Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пасха күнін өзгерту туралы ұсыныстар – жыл сайынғы Пасха мерекесінің күнін өзгерту жөніндегі ұсыныстарды білдіреді. Бұл ұсыныстардың ішінде Пасха күнін белгілі бір күнді бекіту немесе Шығыс және Батыс христиандық әлемі арасында Пасха күнін есептеудің ортақ әдісін келісу, осылайша барлық христиандар мерекені бір күні тойлауы мүмкін болады. 2023 жылға қарай мұндай келісімге қол жеткізілген жоқ.
Proposals to change the festival date
Reform of the date of Easter refers to proposals to change the date for the annual celebration of Easter. These proposals include setting a fixed date or agreeing between Eastern and Western Christendom a common basis for calculating the date of Easter so that all Christians celebrate the Festival on the same day. As of 2023, no such agreement has been reached.
Бірыңғай күн
Екінші мәселені шешу жөніндегі ұсыныстар үлкен прогресс жасады, бірақ олар әлі қабылданған жоқ.
Proposals to resolve the second problem have made greater progress, but they are yet to be adopted.
1923 жылғы ұсыныс
1923 жылы Константинопольде өткен жалпы православиелік конгресс Пасханы анықтау үшін астрономиялық ереже ұсынды, сонымен қатар түзетілген Юлиан күнтізбесін де ұсынды: Пасха Иерусалимдегі Киелі қабір шіркеуінің меридианындағы түн ортасынан түн ортасына дейінгі күнге келетін жексенбі күні болуы керек еді (35° 13′ 47.2″ E немесе кішкентай күмбез үшін UT + 2h 20m 55s) және осы күні көктемгі күн мен түннің теңелуінен кейін алғашқы толық ай тууы керек. Толық ай көктемгі күн мен түннің теңелуінен кейін болуы тиіс, бірақ олар бір күніне сәйкес келуі мүмкін. Егер толық ай жексенбі күніне түсетін болса, Пасха келесі жексенбіде тойланады. Аталған астрономиялық ереже барлық православие шіркеулерімен қабылданбады және ешбір батыс шіркеуі оны қарастырмады.
An astronomical rule for Easter was proposed by the 1923 Pan Orthodox Congress of Constantinople that also proposed the Revised Julian calendar: Easter was to be the Sunday after the midnight to midnight day at the meridian of the Church of the Holy Sepulchre in Jerusalem (35° 13′ 47.2″ E or UT + 2h 20m 55s for the small dome) during which the first full moon after the vernal equinox occurs. Although the instant of the full moon must occur after the instant of the vernal equinox, it may occur on the same day. If the full moon occurs on a Sunday, Easter is the following Sunday. This proposed astronomical rule was rejected by all Orthodox churches and was never considered by any Western church.
1997 жылғы ұсыныс
Дүниежүзілік шіркеулер кеңесі (ДСК) 1997 жылы Сирияның Алеппо қаласында өткен саммитте Пасха күнін анықтау әдісін реформалауды ұсынды: Пасха, Иерусалимнің меридианы бойынша анықталған астрономиялық көктемгі күн мен түннің теңелуінен кейінгі бірінші астрономиялық толық айдан кейін келетін бірінші жексенбі күні ретінде белгіленеді. Бұл реформа 2001 жылдан бастап күшке енгізілуі тиіс еді, себебі сол жылы Шығыс және Батыс шіркеулерінің Пасха күндері бірдей болды. Алайда, бұл реформа жүзеге аспады. Оның іске асуы, негізінен, Шығыс Православ шіркеуінің ынтымақтастығына байланысты болар еді, өйткені Пасха күні олар үшін дереу өзгерер еді; ал Батыс шіркеулері үшін жаңа жүйе 2019 жылға дейін қолданыстағы жүйеден ешқандай айырмашылыққа ие болмас еді. Бірақ Шығыс Православ шіркеуі қолдау көрсетпеді, нәтижесінде реформа сәтсіз аяқталды. Бұл реформаның Батыс шіркеулерімен салыстырғанда Шығыс шіркеулеріне тигізер әсері айқын түрде зор болғандықтан, кейбір православиеліктер ДСК-ның шешімін Батыстың экуменизм желеуімен әлемнің қалған бөлігіне өз көзқарасын бір жақты түрде таңу әрекеті деп санады. Дегенмен, Шығыс христиандарынан маңызды өзгерістерді талап етудің әділдігін де айтуға болады, себебі олар 1582 жылы (Католик шіркеуі алғаш рет Григориан күнтізбесін қабылдаған кезде) және одан кейінгі жылдары Батыс шіркеулері жасаған ұқсас масштабты өзгерістерді жасап, күнтізбе мен Пасханы маусымдармен үйлестіруге тырысатын еді.
The World Council of Churches (WCC) proposed a reform of the method of determining the date of Easter at a summit in Aleppo, Syria, in 1997: Easter would be defined as the first Sunday following the first astronomical full moon following the astronomical vernal equinox, as determined from the meridian of Jerusalem. The reform would have been implemented starting in 2001, since in that year the Eastern and Western dates of Easter would coincide. This reform has not been implemented. It would have relied mainly on the co operation of the Eastern Orthodox Church, since the date of Easter would change for them immediately; whereas for the Western churches, the new system would not differ from that currently in use until 2019. However, Eastern Orthodox support was not forthcoming, and the reform failed. The much greater impact that this reform would have had on the Eastern churches in comparison with those of the West led some Orthodox to suspect that the WCC's decision was an attempt by the West to impose its viewpoint unilaterally on the rest of the world under the guise of ecumenism. However, it could also be argued that it is fair to ask a significant change of Eastern Christians, as they would be simply making the same substantial changes the various Western Churches have already made in 1582 (when the Catholic Church first adopted the Gregorian calendar) and subsequent years so as to bring the calendar and Easter more in line with the seasons.
2008-2009 жылдарға арналған ұсыныстар
2008 және 2009 жылдары католик, православие және протестант басшылары бірыңғай датаға келісуге жаңа талпыныс жасады. Бұл күш-жігер көбінесе 1997 жылғы Алеппо конференциясында жүргізілген бұрынғы жұмыстарға сүйенді. Оны Львов университетінің Экуменикалық зерттеулер институтындағы ғалымдар ұйымдастырды. Бұл талпыныстың бір бөлігі Сирия мен Ливандағы экуменикалық күш-жігердің ықпалында болды деген хабар бар, онда грек мелкиттік шіркеу православиемен қарым-қатынасты жақсартуда маңызды рөл атқарды. Сонымен қатар, Суфаниядағы Анамыздың көрінулері деп белгілі бір құбылыстар Пасханың ортақ күнін белгілеуге шақырды.
In 2008 and 2009, there was a new attempt to reach a consensus on a unified date on the part of Catholic, Orthodox and Protestant leaders. This effort largely relies on earlier work carried out during the 1997 Aleppo conference. It was organized by academics working at the Institute of Ecumenical Studies of Lviv University. Part of this attempt was reportedly influenced by ecumenical efforts in Syria and Lebanon, where the Greek Melkite Church has played an important role in improving ties with the Orthodox. There is also a series of apparition phenomena known as Our Lady of Soufanieh that has urged for a common date of Easter.
2014+ ұсыныстар
2015 жылдың мамыр айында Папа Францискпен кездесуінің мерейтойында Копт Папасы Тавадрос II Папа Францискке хат жазып, Пасханың бірыңғай күнін белгілеуге жаңа күш салуды қарастыруды өтінді. Оған жауап ретінде 2015 жылдың 12 маусымында католик папасы Франциск Римдегі Сент-Джон Латеран базиликасындағы Халықаралық католик харизматикалық жаңарту қызметінің 3-ші дүниежүзілік діни қызметкерлер семинарында «біз Пасханың ортақ күні туралы келісімге келуіміз керек» деп мәлімдеді. Ватиканның L'Osservatore Romano газетінде жазған тарихшы, Папаның Пасха күнін өзгерту туралы бастаманы «басқа христиан шіркеулерімен бірлік сыйлығы ретінде» ұсынатынын атап өтті, сондай-ақ ортақ Пасха күні христиан шіркеулері арасындағы келісімді ынталандырады және күнтізбені түсінуге көмектеседі деді. Бір аптадан кейін Антиохияның Сириялық Православ Патриархы Афрем II Папа Францискпен кездесіп, Пасханы «екі түрлі күндері тойлау үлкен қиындық туғызатынын және әлемдегі шіркеудің ортақ куәлігін әлсірететінін» айтты. 2016 жылдың қаңтар айында Кентербери архиепискобы Джастин Уэлби Англикандық қауымдастық атынан Католик, Копт және Православ өкілдерімен Пасханың бекітілген күні туралы талқылауға қосылғанын және оның алдағы 5-10 жылда осы мәселені шеше алатынына үміттенетінін мәлімдеді. Уэлби Пасханы Грегориан күнтізбесі бойынша сәуір айының екінші немесе үшінші жексенбісінде тойлауды ұсынды. Бұл ұсынысты, әсіресе қазіргі уақытта Юлиан күнтізбесін қолданып Пасха күнін анықтайтын Шығыс шіркеулері әлі мақұлдауы керек. Ватикан мен Православ шіркеулерінің соңғы мәлімдемелерінде Никей кеңесінің 1700 жылдығына дейін, яғни 2025 жылға дейін консенсусқа жету мақсаты айтылды, бірақ нақты жоспарлар мен кім қандай өзгерістерді қабылдайтыны туралы ақпарат жарияланбады. Дүниежүзілік шіркеулер кеңесінің «Сенім және тәртіп» комиссиясы осы оқиғаға орай конференциялар ұйымдастырды. 2022 жылдың 10 қарашасында Константинопольдің Экуменикалық Патриархы Варфоломей I Православ және Католик тараптарының 325 жылы өткен Никей кеңесінің 1700 жылдығын тойлау алдында Мәсіхтің қайта тірілуін бір күні тойлауға ниетті екенін мәлімдеді, бірақ бұл мәселе бойынша егжей-тегжейлі ақпарат беру әлі ерте екенін де айтты. 2024 жылы ол «Батыс және Шығыс христиандарын 2025 жылдан бастап Пасханы бір күні тойлауға» тағы да шақырды. Халықаралық стандарттарға сәйкес, Пасха жексенбісі Ұлы жұмаға жататын аптаның соңында болады, ал сәуір айының екінші жексенбісінің реттік нөмірі 14 немесе 15 (жексенбілік әріптер D/DC, E/ED, F/FE және GF, яғни жылдардың 46,25%) болады, сондықтан үшінші жексенбі бір аптадан кейін келеді. Қазіргі уақытта Пасха мен оған байланысты мерекелерге арналған жылдың белгілі бір аптасын қолданатын ешқандай мемлекеттік ұсыныс талқыланбады. Сәуір айының екінші жексенбісі әдетте жылдың 15-ші жексенбісі болып табылады (жексенбілік G әріпінен басқа, 10,75%), бұл көбінесе сәуір айының екінші сенбісінен кейінгі жексенбіге сай келеді (жексенбілік AG әріпінен басқа, 3,75%).
In May 2015, on the anniversary of the meeting between himself and Pope Francis, Coptic Pope Tawadros II wrote a letter to Pope Francis asking for him to consider making renewed effort at a unified date for Easter. In response, on 12 June 2015, Catholic Pope Francis remarked to the International Catholic Charismatic Renewal Services 3rd World Retreat of Priests at the Basilica of Saint John Lateran in Rome that "we have to come to an agreement" for a common date on Easter. , a historian, writing in the Vatican daily newspaper L'Osservatore Romano, said the Pope is offering this initiative to change the date of Easter "as a gift of unity with the other Christian churches" adding that a common date for Easter would encourage "reconciliation between the Christian churches and a sort of making sense out of the calendar". A week later Aphrem II, the Syriac Orthodox Patriarch of Antioch, met with Pope Francis and noted that the celebration of Easter "on two different dates is a source of great discomfort and weakens the common witness of the church in the world." In January 2016, the Archbishop of Canterbury, Justin Welby, announced that he on behalf of the Anglican Communion had joined discussions with Catholic, Coptic, and Orthodox representatives over a fixed date for Easter, and that he hoped it would happen within the next 5–10 years. Welby has suggested that Easter be fixed on either the second or third Sunday of April, relative to the Gregorian calendar. This proposal remains to be approved, especially by Eastern churches, which currently determine Easter using the Julian calendar. More recent statements by the Vatican and Orthodox churches state the goal to achieve consensus by 2025, just in time for the 1700th anniversary of the Council of Nicaea, but without publishing any specific plans or who would adopt which changes. The Faith and Order Commission of the World Council of Churches has arranged conferences to mark the event. On November 10, 2022, Ecumenical Patriarch of Constantinople Bartholomew I stated that both the Orthodox and Catholic sides have a good intention to finally establish a common date for the celebration of Easter Christ's Resurrection before the celebration of the 1700th anniversary of the First Council of Nicaea which took place in 325, however, it is too early to talk about details. On 2024 he again called on "Western and Eastern Christians to celebrate Easter on the same date, starting from 2025". According to international standards, Easter Sunday ends the week containing Good Friday and the week of the second Sunday in April has the ordinal number 14 or 15 (dominical letters D/DC, E/ED, F/FE and GF, i. e. 46.25% of years), hence the third Sunday is one respective week later. There currently is no public proposal under discussion that used a fixed week of the year for Easter and dependent feasts. The second Sunday in April is usually the 15th Sunday of the year (except for dominical letter G, 10.75%), which is almost always also the Sunday after the second Saturday in April (except for dominical letter AG, 3.75%).