Кеке Росберг: 1982 жылғы Формула-1 әлем чемпионы

Кіріспе

Фин жарыс жүргізушісі (туған 1948)

Кеййо Эрик Росберг (6 желтоқсан 1948 жылы туған), "Кеке" деген атпен әйгілі, фин бұрынғы жарыс жүргізушісі және 1982 жылғы Формула-1 әлем чемпионатының жеңімпазы. Чемпионатты жеңген алғашқы фин жүргізушісі осы кісі. Ол 2016 жылғы Формула-1 әлем чемпионы Нико Росбергтің әкесі.

Ерте өмір

Росберг 1948 жылғы 6 желтоқсанда Швецияның Сольна қаласында дүниеге келді, оның әкесі ветеринария ғылымын оқыды. Росбергтің әкесі Ларс Росберг және анасы Леа Лаутала екеуі де Финляндияның Хамина қаласында туған. Отбасы 1950 жылдың көктемінде Финляндияға қайтып келді, бастапқыда Лапинярвиде қоныстанды, кейін Хамина, Оулу және Исалмиге көшті. Ол командамен екінші жарысында Сильверстоундағы Чемпионат емес BRDC International Trophy жарысында өте жақсы көрсетіліммен бірден Формула 1 падогының назарын аударды. Көптеген белгілі жүргізушілер қатты жаңбырға тап болғаннан кейін ол жеңіске жетті. Росберг кейін жарысқа ілікпеді, ал Теодор командасы сенімсіз машина дизайнынан бас тартып, үш жарысқа басқа бәсекеге қабілетсіз команда ATS-пен келісімшарт жасады. Теодор Формула 1 командасынан шасси сатып алғаннан кейін ол Теодорға қайтып келді, бірақ олар да бәсекеге қабілетсіз болды және Росберг маусымды аяқтау үшін ATS-ке оралды. Ол 1979 жылғы маусымның ортасында "Вулф" командасымен қайтадан көзге түсті. Алайда команданың қаржылық жағдайы нашарлап, Росберг жарыстарды аяқтауда қиындықтарға тап болды. Вольф Формула 1-ден кеткен соң Росбергке тағы команда ауыстыруға тура келді, ол Уолтер Вольфтың командасының қалдықтарын сатып алған Фиттипальди Автомобильмен келісімшарт жасады. Ол 1980 жылғы маусымда алғашқы екі ұпай жинаған нәтижелерін көрсетті, соның ішінде Буэнос-Айрестегі маусымның ашылу жарысында сенсациялық түрде жүлделі орынға ие болды, бірақ Фиттипальди машинасының бәсекеге қабілетсіздігі салдарынан Росберг көбінесе жарысты аяқтамай немесе ілікпей қалды. 1981 жыл одан да қиын болды, өйткені ол мүлде ұпай жинамады.

Қысқасы Уильямс: 19821985

Осыған қарамастан, Уильямс Росбергке қызығушылық танытты, 1980 жылғы әлем чемпионы Алан Джонстың Ф1 маусымынан зейнеткерлікке шығуы 1982 жылғы маусымға бос орын қалдырды. (Бұл жарысты "Швейцария Гран-приі" деп атағанына қарамастан, Францияда өткізілді, себебі Швейцарияда 1955 жылғы Ле-Ман апатынан бері автожарыстарға тыйым салынған). Бірде-бір жүргізуші екі жарыстан артық жеңіске жетпеген жылы, Феррари маусымы Жиль Вильнёвтің Золдердегі қазасымен және Дидье Пиронидің Хоккенхаймдағы жарақаттарымен қиындыққа тап болды, ал турбокомпрессорлы Brabham BMW және Renault машиналарының сенімділігі нашар болды (сонымен қатар Brabham Ford V8 және BMW турбо арасында үнемі алмасып отыруы да жағдайды нашарлатты). Тұрақтылық Росбергке жүргізушілер чемпионатын жеңіп беруге көмектесті. Бұл оның Williams FW07C машинасы ескірген деп саналған және қуатты турбо машиналарға қарағанда нашар Ford DFY V8 қозғалтқышын қолданғанына қарамастан болды. Росберг Германия Гран-приінде алған жарақаттарынан кейін маусымның соңғы төрт жарысына қатыса алмаған Пирониден бес ұпай артықшылықпен чемпион атанды. Росбергтің 1982 жылғы Чемпионаты 1967 жылғы F1 маусымында Lotus ұсынған ескі Cosworth DFV қозғалтқышының соңғы әлем чемпионатында жеңіске жеткеніне куә болды (DFY – DFV-нің жетілдірілген нұсқасы). Жеңісті тойлау үшін Фрэнк Уильямс Росбергке екі күндік демалыс берді және команданың жылжымалы үйінде темекі шегуге рұқсат берді. Титул жеңген маусымында бір ғана жарыста жеңіске жеткені үшін Росберг 1958 жылы Майк Хоторнның көрсеткен ең аз жеңіс рекордтысын теңестірді. 2023 жылға дейін ол осы рекордты Хоторнмен бірге ұстап тұр. Росбергтің чемпионаттан кейінгі жылдары Уильямстың бәсекеге қабілетсіз шассиімен және күшті, бірақ сенімді емес Honda турбо қозғалтқышымен қиындыққа тап болды. 1983 жылғы F1 маусымында титулын қорғау үшін Росберг қайтадан сенімді Ford DFY V8 қозғалтқышын қолданды. Алайда, бұл уақытта Феррари, Renault және BMW турбо қозғалтқыштарының сенімділігі олардың жылдамдығы мен қуатына жақындады. Росберг өзінің Williams FW08 машинасын Бразилия Гран-приінде полюске қойды (бірақ отын буының өртінен кейін пит-стопта тоқтатуға мәжбүр болғандықтан 2-орыннан шығарылды), содан кейін Брэндс-Хатчтағы және Монакодағы чемпионат емес жарыстарда жеңіске жетті, себебі барлығы сулы шиналармен бастағанда ол құрғақ шиналарды таңдады. Бірақ турбо қозғалтқышсыз нәтижелердің азаятыны анық болды. Осы мақсатта Фрэнк Уильямс өзінің машиналарында Honda V6 турбо қозғалтқыштарын орнату туралы келісім жасады. Honda сол жылы Spirit командасымен Formula One-ге оралды, бірақ нәтижелер сенімділіксіздіктен баяу болды, бірақ олар Чемпионатты жеңіп алған команда ретінде беделге ие болған Уильямсқа қосылуға құштар болды. Росберг пен командаласы Жак Лаффит алғаш рет маусымды аяқтаған Оңтүстік Африка Гран-приінде Kyalami-де Honda турболарын алды және жаңа Williams FW09 дереу жылдамдыққа шықты. Росберг 5-орынға ие болды, бұл оған чемпионатта 5-орынға көтерілуге мүмкіндік берді. Honda-ның қуатты қозғалтқыштарына қарамастан, Уильямс пен Росберг 1984 жылғы F1 маусымында күрес жүргізді, негізінен FW09B шассиі V6 қозғалтқышының қуатын толыққанды ұстай алмады. Финляндиялық автокөлік пен қозғалтқышты Далас Гран-приінде жеңіске жету үшін жеткілікті уақыт бойы игеруге тырысты, бірақ оның осы жылғы жалғыз подиумі Бразилияда өткен маусымның алғашқы жарысында 2-орын алды (Бразилияда үшінші рет екінші орын алды, бірақ жалғыз рет дисквалификацияланбады). Ақыры, ол 20.5 ұпаймен чемпионатта 8-орынға ие болды. 1984 жылдың қарашасында Формула 1 маусымынан кейін Росберг, Формула 1 жүргізушілері Ники Лауда (1984 жылғы әлем чемпионы), Андреа де Чезарис және Франсуа Эснаултпен бірге Мельбурндағы Кальдер Парк автотрассасында 1984 жылғы чемпионат емес Австралия Гран-приіне қатысты. Росберг өзінің Ralt RT4 Ford машинасымен 4-орынға ие болды, себебі күнінің көп бөлігін авиацияға құмарласқан Лаудамен (жарыста оның командаласы) жақын маңдағы Эссендон әуежайындағы әуе шоуына қатысты. Лаудамен жарыстың басында шайқасқаннан кейін және жас австралиялық жүргізушіні айналып өту кезінде болған соқтығыстан кейін Росберг бразилиялық жүргізуші Роберто Мореноның Ralt RT4 Ford машинасынан кейін 2-орынға шықты, ол 4 жылда өзінің 3-ші Австралия Гран-приін жеңіп алды (1981 және 1983 жылдары да жеңіске жеткен). 1985 жылғы F1 маусымы Росберг пен Уильямс үшін де жақсырақ болды. Финнің Найджел Манселл есімді жаңа командаласы болды және толығымен көміртекті жасалған Williams FW10 шассиі FW09B-ге қарағанда үлкен жетістік болды. Алғашқы бірнеше жарыста команда 1984 жылғы қозғалтқыштарды қолданды, бірақ Honda қуаттылығын, отын экономиясын және ең бастысы сенімділігін жақсартатын жаңа нұсқасын ұсынды. Росберг жаңа қозғалтқышты пайдаланып Детройт Гран-приінде жеңіске жетті және келесі екі жарыста Франциядағы Пол Рикард трассасында және Ұлыбритания Гран-приінде Сильверстоундада полюске шықты. Росбергтің Сильверстоудағы полюльдік шеңбері 1:05.591 уақытпен 259.01 км/сағ (160.94 миль/сағ) орташа жылдамдықпен 4.719 км (2.932 миль) трассаны толық айналып өтуге мүмкіндік берді. Бұл Формула 1 трассасындағы ең жылдам айналым рекорды болып қала берді, 2002 жылғы Италия Гран-приінде Монцада Williams жүргізушісі Хуан Пабло Монтойя бұл көрсеткішті жаңартқанша. Кеке Росбергтің бесінші және соңғы Гран-при жеңісі 1985 жылғы Австралия Гран-приінде жаңадан салынған Аделаида көше трассасында тіркелді. Маусымның соңғы жарысы болғандықтан, ол Росбергтің Williams үшін соңғы жарысы болды. Кеке жеңіс куәлігін өзінің жарыс инженеры Франк Дерниге сыйлады. Бұл жеңіс Росбергтің көше трассаларындағы шеберлігін көрсетті, өйткені оның бес чемпионат Гран-при жеңісінің төртіншісі (Монако, Даллас, Детройт және Аделаида) көше трассаларында тіркелді. Росберг 35°C ыстыққа көптеген жүргізушілерден жақсы төтеп берді және Ligier Renault машиналарының Жак Лаффит пен Филипп Стрейфтен 43 секундқа басып өтті. Honda қозғалтқышы үздіксіз нәтижелер көрсеткен кезде Росберг 1985 жылдың соңында Williams командасын тастап, 1984 және 1985 жылғы жүргізушілер мен құрылысшылар чемпионаттарының жеңімпазы McLaren командасына қосылды. Williams Honda командасы 1986 және 1987 жылғы F1 маусымдарында Гран-при жарыстарында үстемдік танытты.

Despite this, Williams was interested in Rosberg, with the retirement of F1 season of 1980 World Champion Alan Jones leaving a seat open for the 1982 season. (despite being called the "Swiss Grand Prix", the race was held in France due to Switzerland's ban on motor racing in effect since the 1955 Le Mans disaster). In a year where no driver won more than two races, with Ferrari's season marred by the death of Gilles Villeneuve at Zolder and the career ending injuries to Didier Pironi at Hockenheim, and the turbocharged Brabham BMW and Renault cars suffering from poor reliability (and not helped by Brabham continually changing between the Ford V8 and the BMW turbo), consistency won Rosberg the Drivers' Championship. This was despite his Williams FW07C using the normally aspirated Ford DFY V8 engine which was considered outdated and out matched against the vastly more powerful turbo cars. Rosberg won the championship with a five point lead over Pironi, who had missed the last four races of the season due to injuries sustained at the German Grand Prix. Rosberg's 1982 Championship proved to be the last World Championship win for the old Cosworth DFV engine which had been introduced to Formula One by Lotus in F1 season of 1967 (the DFY was a development of the DFV). To celebrate the victory, Frank Williams gave Rosberg two days off from testing and allowed him to smoke in the team mobile home. As a result of winning just one race in his title winning season Rosberg equalled the record set by Mike Hawthorn in 1958 for the fewest number wins scored by a driver during a World Championship winning season, a record he still jointly holds with Hawthorn as of 2023. Rosberg's post championship years would be hamstrung by both uncompetitive chassis from Williams, and the powerful but unreliable Honda turbo engine. For his title defense in F1 season of 1983, Rosberg was again using the reliable Ford DFY V8. However, by this time, the reliability of the Ferrari, Renault and BMW turbo engines was starting to match their speed and power output. Rosberg still put his Williams FW08 on pole for the opening race of the season in Brazil (where he was disqualified from 2nd place because he was push started in the pits after he was forced to abandon his car in his pit bay due to a fuel vapor fire), and then won both the non championship Race of Champions at Brands Hatch and in Monaco thanks to a choice of slicks at the start when all others started on wets, but it was increasingly obvious that without a turbocharged engine, results would be scarce. To that end, Frank Williams concluded a deal to run the Honda V6 turbo engine in his cars. Honda had come back into Formula One that year with the Spirit team and results had been slow with unreliability, but they were enthusiastic about joining Williams who had a reputation as a Championship winning team. Rosberg and teammate Jacques Laffite first got their Honda turbos in the season ending South African Grand Prix at Kyalami and immediately the new Williams FW09 was on the pace. Rosberg finished in 5th place to give him 5th place in the championship. Despite the powerful Honda engines, Williams and Rosberg struggled in F1 season of 1984 mostly due to the FW09B chassis not being rigid enough to handle the power delivery of the V6. The Finn managed to tame both the car and engine long enough to win the Dallas Grand Prix, but his only other podium for the year was a second at the season opener in Brazil (the third time in succession he finished second in Brazil, but the only one from which he was not disqualified). After a frustrating year he finished the championship in eighth place with 20.5 points. In November 1984 following the Formula One season, Rosberg, along with fellow Formula One drivers Niki Lauda (the 1984 World Champion), Andrea de Cesaris and François Hesnault, travelled to Australia for the non championship 1984 Australian Grand Prix at the Calder Park Raceway in Melbourne. Rosberg managed to qualify 4th in his Ralt RT4 Ford despite spending most of the day with fellow aviation enthusiast Lauda (his teammate for the race) attending an air show at the nearby Essendon Airport. After an early race dice with Lauda and a clash with Terry Ryan while lapping the young Australian which put him off the short 1.609 km (1.000 mi) circuit, Rosberg went on to finish 2nd behind the Ralt RT4 Ford of Brazilian driver Roberto Moreno who won his 3rd Australian Grand Prix in 4 years (having also won in 1981 and 1983). F1 season of 1985 would prove better for both Rosberg and Williams. The Finn had a new teammate in Nigel Mansell and the all carbon fibre Williams FW10 chassis was a big improvement over the FW09B. For the first few races the team used the 1984 engines until Honda introduced an upgraded version which improved power delivery, fuel economy and most importantly, reliability. Rosberg used the new engine to good effect, winning the Detroit Grand Prix and claiming pole in the next two races in France at the Paul Ricard Circuit and the British Grand Prix at Silverstone. Rosberg's pole winning lap at Silverstone created history when he lapped the 4.719 km (2.932 mi) circuit in 1:05.591 for an average speed of 259.01 km/h (160.94 mph). This would remain the single fastest lap of a circuit in Formula One until broken by Williams driver Juan Pablo Montoya at the 2002 Italian Grand Prix at Monza. Keke Rosberg's fifth and final Grand Prix victory came at the 1985 Australian Grand Prix on the brand new Adelaide Street Circuit. As it was the final race of the season, it was also Rosberg's final race for Williams. Keke gave the winners trophy to his race engineer, Frank Dernie. The win enhanced Rosberg's reputation as a street circuit specialist, as four of his five championship Grand Prix wins (Monaco, Dallas, Detroit and Adelaide) had come on street circuits. Rosberg handled the 35°C heat better than most and won by 43 seconds from the Ligier Renaults of Jacques Laffite and Philippe Streiff. Just as the Honda engine began producing regular results, Rosberg decided to leave Williams at the end of 1985 and signed for McLaren, winners of the 1984 and 1985 Drivers' and Constructors' championships. The Williams Honda team would go on to dominate Grand Prix racing in F1 season of 1986 and through F1 season of 1987.

Соңғы жыл Макларен: 1986

Сол кезде Росбергтің 1986 жылғы маусымда «Макларен» командасына өтуі керемет қадам сияқты көрінді, себебі олар екі маусым бойы (әсіресе 1984 жылы) үстемдікпен чемпиондық атаванды жеңіп алған команда болатын.

Еңбек жолы

МаусымСерияКомандаЖарыстарЖеңістерПольдерАйналымдарПодиумдарҰпайларОрын1976Еуропалық Формула 2Team Warsteiner Eurorace70000510-шыFred Opert Racing100001977Еуропалық Формула 2Fred Opert Racing111103256-шы1978Еуропалық Формула 2Fred Opert Racing71012165-шіФормула 1Theodore Racing Hong Kong400000Жарысқа қатыспады (NC)ATS Racing Team500001979Еуропалық Формула 2Project Four Racing21101912-шіФормула 1Olympus Cameras Wolf Racing700000Жарысқа қатыспады (NC)1980Формула 1Skol Fittipaldi Team110001610-шы1981Формула 1Fittipaldi Automotive900000Жарысқа қатыспады (NC)1982Формула 1TAG Williams Team151106441-ші1983Формула 1TAG Williams Team151102275-шіӘлемдік Спорткөлік ЧемпионатыGTi Engineering100011225-ші1984Формула 1Williams Grand Prix Engineering16100220.58-ші1985Формула 1Canon Williams Team162235403-ші1986Формула 1Marlboro McLaren International160101226-шы1990Әлемдік Спорткөлік ЧемпионатыPeugeot Talbot Sport200000Жарысқа қатыспады (NC)1991Әлемдік Спорткөлік ЧемпионатыPeugeot Talbot Sport820024013-ші24 сағаттық Ле-МанPeugeot Talbot Sport10000Аяқтамады (DNF)1992Неміс Туристік Автокөлік ЧемпионатыAMG Motorenbau GmbH2311491475-ші1993Неміс Туристік Автокөлік ЧемпионатыJoest Racing20000418-ші1994Неміс Туристік Автокөлік ЧемпионатыOpel Joest Racing2200012714-ші1995Неміс Туристік Автокөлік ЧемпионатыOpel Team Rosberg1400001718-шіХалықаралық Туристік Автокөлік90000320-шы