Кіріспе

Көркем гимнастикада қолданылатын құралдар. Аңқақ ат – көркем гимнастикада қолданылатын құрал. Дәстүр бойынша, оны тек ерлер гимнасттары ғана пайдаланады. Алғашқыда металл қаңқасы ағаштан жасалған денесі мен былғары қаптамасы болған, ал қазіргі аңқақ аттың денесі металлдан, үстіне көбік резеңке және былғары жабылады, ал тұтқалары пластиктен жасалған.

Тарих

Бұл құралдың бастауы римдіктерге дейін жетеді, олар жылқыға міну және түсуді үйрету үшін ағаштан жасалған жылқыларды қолданған. Кейіннен оны ежелгі Олимпиада ойындарына қосты. Қазіргі заманғы негізгі жаттығулар 19 ғасырдың басында неміс Turnverein ұйымын құрған Фридрих Людвиг Яхн жасаған.

Әдеттегі іс-әрекеттер

Аттың бір аяқты да, екі аяқты да жаттығулары болады. Бір аяқты шеберліктер көбінесе қайшы тәрізді орындалады. Дегенмен, екі аяқты жаттығу осы жарыс түрінің негізгі бөлігі болып табылады. Гимнаст екі аяғын дөңгелек қозғалыспен (өзінің қалауынша сағат тілімен немесе сағат тіліне қарсы) иіп, аппараттың барлық бөліктерінде осындай қимылдарды орындайды. Жаттығуды күрделендіру үшін гимнасттар әдеттегі дөңгелек қимылдың түрлерін өзгертіп (моорлар мен шпиндльдер), аяқтарын жайып (флерлер), бір немесе екі қолын аттың тұмсығына немесе былғарысына қойып, немесе қолдарын тұмсыққа және/немесе былғарыға қойып аттың үстінде жоғары-төмен жылжиды (саяхаттау). Көрсетілім гимнасттың аттан секіріп түсуімен аяқталады, ол денесін аттың үстінен лақтырып немесе қолға тіреліп, кілемге қону арқылы жасалады. Аттың дене бітімі, гимнастикалық элементтері және түрлі ережелердің барлығы Нүктелер кодексімен реттеледі. Ат спорты ерлер арасындағы ең қиын жарыстардың бірі саналады. Барлық жарыстарға белгілі бір деңгейде бұлшық ет пен техника қажет болғанымен, ат спорты бұлшық етке қарағанда техникаға көбірек мән береді. Өйткені аттану жаттығулары иектерден иілген қозғалыспен жасалады және басқа жарыстардан айырмашылығы, қимылды ұзақ уақыт ұстаудың қажеті жоқ. Сондықтан қолға түсетін күш азаяды, демек, бұл жарысқа сақиналар немесе параллель таяқшалар сияқты басқа жарыстарға қарағанда аз бұлшық ет қажет.

Халықаралық деңгейдегі жүйелер

Жалпақ атқа орындалатын жаттығудың барлық элемент топтарынан кемінде бір элемент болуы керек. Аттың барлық үш бөлімін пайдаланбағандық және аппаратта тоқтау немесе үзіліс жасау үшін де ұпайлар қысқартылады.

Олимпиадалық медаль иегерлері

Олимпиадалық медальдарды ең көп иеленген және ең табысты Олимпиадалық жарыстардағы қиялымен жұмыс істеген спортшы – Ұлыбританияның Макс Уитлок, оның ішінде екі алтын медаль бар. Тағы екі гимнаст үш Олимпиадада үш медальға ие болды; Румынияның Мариус Урзика – бір алтын және екі күміс медальмен, ал Уитлоктың отандасы және командаласы Луис Смит – екі күміс және бір қола медальмен. 2012 жылы тарихи ереже бойынша Смит алтын медальді бөлісіп алған болар еді, бірақ тең түскен жағдайда орындалу балы бойынша шешім қабылданғаннан кейін Кристиан Беркиге күміс медаль берілді. Тағы үш қиялымен жұмыс істеген спортшының екі алтын Олимпиадалық медалі бар, және әрқайсысы спорттың аңызы саналады: Кеңес Одағының гимнасты Борис Шахлин, Югославиялық Мирослав Черар және венгр шебері Золтан Мадьяр. 1896 Афина – ешкімге медаль берілмеген. 1900 Париж – Олимпиада бағдарламасына кірмеген. 1904 Сент-Луис. 1908–1920 – Олимпиада бағдарламасына кірмеген. 1924 Париж. 1928 Амстердам. 1932 Лос-Анджелес. 1936 Берлин. 1948 Лондон – ешкімге медаль берілмеген. 1952 Хельсинки – Виктор Чукарин, Евгений Корольков, ешкімге медаль берілмеген, Хрант Шахинян. 1956 Мельбурн. 1960 Рим – ешкімге медаль берілмеген. 1964 Токио. 1968 Мексика қаласы. 1972 Мюнхен. 1976 Монреаль. 1980 Мәскеу. 1984 Лос-Анджелес – ешкімге медаль берілмеген. 1988 Сеул – ешкімге медаль берілмеген. 1992 Барселона – ешкімге медаль берілмеген. 1996 Атланта. 2000 Сидней. 2004 Афина. 2008 Пекин. 2012 Лондон. 2016 Рио-де-Жанейро. 2020 Токио.

Әлемдік медаль иегерлері

Помель аттысы әлем чемпионаттарының бастапқысынан бері күреске түсіп келеді. Әлем чемпионаттарындағы ең көп жеңіс рекордтарын бірнеше спортшы 3 реттен жеңіп бөліседі. Төрт есе Олимпиада чемпионы атанған Мирослав Черар, Золтан Мадьяр және Макс Уитлок әлем чемпионатында үш рет жеңіс алып, жалпы әлемдік титулдар бойынша 5 рекордтық көрсеткішті орнатты. Әлем чемпионаттарындағы ең көп марапатқа ие болған спортшылар – Уитлок, Сяо Цин және Кристиан Берки, олардың әрқайсысы үш алтын және екі күміс медальді жеңіп алды. Бес алтын, екі күміс және бір қола медальмен Уитлок осы жарыс түрінің тарихындағы ең табысты және ең көп марапатқа ие болған спортшы болып табылады. Қашаңдағы сандар рекордтық жеңістер санын көрсетеді.

Жыл Орналасқан жері Алтын Күміс Қола
1903 Антверпен Жорж Дежагер Жозеф Люкс Хенрикус Тиссен
1905 Бордо Жорж Дежагер Марсель Лалу Дэниел Лавиелл
1907 Прага Франтишек Эрбен Жюль Ролланд Карл Сал
1909 Люксембург Помель аттысы бойынша жарыс өткізілмеді
1911 Турин Освальдо Палацци Паоло Сальви Джорджио Зампори
1913 Париж Джорджио Зампори Н. Обри Освальдо Палацци Марко Торрес
1915–1917 Бірінші дүниежүзілік соғыс салдарынан өткізілмеді
1922 Любляна Мирослав Клингер Станислав Индрух Леон Штукель Петер Шуми
1926 Лион Ян Карафиат Ян Гайдош Ладислав Ваха
1930 Люксембург Йосип Приможич Петер Шуми Ян Гайдош
1934 Будапешт Эуген Макк Эдуард Штайнеманн Ян Сладек
1938 Прага Михаил Рейш Вратислав Петрачек Лео Шюрманн
1942 Екінші дүниежүзілік соғыс салдарынан өткізілмеді
1950 Базель Йозеф Штальдер Марсель Адатте Вальтер Леманн
1954 Рим Грант Шагинян Йозеф Штальдер Виктор Чукарин
1958 Мәскеу Борис Шахлин Павел Столбов Мирослав Черар
1962 Прага Мирослав Черар Борис Шахлин Такаши Мицукури Ю Лифенг
1966 Дортмунд Мирослав Черар Михаил Воронин Такеши Като
1970 Любляна Мирослав Черар (3) Эйзо Кенмотсу Виктор Клименко
1974 Варна Золтан Мадьяр Николай Андрианов Эйзо Кенмотсу
1978 Страсбург Золтан Мадьяр Эберхард Гиенгер Стоян Делтчев
1979 Форт-Уэрт Золтан Мадьяр (3) Курт Томас Кодзи Гушикен
1981 Мәскеу Ли Сяопинг Михаил Николай Дьердь Гучогхи Юрий Королев
1983 Будапешт Дмитрий Билозерчев Дьердь Гучогхи Ли Сяопинг
1985 Монреаль Валентин Могильный Ли Нин Хироюки Кониши
1987 Роттердам Дмитрий Билозерчев Зсолт Боркай Любомир Герасков
1989 Штутгарт Валентин Могильный Андреас Векер Ли Цзин
1991 Индианаполис Валерий Беленкий Го Линъяо Ли Цзин
1992 Париж Ли Цзин Пэ Гиль Су Виталий Щербо
1993 Бирмингем Пэ Гиль Су Андреас Векер Карой Шупкегель
1994 Брисбен Мариус Урзика Эрик Пужад Ли Дунхуа Виталий Мариних
1995 Сабаэ Ли Дунхуа Ёшиаки Хатакеда Хуан Хуадонг
1996 Сан-Хуан Пэ Гиль Су (3) Ли Дунхуа Алексей Немов
1997 Лозанна Валерий Беленкий Эрик Пужад Пэ Гиль Су
1999 Тяньцзинь Алексей Немов Мариус Урзика Николай Крыуков
2001 Гент Мариус Урзика Сяо Цин Олександер Береш
2002 Дебрецен Мариус Урзика (3) Сяо Цин Такехиро Кашима
2003 Анахайм Такехиро Кашима Тенг Хайбин Николай Крыуков
2005 Мельбурн Сяо Цин Иоан Сильвиу Сучу Такехиро Кашима
2006 Орхус Сяо Цин Прашант Селлатурай Александр Артемьев
2007 Штутгарт Сяо Цин (3) Кристиан Берки Луис Смит
2009 Лондон Чжан Хунътао Кристиан Берки Прашант Селлатурай
2010 Роттердам Кристиан Берки Луис Смит Прашант Селлатурай
2011 Токио Кристиан Берки Сирил Томассон Луис Смит
2013 Антверпен Кохей Камеяма Даниэль Корраль Макс Уитлок
2014 Наннин Кристиан Берки (3) Филип Уде Сирил Томассон
2015 Глазго Макс Уитлок Луис Смит Казума Кая Харутюнь Мердинян
2017 Монреаль Макс Уитлок Давид Белявский Сяо Руотенг
2018 Доха Сяо Руотенг Макс Уитлок Ли Чжи Кай
2019 Штутгарт Макс Уитлок (3) Ли Чжи Кай Рис МакКленэган
2021 Китакушю Стивен Недоросцик Казума Кая Вэн Хао
2022 Ливерпуль Рис МакКленэган Ахмад Абу Аль Сауд Харутюнь Мердинян
2023 Антверпен Рис МакКленэган (2) Ахмад Абу Аль Сауд