Екінші дүниежүзілік соғысқа қарсы американдық оқшауланушыл қозғалысы

Кіріспе

Америка бірінші комитеті (АБК) – Америка Құрама Штаттарының Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына қарсы болған американдық изоляционисттік қысым тобы. АБК 1941 жылдың 11 желтоқсанында таратылды, бұл Пёрл-Харборға жасалған шабуылдан кейін төрт күн өткен соң АҚШ-ты соғысқа тартты. АБК ешбір шетелдік держава мықты қорғалған Америка Құрама Штаттарына сәтті шабуыл жасай алмайды, Ұлыбританияның нацистік Германиядан жеңілуі американдық ұлттық қауіпсіздікке қауіп келтірмейді, ал Ұлыбританияға әскери көмек көрсету АҚШ-ты соғысқа тарту қаупін тудырады деп мәлімдеді. Комитет президент Франклин Д. Рузвельт ұсынған Ұлыбританияға қатысты шараларға, мысалы, базалар үшін эсминецтерді беру және Ленд-Лизинг заң жобасына қарсы күресті, бірақ оларды тоқтатуға жетпеді. АБК Йель университетінің студенті Р. Дуглас Стюарт-кіші құрды және зейнеткер АҚШ армиясының генералы Роберт Э. Вуд басқарды, ол Sears, Roebuck and Co компаниясының төрағасы болған. Комитеттің алғашқы танымал мүшесі – автокөлік саласындағы новатор және әйгітілі антисемит Генри Форд болды, ол даулы жағдайларға байланысты қызметтен кетті. Осы изоляционизмге түрткіс бергендердің көп бөлігі – университет студенттері болды, ал Йель университеті мұндай көзқарастардың ерекше ошағы еді. Америка бірінші комитеті 1940 жылдың 4 қыркүйегінде Йель құқық мектебінің студенті Р. Дуглас Стюарт-кіші (Quaker Oats компаниясының негізін қалаушыларының бірі Р. Дуглас Стюарттың ұлы) құрды. Стюарт бұрын Йель құқық мектебінде интервенцияға қарсы студенттік ұйымның мүшесі болған. Оған болашақ Бейбітшілік корпусының директоры Сарджент Шрайвер және кейін Йель университетінің президенті болған Кингман Брюстер кіші де қатысты. Стюарт Йельден шығып, интервенцияға қарсы қозғалысқа толыққанды белсенділік танытты, ал 1940 жылдың жазында ол Брюстермен бірге Вашингтондағы саясаткерлер мен партиялық съездерде, сондай-ақ Стюарттың туған жері Чикагодағы іскер азаматтардың арасында қолдау тапты.

Ұйымдастыру және мүшелік

"Америка бірінші" комитетінің төрағасы болып 61 жастағы "Sears, Roebuck and Co" компаниясының төрағасы, зейнеткер генерал-майор Роберт Вуд тағайындалды. Ұйымдық тұрғыдан, "Америка бірінші" комитетінде шамамен жеті адамнан тұратын атқару комитеті болды, ол "Америка бірінші" саясатын қалыптастыруда жетекшілік рол атқарды. Оның алғашқы мүшелері Вуд, Стюарт және Орта Батыстағы бірнеше кәсіпкерлерді қамтыды. Ұйымдастыру және мүше жинау жұмыстары комитеттің ұлттық штаб-пәтері орналасқан Чикаго қаласында 1940 жылдың қыркүйегінде АФК құрылғаннан кейін көп ұзамай басталды. Бұл жұмысқа түрлі қалалардағы жетекші газеттерде толық беттік жарнамалар жариялау және радио хабарларын қаржыландыру кірді. Қосымша қаржы "Montgomery Ward", "Hormel" және "Inland Steel" компанияларының басшыларынан түсті. Өркендеген кезеңінде "Америка бірінші" комитеті 450 бөлімшеде 800 000–850 000 мүшесі бар екенін мәлімдеді, бұл АФК-ні АҚШ тарихындағы соғысқа қарсы ең ірі ұйымдардың біріне айналдырды. Мүшелердің екі үшін бір бөлігі Чикаго қаласынан 300 миль радиуста орналасқан, ал 60 бөлімшеден тұратын Иллинойс штатында 135 000 мүшесі болды – бұл штат комитет үшін ең маңызды аймақ еді. Американдық Оңтүстікте АФК-нің бөлімшелері болған жоқ, онда әскери қызметке қатысу дәстүрі және Ұлыбританиямен туыстық байланыстар күшті болды. АФК өз қоғамдық пікірді зерттеуді жүргізуге қажетті қаржыны жинауға мүкіндік алмады. Нью-Йорк бөлімшесі 190 000 доллардан астам қаржы алды, оның көп бөлігі 47 000 жарна берушіден түсті. "Америка бірінші" комитетінде ұлттық мүшелік нысаны немесе ұлттық жарналар болғандықтан және жергілікті бөлімшелердің тәуелсіздігі жоғары болғандықтан, тарихшылар ұйым басшыларының нақты мүшелер санын білмегенін атап көрсетеді. "Америка бірінші" комитеті саяси тұлғалардың қолдауын алды, олардың ішінде Монтана штатынан демократ сенаторлары Бертон К. Уилер және Массачусетс штатынан Дэвид И. Уолш, Солтүстік Дакота штатынан республикашыл сенаторлары Джеральд П. Най және Миннесота штатынан Хенрик Шипстед болды. Висконсин штатының бұрынғы губернаторы және Висконсин прогрессивтік партиясының негізін қалаушы Филип Ла Фоллетт де көрнекті мүше болды. 1940 жылдың соңында Сент-Джеймс сарайындағы елші лауазымынан кеткеннен кейін, оқшауланушы, британға қарсы және жеңілісші көзқарастарымен белгілі Джозеф П. Кеннеди ағаға "Америка бірінші" комитетін басқару ұсынылды. Ұлттық комитет құрамына жарнамашы Честер Боулз, дипломат Уильям Ричардс Касл-младший, журналист Джон Т. Флинн, жазушы және қоғамдық қайраткер Элис Рузвельт Лонгворт, әскери офицер және саясаткер Ханфорд Макнайдер, романист Кэтлин Норрис, "New Deal" әкімшісі Джордж Пик және Бірінші дүниежүзілік соғыстың асы және авиация саласының басшысы Эдди Риккенбеккер кірді (бірақ ол көп ұзамай АФК-ден кетті, өйткені Йель Буллдогс футбол командасының көмекші жаттықтырушысы лауазымына қауіп төндірді); Поттер Стюарт та АФК-нің бастапқы комитетіне кірді. Болашақтағы президент Джон Кеннеди 100 доллар көмектесіп, "Сіздің жұмысыңыз өте маңызды" деген жазба қосты.

America First chose retired Brigadier General Robert E. Wood, the 61 year old chairman of Sears, Roebuck and Co., to preside over the committee. Organizationally, America First had an executive committee of about seven people, which took the lead in forming America First policies. Its initial members included Wood, Stuart, and several businessmen from the Midwest. Serious organization and recruitment efforts took place from Chicago, the national headquarters of the committee, not long after the AFC's September 1940 establishment. These included the taking out of full page advertisements in leading newspapers in various cities and paying for radio broadcasts. Other funding came from executives of Montgomery Ward, Hormel, and Inland Steel. At its peak, America First claimed 800,000–850,000 members in 450 chapters, making the AFC one of the largest anti war organizations in the history of the United States. Two thirds of members were located within a 300 mile radius of Chicago, and 135,000 members in 60 chapters throughout Illinois, its strongest state. There were almost no AFC chapters in the American South, where traditions of involvement in the military and ancestral ties to Britain were both strong. The AFC was never able to draw sufficient funding to conducting its own public opinion polling. The New York chapter received slightly more than $190,000, most of it coming from its 47,000 contributors. As the AFC never had a national membership form or national dues, and local chapters were quite autonomous, historians point out that the organization's leaders had no idea how many "members" it had. The America First Committee attracted the sympathies of political figures, including: Democratic senators Burton K. Wheeler of Montana and David I. Walsh of Massachusetts, and Republican senators Gerald P. Nye of North Dakota and Henrik Shipstead of Minnesota. Philip La Follette, former Governor of Wisconsin and a founder of the Wisconsin Progressive Party, was another prominent member. Following his resignation as ambassador to the Court of St. James's in late 1940, the increasingly isolationist, anti British, and defeatist Joseph P. Kennedy Sr. was offered the chance to head the America First Committee. Members of the national committee included: advertising executive Chester Bowles, diplomat William Richards Castle Jr., journalist John T. Flynn, writer and socialite Alice Roosevelt Longworth, military officer and politician Hanford MacNider, novelist Kathleen Norris, New Deal administrator George Peek, and World War I ace and aviation executive Eddie Rickenbacker. (however he resigned from the AFC shortly afterward, lest he endanger his position as an assistant coach for Yale Bulldogs football); Potter Stewart also served on the original committee of the AFC. Another future president, John F. Kennedy contributed $100 with an attached note, "What you are doing is vital."

Перл-Харбордан кейін

7 желтоқсанда Перл-Харборға жасалған шабуылдан кейін AFC "жақындағы маңызды оқиғаларды ескере отырып", Бостон бағында Линдбергпен жоспарланған митингтің өткізілуін тоқтатты және ұйым жетекшілері соғысқа қолдау білдірді. Линдберг бұл туралы былай деді:

Біз соғысқа бірнеше ай бойы жақындап келе жаттық. Енді ол келді және біз оған Американың біріккен азаматтары ретінде, үкіметіміздің бұрынғы саясатына деген көзқарасымызға қарамастан, қарсы тұруымыз керек. Бұл саясат ақылға қонымды болды ма, жоқ па, елімізге қарулы күшпен шабуыл жасалды және біз де қарулы күшпен жауап беруге тиіспіз. Өзіміздің қорғанысымыз бен әскери тұрғымымыз бұрыннан бері елеусіз қалды. Енді біз бар күшімізді әлемдегі ең күшті және тиімді армия, әскери-теңіз күштері мен әуе күштерін құруға жұмсауымыз керек. Америкалық солдаттар соғысқа қазіргі заманғы білім мен өнеркәсіптің жасауы мүмкін ең жақсы жабдықтармен аттанғанда ғана болады. Жапонияға қарсы соғыс ресми түрде жарияланғаннан кейін, ұйым таратылуға шешім қабылдады. 11 желтоқсанда комитет жетекшілері жиналып, таратылуға дауыс берді, дәл сол күні Германия мен Италия АҚШ-қа соғыс жариялады. АФК баспасөзге таратып жіберген мәлімдемесінде:

Біздің принциптеріміз дұрыс болды. Оларға сүйенсек, соғыстан аулақ болуға болар еді. Егер біздің мақсаттарымызға қол жеткізсек, не болар еді деген ойға келмейтін пайдасы жоқ. Біз соғыстамыз. Бүгінде маңызды қосалқы мәселелер көп болуы мүмкін, бірақ басты мақсатты анықтау қиын емес. Оны бір сөзбен толық сипаттауға болады: Жеңіс. Соғыс жарияланғаннан кейін, Америка Бірінші комитетінің ұлттық жетекшілері АҚШ-тың соғыс күшін қолдады, олардың көпшілігі белгілі бір қызметтерде болды. Сол сияқты, жергілікті бөлімдердің жетекшілерінің көпшілігі қарулы күштерге ерікті түрде қатысты; ал кейбіреулері соғысқа қарсы әрекеттерге қатысып жүрді.

Мұра

1983 жылы Йель университетінің президенті қызметін аяқтағаннан кейін Брюстер өзінің және басқа оқшауланғандардың жеңіліске ұшырағанына қуанғанын айтты. Ол сондай-ақ, сол кезеңде Йельдегі элиталар арасында антисемитизмнің болғанын мойындады. Тарихшы Уэйн С. Коул Америка бірінші комитеті Конгресте Рузвельт әкімшілігінің ешқандай ұсынысын тікелей жеңіске жеткізбегенмен, олардың бірнеше әрекеттерінің нәтижесін нашарлатқанын, әйтпесе олардың нәтижесі басқаша болар еді деген қорытынды жасады; сондай-ақ, 1941 жыл бойы Рузвельт Ұлыбританияны қолдау бойынша қадамдарында Америка бірінші комитеті жұмылдырған оқшауланғандыққа байланысты қоғамдық пікірдегі қысымнан шектелді. 2016 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Дональд Трамптың «Америка бірінші» фразасын қайта қолдануы Америка бірінші комитетін қазіргі оқиғалар арқылы қарауға мүмкіндік берді. Бұл 1940-1941 жылдардағы қозғалыстағы экстремизм деңгейіне қатысты пікірлерді және жаңа Трамп әкімшілігінің дәл осы мағынада оқшауланғандығын талдауды қамтыды.

Негізгі дереккөздер

Дёнеке, Юстус Д. ред. Қауіпке қарамастан: 1940-1941 жылдардағы араласпаушылық қозғалысы «Америка Бірінші Комитеті» құжаттарында көрсетілгендей (1990) үзінді

Тарихнама

Донеке, Юстус Д. (көктем 1983) «Оқшаулану әдебиеті, 1972–1983 ж.: Библиографиялық көрсеткіш» Либертариандық зерттеулер журналы 7(1), 157–184 бб.
Донеке, Юстус Д. (қыс 1986) «1939–1941 жылдардағы соғысқа қарсы қозғалысты түсіндіру: Келесі тапсырма» Либертариандық зерттеулер журналы 8(1), 139–162 бб.