Яковлев Як-40: кең аумақтық ұшақ, 1966 ж. жасалған. Aeroflot үшін жергілікті рейстерге арналған, бұрынғы ұшақтарды алмастырды. Техникалық сипаттамалары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Yakovlev Yak 40 (Яковлев Як 40; НАТО-ның атауы: Codling) – Yakovlev компаниясы жасаған өңірлік реактивтік ұшақ. Триджеттің тұңғыш ұшуы 1966 жылы өтті, ал ол 1967 жылдан 1981 жылға дейін өндірілді. 1968 жылдың қыркүйегінде пайдалануға берілген Як-40 1970 жылдан бері экспортталып келеді.
Airliner made by Yakovlev
The Yakovlev Yak 40 (Яковлев Як 40; NATO reporting name: Codling) is a regional jet designed by Yakovlev. The trijet's maiden flight was in 1966, and it was in production from 1967 to 1981. Introduced in September 1968, the Yak 40 has been exported since 1970.
Даму
1960 жылдардың басында кеңестік халықаралық және ішкі магистральдық бағыттардағы жолаушылар тасымалын мемлекеттік "Аэрофлот" авиакомпаниясы реактивті немесе турбовинтті ұшақтармен жүзеге асырды. Алайда, олардың көптеген жергілікті рейстері, олардың көпшілігі шөпті әуежайлардан орындалды, ескірген поршеньді қозғалтқыштармен жабдықталған ұшақтармен – мысалы, "Ил-12", "Ил-14" және "Ли-2" сияқты ұшақтармен қамтамасыз етілді. "Аэрофлот" осы ескі ұшақтарды турбиналық қозғалтқыштармен жұмыс істейтін жаңа ұшақтармен алмастыруды жоспарлады, ал оның жобасын жасау "Яковлев" конструкторлық бюросына тапсырылды. Жоғары жылдамдыққа қатысты талаптар болған жоқ, бірақ ұшақ нашар жабдықталған әуежайлардан, қысқа (700 метрден немесе 2300 футтан кем) және асфальтталмаған ұшу-қону жолақтарынан, қолайсыз ауа-райы жағдайында қауіпсіз және сенімді түрде ұшуға қабілетті болуы керек еді. "Яковлев" бюросы талаптарға сәйкес келетін турбовинтті және реактивті ұшақтардың түрлерін зерттеді, соның ішінде фюзеляжда немесе қанаттарға орнатылған көтергіш қозғалтқыштармен тік ұшып-қону жүйесін қарастырды. Бірақ, ақырында, 20-25 жолаушыны тасымалдайтын тік қанатты үш қозғалтқышты ұшаққа тоқтады. Осы ұшақтың қозғалтқыштары Украинадағы Запорожье қаласында Ивченко жасап жатқан жаңа AI-25 турбовентиляторлық қозғалтқыштары болуы тиіс еді.
By the early 1960s, Soviet international and internal trunk routes were served by Aeroflot, the state airline, using jet or turboprop powered airliners, but their local services, many of which operated from grass airfields, were served by obsolete piston engine aircraft such as the Ilyushin Il 12, Il 14 and Lisunov Li 2. Aeroflot wanted to replace these elderly airliners with a turbine powered aircraft, with the Yakovlev design bureau being assigned to design it. High speed was not required, but it would have to be able to operate safely and reliably out of poorly equipped airports with short (less than 700 m or 2,300 ft) unpaved runways in poor weather. Yakovlev studied both turboprop and jet powered designs to meet the requirement, including Vertical Take Off and Landing designs with lift jets in the fuselage or in wing mounted pods, but eventually they settled on a straight winged tri jet carrying 20 to 25 passengers. The engines were to be the new AI 25 turbofan being developed by Ivchenko at Zaporozhye in Ukraine.
Дизайн
Як-40 – қанаттары жоғары орналасқан, консольдік моноплан, қанаттары бұрылмаған, үлкен Т тәрізді құйрығы және жиырылатын үш дөңгелекті шассиге ие. Жолаушылар салоны қанаттың алдында орналасқан, ал қысқа артқы фюзеляж үш турбовентиляторлы қозғалтқышты тасымалдайды, екі қозғалтқыш фюзеляждың бүйініндегі қысқа тіреулерге орнатылған, үшінші қозғалтқыш артқы фюзеляжда орналасқан және "S" тәрізді арна арқылы жоғарғы ауа қабылдағыштан ауамен жабдықталады. Бұл, сондай-ақ, бастапқы әуежайларда сыртқы қолдаусыз қозғалтқышты іске қосуға мүмкіндік беретін қосалқы қуат блогын қамтиды. Үш AI-25 қозғалтқышы – 14,7 кН (3300 фунт күш) қуаты бар екі валлы қозғалтқыштар. Қозғалтқыштарда сопло (реактивтік құбыр) жоқ және бастапқыда жылдамдықты тежеу құрылғысы болмаған. Қанаттың артқы жиегі үлкен, жарықшалы қақпақтармен жабдықталған, бірақ басқа жоғары көтергіштік құрылғылары жоқ, ұшақтың төмен қанат жүктемесіне сүйене отырып, қажетті қысқа ұшу-қону қасиеттерін қамтамасыз етеді. Қанаттар ұшақтың центрінде бірігіп, негізгі лонжерон қанаттың ұшынан ұшына дейін созылады. Қанаттардың ішінде 3800 литрлік (1000 АҚШ галлоны; 840 имп. галлоны) сыйымдылығы бар интегралды отын бактерілері орналасқан. Ұшақта 50 градусқа бұрышпен артқа қарай тартылған үлкен вертикальді құйрық қанаты бар, бұл қысқа фюзеляждың орнын толтыру үшін құйрық бөлігін артқа жылжытуға мүмкіндік береді. Горизонтальді құйрық қанаты бұрылмаған. Як-40 – Батыс елдерінің әуеге лайықтылық талаптарына сәйкес жасалған алғашқы советтік жолаушылар ұшағы.
The Yak 40 is a low winged cantilever monoplane with unswept wings, a large T tail and a retractable tricycle landing gear. The passenger cabin is ahead of the wing, with the short rear fuselage carrying the three turbofan engines, with two engines mounted on short pylons on the side of the fuselage and a third engine in the rear fuselage, with air fed from a dorsal air intake by an "S duct", as is an auxiliary power unit, fitted to allow engine start up without ground support on primitive airfields. The three AI 25 engines are two shaft engines rated at 14.7 kN (3,300 lbf). The engines have no jetpipes, and initially no thrust reversers. The wing is fitted with large trailing edge slotted flaps, but has no other high lift devices, relying on the aircraft's low wing loading to give the required short field take off and landing performance. The wings join at the aircraft centerline, with the main spar running from wingtip to wingtip. The wings house integral fuel tanks with a capacity of 3,800 litres (1,000 US gal; 840 imp gal). The aircraft has a large fin, which is swept back at an angle of 50 degrees to move the tailplane rearwards to compensate for the short rear fuselage. The horizontal tailplane itself is unswept. The Yak 40 was the first Soviet built airliner designed to Western airworthiness requirements.
Пайдалану тарихы
Бес прототиптің біріншісі 1966 жылғы 21 қазанда алғашқы рейсін жасады. 1980 жылы 276 ішкі бағытқа ұшып, "Аэрофлоттың" жергілікті операцияларының негізгі ұшағы болды, сонымен қатар Як-40 экспорт бойынша да сәттілікке жетті. Бұған қоса, Як-40 Италия мен Батыс Германиядан ұшуға рұқсат сертификатын алған алғашқы ресейлік/кеңестік ұшақ болды. Ол әлемнің 75 елінде көрсетілді, оның ішінде АҚШ-та да Як-40-қа тапсырыс берілді. Барлығы 130 данасы Ауғанстанға, Анголаға, Болгарияға, Камбоджаға, Кубаға, Чехословакияға, Экваторлық Гвинеяға, Эфиопияға, Германияға, Гватемалаға, Гондурасқа, Венгрияға, Италияға, Лаосқа, Мадагаскарға, Филиппинге, Польшаға, Сирияға, Вьетнамға, Югославияға және Замбияға экспортталды.
The first of five prototypes made its maiden flight on 21 October 1966, As well as being the backbone of Aeroflot's local operations, flying to 276 domestic destinations in 1980, the Yak 40 was also an export success. In addition to this, Yak 40 became the first Russian/Soviet aircraft to get flying certificates from Italy and West Germany. It was demonstrated in 75 countries of the world, including the US, where orders for the Yak 40 were made. A total of 130 were exported to Afghanistan, Angola, Bulgaria, Cambodia, Cuba, Czechoslovakia, Equatorial Guinea, Ethiopia, Germany, Guatemala, Honduras, Hungary, Italy, Laos, Madagascar, Philippines, Poland, Syria, Vietnam, Yugoslavia and Zambia.
Азаматтық операторлар
2019 жылдың шілде айына қарай, 1011 Яковлев Як-40 ұшағының барлығы 22-сі азаматтық операторлардың қызметінде болды. Ресей мен Орталық Азияның шағын чартерлік авиакомпанияларына тиесілі бірнеше Як-40 ұшағының техникалық жағдайы белгісіз, сондай-ақ азаматтық соғыстан кейін Air Libya Tibesti ұшағының қайда екені де белгісіз. Қызметтегі ұшақтардың көп бөлігі қазір VIP чартерлік рейстерге бейімделген, ал жоспарлы жолаушылар тасымалында оннан да аз ұшақ қалған. Белгілі операторлар:
As of July 2019, a total of 22 out of 1011 Yakovlev Yak 40 aircraft remained in service with civil operators. The airworthiness of several Yak 40 of smaller Russian and Central Asian charter airlines is uncertain, as is the whereabouts of one Air Libya Tibesti aircraft after the civil war. Most aircraft in service today have been reconfigured for VIP charter services, with fewer than ten remaining in scheduled passenger service. Known operators are:
Әскери операторлар
2012 жылдың қараша айына дейін әскери қызметте 17-ден аспайтын Як-40 ұшағы бар (Сириядағы жағдайдың нақты еместігіне байланысты, саны одан да аз болуы мүмкін). Белгілі пайдаланушылар:
As of November 2012 no more than 17 Yak 40 remain in military service (possibly fewer, with the unclear situation in Syria). Known operators are: