциялық тәжірибелерден туындайтын ыңғайсыздықтан және күйзелістен аулақ болу үшін оқшаулануға итермелейді. Олар өздерін басқалардан түбегейлі өзгеше деп санайды және өздеріне ешкім ұнамайды деп ойлайды. Басқа адамдар оларға ерекше және түсініксіз көрінеді. SzPD-мен ауыратын адамдар үшін шындық көңілсіз және қызығусыз болуы мүмкін. Олар мотивация табуда және амбицияға ие болуда қиындықтарға тап болады. SzPD-мен ауыратын науқастар көбінесе "өмірді автоматты түрде басып өтіп жатырмын" немесе "өмір оларды өткізіп жіберіпті" деп сезінеді. Көптеген адамдар өмірді сырттан бақылап тұрғандай сезінеді. Аарон Бек және оның әріптестері SzPD-мен ауыратын адамдар өздерінің оқшауланған өмір салтына көңіл толады және өздерін қоршаған әлемде қатысушылар емес, байқаушылар деп санайтынын хабарлайды. Бірақ олар сонымен қатар көптеген шизоидты пациенттердің қарапайым адамдардың өмірімен салыстырғанда өздерін әлеуметтік бұзылған (немесе тіпті кемістік) деп танитынын айтады, әсіресе қарым-қатынастарға арналған кітаптар оқығанда немесе фильмдер көргенде. Шизоидтық емес адамдар жақындыққа құштар болмаса да, олар "сырттан бақылап тұрудан" шаршауы мүмкін. Бұл сезімдер депрессияға, жеке басының әлсіздігіне немесе дереализацияға әкелуі мүмкін. SzPD-мен ауыратын адамдар ешкімге ұқсамай, шындықтан алыстау үшін барлық физикалық белсенділіктен аулақ болуға тырысады. Бұл науқастың көп уақытын ұйықтауға және гигиена сияқты дене функцияларын елемеуге әкелуі мүмкін. Олардың қиялдары өмірінің көп бөлігін иеленуі мүмкін. Шынайы өмір олардың қиялына қарағанда екінші орында тұруы мүмкін, және олардың күрделі өмірі мен қарым-қатынастары олардың ішкі қиялында ғана болады. Бұл қиял науқасты сыртқы әлемнен және оның қиындықтарынан қорғайтын қорғаныс механизмі болуы мүмкін. Олардың ішкі қиялдарының ортақ тақырыптары – құдіреттілік және ұлылық. Сонымен қатар, шизоидтық белгілері бар адамдар ғылымға және білімнің теориялық салаларына, соның ішінде математика, физика, экономика және т.б. үлкен үлес қосып келіпті. Алайда, SzPD-мен ауыратын адамдар өздерінің белгілеріне байланысты көптеген тұрмыстық іс-әрекеттерде әрекетке қабілетсіз болады.

People with this disorder usually have little interest in sexual or romantic acts. They rarely date or marry. Sex often causes individuals with SzPD to feel that their personal space is being violated, and they commonly feel that masturbation or sexual abstinence is preferable to the emotional closeness they must tolerate when having sex. Significantly broadening this picture are notable exceptions of SzPD individuals who engage in occasional or even frequent sexual activities with others. They rarely display strong emotions or react to anything. People with SzPD can have difficulty expressing themselves and seem to be directionless or passive. They can also have difficulty understanding others' emotions and social cues. It can be hard for people with SzPD to assess the impact of their actions in social situations. People with this condition are often indifferent towards criticism or praise and can appear distant, aloof, or uncaring to others. They may avoid others and expressing themselves as a method of keeping others distant and preventing themselves from being hurt. Expressing themselves can make them feel shame or discomfort. although they have difficulty expressing it. This leads to them isolating themselves to avoid the discomfort and stimulation that emotional experiences offer. They tend to perceive themselves as fundamentally different from others and can believe that they are fundamentally unlikeable. Other people often seem strange and incomprehensible to a person with SzPD. Reality can feel unenjoyable and uninteresting to people with SzPD. They have difficulty finding motivation and lack ambition. Patients with SzPD often feel as if they are "going through the motions" or that "life passes them by." Many describe feeling as if they are observing life from a distance. Aaron Beck and his colleagues report that people with SzPD seem comfortable with their aloof lifestyle and consider themselves observers, rather than participants in the world around them. But they also mention that many of their schizoid patients recognize themselves as socially deviant (or even defective) when confronted with the different lives of ordinary people – especially when they read books or see movies focusing on relationships. Even when schizoid individuals may not long for closeness, they can become weary of being "on the outside, looking in". These feelings may lead to depression, depersonalization, or derealization. People with SzPD may try to avoid all physical activity in order to become nobody and disconnect from reality. This can lead to the patient spending a large quantity of time sleeping and ignoring bodily functions such as hygiene. Their daydreams can grow to consume most of their lives. Real life can become secondary to their fantasy, and they can have complex lives and relationships which exist entirely inside of their internal fantasy. These daydreams may constitute a defense mechanism to protect the patient from the outside world and its difficulties. Common themes in their internal fantasies are omnipotence and grandiosity. Alternatively, there has been an especially large contribution of people with schizoid symptoms to science and theoretical areas of knowledge, including mathematics, physics, economics, etc. At the same time, people with SzPD are helpless at many practical activities because of their symptoms.

Өзін-өзі өлтіру және өзін-өзі зақымдау

Шизоидтық жекелік бұзылысының (SzPD) оқшаулану және эмоциялық байылмау сияқты белгілері, осы бұзылысы бар адамдардың өзіне-өзі қол жұмсау және өзін-өзі зиян келтіру қаупін арттырады. Бұл, олардың эмоциялық мүмкіндіктерінің төмендеуінен туындауы мүмкін, бұл оларға дау-жанжалдарды тиімді шешуге кедеріс келтіреді. Олардың жалғыздыққа бейімділігі, қарым-қатынастар арқылы көңіл көтеру мүмкіндігінен айырады. Басқа клиникалық психикалық денсаулық сақтап қалған орындардағыдай, өзіне-өзі қол жұмсау ниетімен жатқан пациенттердің арасында SzPD-сы бар адамдар, кейбір басқа топтарға қарағанда аз ұсынылған. 2011 жылы Мәскеудегі ауруханада жүргізілген зерттеуде, шизоидтық ерекшеліктері бар пациенттер ең сирек кездесетіні, ал В кластерлі жекелік бұзылыстары барлар ең көп кездесетіні анықталды. Сонымен қатар, шизоидтық ерекшеліктері бар адамдар басқалар сияқты аштық сезімін күшті сезінбей немесе оған жауап бермей, белгілі бір деңгейде "өзінен шегініп" қалуы мүмкін екені айтылды. Затты пайдаланушылардың жекелік бұзылыстарының профилін бағалауға арналған тағы бір зерттеуде, шизоидтық белгілері бар затты пайдаланушылардың бір затты пайдалануға бейімділігі анықталды, ал шекаралық, антиәлеуметтік немесе гистериялық сияқты басқа жекелік бұзылыстары барлар көптеген заттарды пайдалануға бейім. Американдық психотерапевт Шарон Эклебери, SzPD-сы бар адамдардың нашар әлеуметтік байланыстары оларды есірткі мәдениетімен байланысқа түсіру мүмкіндігін шектейтінін және олардың заңсыз есірткілерді қалай пайдалануға болатынын үйренуге құлшыныс танытпайтынын айтады. Оларды "әсерге төзімді" деп сипаттап, тіпті олар заңсыз есірткілерге қол жеткізе алса да, оларды қоғамдық немесе әлеуметтік ортада пайдалануға бейім емес екенін, ал әлеуметтік тежелуге қарағанда алкоголь немесе марихуананы жеке пайдалануға бейімділігі жоғары болғандықтан, олар ерте пайдаланудың жағымсыз салдарына аз ұшырайды деп мәлімдейді. SzPD-сы бар адамдар, басқа жекелік бұзылыстары бар адамдарға қарағанда, затты пайдалану мәселелеріне ұшырау қаупі төмен. Олар адамдармен қарым-қатынас орнатудың орнына, заттармен қарым-қатынас жасай алады немесе эмоционалдық мәселелермен күресу үшін оларды пайдаланады. SzPD-сы бар адамдар, басқа түрлеріне қарағанда психоделикалық препараттарға көбірек құштар болуы мүмкін.

Symptoms of SzPD such as isolation and the blunted affect put people with schizoid personality disorder at a higher risk of suicide and non suicidal self harm. This may be because their reduced capacities for emotion prevent them from properly dealing with strife. Their solitary nature may contribute by preventing them from finding relief in relationships. As in other clinical mental health settings, among suicidal inpatients, individuals with SzPD are not as well represented as some other groups. A 2011 study on suicidal inpatients at a Moscow hospital found that schizoid individuals were the least common patients, while those with cluster B personality disorders were the most common. Alternatively, it was suggested that schizoid individuals may not feel hunger as strongly as others or not respond to it, a certain withdrawal "from themselves". Another study evaluating personality disorder profiles in substance abusers found that substance abusers who showed schizoid symptoms were more likely to abuse one substance rather than many, in contrast to other personality disorders such as borderline, antisocial, or histrionic, which were more likely to abuse many. American psychotherapist Sharon Ekleberry states that the impoverished social connections experienced by people with SzPD limit their exposure to the drug culture and that they have limited inclination to learn how to do illegal drugs. Describing them as "highly resistant to influence", she additionally states that even if they could access illegal drugs, they would be disinclined to use them in public or social settings, and because they would be more likely to use alcohol or cannabis alone than for social disinhibition, they would not be particularly vulnerable to negative consequences in early use. People with SzPD are at a lower risk of substance abuse issues than people with other personality disorders. They may form relationships with their substances as a substitute for human contact or to cope with emotional issues. People with SzPD may desire psychedelic drugs more than other kinds.

Дәрі-дәрмектер

Шизоидтық тұлғалық бұзылысқа тиімді дәрі жоқ. Дегенмен, кейбір дәрілер SzPD симптомдарын азайтуға және бірге болатын психикалық ауруларды емдеуге көмектеседі. SzPD симптомдары шизофренияның теріс симптомдарын еске түсіретіндіктен, антипсихотиктер SzPD-ға тиімді дәрі болуы мүмкін деп саналады. Алғашқыда рисперидон немесе оланзапин сияқты атипикалық антипсихотиктердің төмен дозалары әлеуметтік жетіспеушіліктерді және сезімнің күңделуін жеңілдету үшін қолданылды. Алайда, 2012 жылғы шолу көрсеткендей, атипикалық антипсихотиктер жеке тұлғалық бұзылыстарды емдеуде тиімді емес. Күнкөздікке қарсы дәрілер, бензодиазепиндер және биокері байланыс та тиімді емдеу әдістері болуы мүмкін.

Психотерапия

Бұл бұзылысты емдеу үшін когнитивті-мінездік терапия және психодинамикалық психотерапияның үйлесімі қолданылады. Бұл техникалар пациенттерге өз қорғаныс механизмдерін анықтауға және оларды өзгертуге көмектеседі. Терапевтер клиенттерімен сенімді қарым-қатынас орнатуға тырысады, қарым-қатынастар зиянды және тиімсіз деген ішкі сенімдерімен күресуге көмектеседі. Психотерапевтпен қарым-қатынас, шизоидтік жеке тұлғалық бұзылысы (ШЖТ) бар адам үшін қорқынышты және басып кіретіндей сезім тудыруы мүмкін. Олар терапевттің талаптары мен күтулеріне сай болу үшін өз сезімдерін өзгертуге немесе жасыруға мәжбүр болып сезінуі мүмкін. Осыған қарсы, терапевтер пациенттерінің эмоционалдық өрнегін біртіндеп арттыруға тырысады. Тым ерте және көп эмоцияны көрсету терапияны тоқтатуға әкелуі мүмкін. Емдеу пациентке бағытталған болуы керек, клиенттер өздерін түсінгендей және құрметтелгендей сезінуі керек. Бұл оларға өз эмоцияларын байланыстыруға және түсінуге мүмкіндік береді. ШЖТ-сы бар адамдардың сезімдеріне қолдау көрсетілмесе, бұл өзін-өзі білдірудің қауіпті екенін олардың сенімін нығайтады.

Дау

Шизоидтық мінездің бастапқы тұжырымдамасы 1920 жылдары Эрнст Кречмер жасаған, ол қашқындық, шизотипілік және шизоидтық белгілердің жиынтығынан құралды. Тек 1980 жылы Теодор Миллонның жұмысы осы ұғымды үш жеке тұлғалық бұзылысқа (қазір шизоидтық, шизотипілік және қашқындық) бөлуге мүмкіндік берді. Бұл, осы жіктеме дұрыс па, әлде бұл белгілер бір тұлғалық бұзылыстың әртүрлі көрінісі ме деген пікірталас тудырды. Егер солай болса, онда осы ерекшеліктері бар адамдардың әлеуметтік жағдайлардағы қиын реакцияларының көп бөлігі осы стильдегі адамдарға жиі тағылатын бағалаулармен байланысты болуы мүмкін. Сол сияқты, Джон Олдхэм өлшемдік тәсіл қолдана отырып, шизоидтық мінез-құлық белгілері бар көптеген адамдарда толыққанды тұлғалық бұзылыс болмайды деп санайды. Кез келген мінез-құлықтың тұлғалық бұзылыс ретінде диагностикалау үшін, оның бұзылу деңгейінде болуы қажет.

Дифференциалдық диагностика

Психологиялық жағдайларЕрекшеліктеріБасқа психикалық аурулар, психоздық симптомдары барSzPD симптомдары психоздық белгілері бар басқа аурулардың, мысалы, қате ұғымдар ауруының кезінде пайда болуы мүмкін. Дегенмен, SzPD галлюцинациялар немесе қате ұғымдар сияқты психоздық симптомдардың болуын міндетті түрде талап етпейді. ДепрессияSzPD-сы бар адамдарда клиникалық депрессия дамуы мүмкін. Бірақ, мұндай жағдай әрқашан бола бермейді. Депрессиямен күресіп жүрген адамдардан өзгеше, SzPD-сы бар адамдар өздерін басқалардан кем санамайды. Олар өздерінің "басқаша" екенін түсінеді. Аутизм спектрінің бұзылуыАспергер синдромын (АС), кейде "балалық шақтағы шизоидтық бұзылыс" деп аталатын, SzPD-ден ажырату қиын болуы мүмкін. Алайда, АС аутизм спектрінің бұзылысы болса, SzPD "шизофренияға ұқсас" жекелік бұзылысы ретінде жіктеледі. Кейбір ортақ белгілер бар, себебі аутизммен ауыратын кейбір адамдар шизотипі немесе шизоидтық жекелік бұзылысының диагностикалық критерийлеріне де сәйкес келеді. Дегенмен, шизоидтық жекелік бұзылысының ерекше белгісі – эмоционалдық реакциялардың шектеулі болуы және эмоционалдық сезімдерді сезіну мен білдіру қабілетінің төмендеуі. АС-пен ауыратын адамдар "гипоментализаторлар" болып табылады, яғни олар сөздік меңзеулер, дене тілі және мимика сияқты әлеуметтік сигналдарды түсіне алмайды, ал шизофренияға ұқсас жекелік бұзылысы бар адамдар "гиперментализаторлар" болып табылады, мұндай сигналдарды күдікпен қарап, шамадан тыс интерпретациялайды. Олар бала кезінен оқшауланған болса да, SzPD-сы бар көптеген адамдар бала кезінде әлеуметтік жағдайға жақсы бейімделген және қалыпты эмоционалдық функцияларды көрсеткен. SzPD сонымен қатар көзбен байланыс жасаудың нашарлауы, сөйлеу ырғағының ерекшеліктері немесе шектеулі қызығушылықтар немесе қайталанатын әрекеттер сияқты вербальдық емес коммуникациядағы бұзылуларды міндетті түрде талап етпейді. Басқа медициналық жағдайлардың салдарынан жекеліктің өзгеруіОрталық нерв жүйесінің зақымдануы SzPD белгілерін тудыруы мүмкін. SzPD және обсессивтік-компульсивтік жекелік бұзылысы (ОКЖБ) арасында да ортақтықтар бар, мысалы, оқшаулану, эмоционалдық экспрессияның шектеулі болуы және қаталдық. Алайда, ОКЖБ-де жақын қарым-қатынас орнату қабілеті көбінесе сақталады, бірақ эмоцияларға байланысты алаңдаушылық пен жұмысқа берілгендік салдарынан терең байланыстардан қашуға болады. Ауыспалы жекелік бұзылысы (АЖБ) бар адамдар алаңдаушылық немесе өзіне сенімсіздік сезімінен туындаған әлеуметтік өзара әрекеттен қашады, ал SzPD-сы бар адамдар оны әлеуметтік қарым-қатынастарға деген шынайы бейжайлық салдарынан істейді. Дегенмен, 1989 жылы жүргізілген зерттеуде "шизоидты және ауыспалы жекелік бұзылысы бар адамдардың уайым, депрессия және психоздық бейімділік деңгейі психиатриялық бақылаудағы пациенттермен салыстырғанда бірдей болды" деп көрсетілген. SzPD және АЖБ арасында да белгілі бір генетикалық тәуекел бар сияқты (шизоидтық емес мінез-құлыққа қараңыз). Көптеген дереккөздер SzPD және қашу стилінің синонимдігін растайды. Алайда, SzPD-сы бар адамдар әдетте қызығушылықтың болмауына байланысты әлеуметтік өзара әрекетке ұмтылмайды, ал қашу стилі бар адамдар басқалармен қарым-қатынас жасауға қызығушылық танытуы мүмкін, бірақ жақындыққа төзімсіздік тудыратын терең немесе ұзақ байланыстарды орнатпайды.

+Psychological conditionFeaturesOther mental disorders with psychotic symptomsSymptoms of SzPD can appear during the course of disorder with psychotic features such as delusional disorder. However, SzPD does not require the presence of any psychotic symptoms such as hallucinations or delusions. DepressionPeople who have SzPD may also have clinical depression. However, this is not always the case. Unlike people with depression, persons with SzPD generally do not consider themselves inferior to others. They may recognize instead that they are "different". Autism spectrum disorderThere may be substantial difficulty in distinguishing Asperger syndrome (AS), sometimes called "schizoid disorder of childhood", from SzPD. But while AS is an autism spectrum disorder, SzPD is classified as a "schizophrenia like" personality disorder. There is some overlap, as some people with autism also qualify for a diagnosis of schizotypal or schizoid PD. However, one of the distinguishing features of schizoid PD is a restricted affect and an impaired capacity for emotional experience and expression. Persons with AS are "hypo mentalizers", i. e., they fail to recognize social cues such as verbal hints, body language and gesticulation, but those with schizophrenia like personality disorders tend to be "hyper mentalizers", overinterpreting such cues in a generally suspicious way. Although they may have been socially isolated from childhood onward, most people with SzPD displayed well adapted social behavior as children, along with apparently normal emotional function. SzPD also does not require impairments in nonverbal communication such as a lack of eye contact, unusual prosody or a pattern of restricted interests or repetitive behaviors. Personality change due to another medical conditionTraits of SzPD can appear due to damage to the central nervous system. There are also parallels between SzPD and obsessive–compulsive personality disorder (OCPD), such as detachment, restricted emotional expression and rigidity. However, in OCPD the capacity to develop intimate relationships is usually intact, but deep contacts may be avoided because of an unease with emotions and a devotion to work. While people affected with avoidant personality disorder (AvPD) avoid social interactions due to anxiety or feelings of incompetence, those with SzPD do so because they are genuinely indifferent to social relationships. A 1989 study, however, found that "schizoid and avoidant personalities were found to display equivalent levels of anxiety, depression, and psychotic tendencies as compared to psychiatric control patients." There also seems to be some shared genetic risk between SzPD and AvPD (see schizoid avoidant behavior). Several sources have confirmed the synonymy of SzPD and avoidant attachment style. However, the distinction should be made that individuals with SzPD characteristically do not seek social interactions merely due to lack of interest, while those with avoidant attachment style can in fact be interested in interacting with others but without establishing connections of much depth or length due to having little tolerance for any kind of intimacy.