Кіріспе

Жапон мангасы және медиа франшизасы – Румико Такахаси жазған және сурет салған жапон манга сериясы. Ол 1987 жылдың тамызынан 1996 жылдың наурызына дейін Weekly Shōnen Sunday журналында жарияланды, ал Shogakukan 38 томдық танкобон жинағын шығарды. Оқиға Ранма Саотоме есімді жасөспірімнің шағын бала кезінен бері жаттығып келе жатқан жекпе-жек өнеріне қатысты. Оқу сапарында болған оқиғаның нәтижесінде, ол суық суға түскенде қызға айналады, ал ыстық су оны қайтадан ұлға айналдырады. Серия бойында Ранма қарғысынан құтылудың жолын іздейді, ал оның достары, жаулары және көптеген болашақ жұбайлары үнемі кедергі келтіріп, іске араласады. Ranma ½ комедиялық сюжетке және жынысын өзгерте алатын басты кейіпкерге ие, ол көбінесе өз мақсаттарына жету үшін қызға айналады. Серияда көптеген басқа кейіпкерлер де бар, олардың бір-бірімен күрделі қарым-қатынастары, ерекше ерекшеліктері және ең жақсы мінездері көптеген оқиғаларды қозғайды. Кейіпкерлер мен олардың қарым-қатынастары күрделі болғанымен, серияға толық енгеннен кейін олар сирек өзгеріп отырады. Манга Studio Deen студиясымен екі аниме сериясына бейімделді: Ranma ½ және , олар 1989 жылдан 1992 жылға дейін Fuji TV арнасында көрсетілді. Сонымен қатар, 12 OVA және үш фильм шығарылды. 2011 жылы Nippon Television арнасында тікелей эфирде телеспектакль көрсетілді. Манга мен аниме сериясын Viz Media Солтүстік Америкада ағылшын тіліне аудару үшін лицензиялады. Madman Entertainment манганы, аниме сериясының бір бөлігін және алғашқы екі фильмін Австралия мен Жаңа Зеландияда, ал MVM Films алғашқы екі фильмін Ұлыбританияда шығарды. Ranma ½ мангасының 55 миллионнан астам данасы таратылды, бұл оны барлық уақыттағы ең көп сатылған манга серияларының біріне айналдырды. Манга мен аниме екеуі де АҚШ-та танымал болған алғашқылардың бірі ретінде есептеледі.

Сюжет

Қытайдың Цинхай провинциясындағы Баянкала тау жотасында жаттығу сапарында Ранма Саотоме және оның әкесі Генма Джусенкьодағы (呪泉郷) қарғыс көздеріне құлайды. Бұл қарғыс көздері кез келген зардап шеккен адамды жүздеген немесе мыңдаған жылдар бұрын сол жерде батып кеткен жанның дене түріне айналдырады. Суық суға тигенде олар сол түріне енеді, ал ыстық суға тигенде қайтадан өздеріне келеді, бірақ суық суға тигенде қайтадан сол түріне енеді. Генма суға батып кеткен панданың бұлағына, ал Ранма суға батып кеткен қыздың бұлағына құлайды. Соун Тендо – «Барлығы да рұқсат» немесе «Мусабетсу Какуто Рю» (無差別格闘流) деп аталатын жекпе-жек өнерінің шебері және додзё иесі. Генма мен Соун бірнеше жыл бұрын балалары үйленіп, Тендо додзосын жалғастыратыны туралы келісімге келген. Соунның үш жасөспірім қызы бар: әдепті және жайлы Касуми, ашкөз және бей-жай Набики және ерсілі-қарсылы, жекпе-жек өнерін үйренетін Аканэ. Ранмамен бір жастағы Аканэге үлкен қарындастары қалыңдық міндетін жүктеді, себебі олар үлкендер екендігіне және осы міндетті оған жүктеуге болатындығына сенеді, сондай-ақ олардың барлығы да бұл келісімді ұнатпайды және Аканенің еркектерге деген жек көруі осы сезімді әкелеріне білдірудің дұрыс жолы деп ойлайды. Белгіленген уақытта бір панда келіп, қызды әкелерінің алдына қояды. Соун Тендо мен оның қыздарына жағдайды түсіндіру үшін тағы бірнеше беттер қажет. Ранма мен Акан бастапқыда бұл келісімге келіспейді, себебі олардың пікірін ескермеген, бірақ әкелері олардың келісімін талап етеді және олардың некеге тұруына көз жеткізеді, кейде бір-біріне көмектеседі немесе құтқарады. Олар көбінесе бір-бірінің жанында болады және франшизаның ерекшелігі болып табылатын өзіне тән ұятсыз махаббат-нафратпен дауласады. Ранма Аканмен бірге Фуринкан орта мектебінде (風林館高校) оқиды, онда ол өзінің жиі кездесетін қарсыласы Татеваки Куномен танысады, ол Аканды агрессивті түрде қуалайтын кендо командасының капитаны, сонымен қатар Ранманың әйел түріне ғашық болады, бірақ оның қарғысын ешқашан білмейді (басқа кейіпкерлердің көпшілігі оны білгеніне қарамастан). Нерима Ранманың тұрақты қарсыластарының, мысалы, мәңгі жоғалған Риога Хибикидің көрініс алаңы болып табылады, ол үйінің алдынан артқа қарай үш күн жол тартқан, ал Ранма оны күтіп отырған. Риога Ранмадан кек алу үшін оны Юсенкёге ертіп барады, онда ол Суға батып кеткен шошқаның қайнар көзіне құлайды. Енді суық суға шашырағанда ол кішкентай қара шошқаға айналады. Бұл туралы білмей, Аканэ оны үй жануары ретінде алып, П-чан деп ат қояды, бірақ Ранма оның бұл құпияны сақтағанын және жағдайды пайдаланғанын біледі және оны жек көреді. Тағы бір қарсыласы – жақындығы нашар Мousse, ол да қарғыс көздерге түсіп, ылғалданғанда қазға айналады, сондай-ақ Генма мен Соунның тәлкекке құмар ұлы шебері Хаппосай бар, ол уақытын мектеп оқушыларының іш киімдерін ұрлауға жұмсайды. Ранманың болашақ сүйіктілерінің арасында жекпе-жек өнерінің ырғақты гимнастика чемпионы (Татевакидің қарындасы) Кодачи Куно және оның екінші қалыңдығы және балалық шағының досы Укё Куонжи, окономияки сатушысы, сондай-ақ оның әжесі Коллон қолдаған қытайлық Амазонка Шампуі бар. Сериалдың дамуымен мектепке ерекшелік қосылады, Гавайиге құмарлықпен ауысқан директор Куноның оралуы және бала/ересек Хинако Ниномияның Ранманың ағылшын тілі пәнінің мұғалімі болып тағайындалуы осыған дәлел. Ранманың шынайы махаббатын таңдауға бейімділігі оның романтикалық және мектеп өмірінде хаос тудырады.

Өндіріс

Румико Такахаши "Ранма ½" мангасын жекпе-жек өнеріне арналған, күнделікті өмірдің барлық аспектілерін жекпе-жек өнерімен байланыстыратын туынды ретінде жоспарлағанын айтты. Алдыңғы туындыларында әйел кейіпкерлер басты рөлде болғандықтан, автор бұл жолы еркек кейіпкерді жасауды шешті. Бірақ, ол еркек басты кейіпкерді жазуға қысылғандықтан, оны жартылай әйел етуге бейімделді. Суды өзгертуге себепкер болатын нәрсе ретінде таңдау алдында, Ранманың әр ұрылған сайын өзгеріп отыруын қарастырған. Осы шешімге келгеннен кейін, Джусенкьоның Қытайда орналасуы керек екенін түсінді, себебі осындай құпиялы бұлақтар тек сол жерде ғана болуы мүмкін. "Ранма ½" үшін шабытты нақты өмірден алған. Сериалда жиі көрінетін кейбір орындар Токионың Нерима ауданындағы нақты жерлерден (Такахашидің үйі де, "Ранма ½" оқиғасының өтетін жері де) үлгіленген. 1990 жылы "Amazing Heroes" журналына берген сұхбатында Такахаши өзінің төрт көмекшісі бар екенін, олар фонды, панельдердің сызықтары мен көлеңкелерін салады, ал ол өзі оқиғаның жоспарын жасап, кейіпкерлерді қарындашпен және сыямен суреттейді деп мәлімдеді. Оның барлық көмекшілері – әйелдер; Такахаши: "Мен еркек көмекшілерді пайдаланбаймын, себебі қыздар жігіттер туралы уайымдамай, жұмысты жақсырақ атқарады" деді. 1992 жылы ол өзінің жұмыс процесін кешке тараудың жоспарын жасаудан бастайтынын, таңға дейін аяқтап, көмекшілерін шақырудан бұрын бір күн демалатынын түсіндірді. Олар оны екі-үш түнде аяқтайды, әдетте бір тарауға бес күн жұмсайды. 2013 жылы ол "Ранма" жобасының басында редакторының оны көбірек драмалық етуді сұрағанын, бірақ ол мұны істей алмайтынын сезінгенін айтты. Дегенмен, ол драма соңында пайда бола бастағанын мойындады. Сондай-ақ, ол анимеге дауыс беруге актерлерді іріктеуге қатысты, онда Ранманың еркек және әйел рөлін ойнайтын актерлердің дауысы рөлдің жынысына сәйкес болуын талап етті.

Манга

Румико Такахасидің жазуымен және суреттерімен жарық көрген «Ранма ½» мангасы 1987 жылғы 19 тамызда шыққан «Weekly Shōnen Sunday» журналының #36 санынан бастап, оның «Urusei Yatsura» сериясы аяқталғаннан кейін жарияланды. 1987 жылдың тамызынан 1996 жылдың наурызына дейін манга дерлік апта сайын жарық көрді, кейде әдеттегі қара-ақ суреттерге көңіл көтеру үшін түрлі түсті беттер қосылды. Шамамен он жылға созылған оқиғалардан кейін, соңғы тарау 1996 жылғы 6 наурызда «Weekly Shōnen Sunday» журналының #12 санында жарияланды. 407 тарау 1988 жылдан 1996 жылға дейін Shogakukan баспасымен 38 қара-ақ танкобон жинағына біріктіріліп, басылды. Олар 2002 жылдың сәуірінен 2003 жылдың қазанына дейін 38 шинсобан түрінде қайта жаңартылды. Солтүстік Америкадағы Viz Media баспасы бастапқыда «Ранма ½» мангасын 1992 жылдан 2003 жылға дейін ай сайынғы комикс форматында шығарды, әр санында екі тараудан болды. Суреттер солдан оңға қарай оқу үшін «кері» айналдырылды, бұл суреттердің көрінісін өзгертті. Бұл тараулар кейін графикалық романға жинақталды. 2004 жылғы 18 наурызда 21 томды шығарғаннан кейін Viz өзінің бірнеше графикалық романдарын қайта басып шығаратынын хабарлады. Мазмұны өзгермеді, бірақ романға кішірек формат, жаңа мұқабалар және бағасы төмендетілді. Әр том жапондық томдармен шамамен бірдей көлемдегі материалды қамтиды, бірақ солдан оңға қарай оқу форматы сақталды және топтастыруда шамалы өзгерістер енгізілді, нәтижесінде 38 томның орнына 36 томға дейін азайтылды. Соңғы том 2006 жылғы 14 қарашада дүкендерге шықты, бұл Viz баспасының ең ұзаққа созылған мангасы болды, ол 13 жылдан астам уақытқа созылды. 2013 жылғы 7 шілдеде Anime Expo көрмесінде Viz Media манганы екі жеке томды бір үлкен томға біріктіретін және бастапқы оңнан солға қарай оқу тәртібін қалпына келтіретін (осы серия үшін Солтүстік Америкадағы алғашқы рет) форматта қайта шығаратынын жариялады. Бірінші 2-in-1 кітабы (1-ші және 2-ші томдар) 2014 жылғы 11 наурызда, соңғысы (35-ші және 36-шы томдар) 2017 жылдың қаңтарында жарық көрді. 2021 жылғы 27 шілдеде VIZ барлық 19 2-in-1 кітаптарын цифрлық форматта шығарды. Madman Entertainment Австралия және Океания аймақтарында екі томды бір томға біріктірілген нұсқасын жариялайды. «Spriggan» мангасымен бірге, бұл 1995 жылы Texto Editora баспасынан Португалияда жарық көрген алғашқы манга болды.

Аниме сериалдары

Аниме телесериалын Studio Deen студиясы жасады және ол 1989 жылдың 15 сәуірінен 1989 жылдың 16 қыркүйегіне дейін Fuji TV арнасында апта сайын 18 эпизодпен көрсетілді, бірақ төмен рейтингіге байланысты тоқтатылды. Содан кейін, сериалдың көптеген қызметкерлерімен қайта өңделіп, жаңа уақытта басталып, 1989 жылдың 20 қазанынан 1992 жылдың 25 қыркүйегіне дейін 143 эпизодтан тұратын жаңа форматта жарық көрді. Аниме түпнұсқа мангаға адал, бірақ Ранманың жыныстық түрленуін жоғары сынып оқушыларынан жасыру арқылы ерекшеленеді, кем дегенде көп бөлігінде. Сонымен қатар, Хикару Госунки кейінірек ғана енгізіледі, ал оның орнына Куно әулетінің кішкентай ниндзясы Сасуке Саругакуре ертедегі сюжеттерде Госункидің кейбір рөлдерін орындайды, бірақ ол өзінің жеке басты кейіпкері болып табылады. Аниме көптеген сюжеттік желілердің орналасуын өзгертеді және мангадан бейімделмеген көптеген түпнұсқа эпизодтар мен кейіпкерлерді қамтиды. Viz Media 1993 жылы екі аниме сериалына да лицензия алып, Ranma ½ анимесін Viz лицензиялаған алғашқы атаулардың біріне айналдырды. Сериалға жасалған ағылшын дубляжы Британдық Колумбияның Ванкувер қаласында The Ocean Group студиясымен жазылды. Олар сериалды VHS форматында өздерінің Viz Video лейблімен, ал бірнеше жылдан кейін Pioneer Home Entertainment компаниясымен бірлесіп DVD форматында шығарды. Олардың шығарылымдары екі аниме сериалын біріктірді, эпизодтарды «маусымдар» деп атап бөліп, көптеген эпизодтардың ретін өзгертті. Viz 2007 жылы өз DVD өндіріс компаниясын пайдаланып, сериалды қайта шығарды. Otakon 2013 көрмесінде Viz 2014 жылы Blu-ray және DVD форматында шығару үшін телесериалды қайта сатып алғанын хабарлады. Шоу 2013 жылдың күзінен бастап Neon Alley аниме арнасында көрсетілуде. 2020 жылдың қыркүйегінде Toonami негіз қалаушыларының бірі Джейсон ДеМарко бұрын Ranma ½ анимесін американдық телебағдарламалар блогында көрсетуге тырысқанын, бірақ «оны іске асыру мүмкін болмады, себебі шын айтқанда, онда жалаңаш көріністер тым көп». Madman Entertainment Австралия және Жаңа Зеландияда сериалды шығару үшін лицензия алды, бірақ олардың құқықтары тек алғашқы төрт «маусымды» бір сериал ретінде шығарғаннан кейін аяқталды.

Фильмдер және түпнұсқалық бейне анимациялар

Студия Дина сонымен қатар үш театрлық фильм шығарды: «Неконрон шайқасы! Қытайдағы ережелерге қарсы күрес!» 1991 жылдың 2 қарашасында, «Тогенкё шайқасы! Күйілдерді қайтару!» 1992 жылдың 1 тамызында және «Супер іріктеп-таратып, шешуші шайқас! Ранма командасы Легендарлы Феникске қарсы» 1994 жылдың 20 тамызында. Алғашқы екі фильм толықметражды, ал үшіншісі бастапқыда «Ghost Sweeper Mikami» және «Heisei Dog Stories: Bow» есімді екі фильмпен бірге кинотеатрларда көрсетілді. Телесериал аяқталғаннан кейін 11 түпнұсқа бейне анимациясы тікелей үйде көрсетуге шығарылды, ең ертесі 1993 жылдың 7 желтоқсанында, ал он біріншісі 1996 жылдың 4 маусымында. Бірін қоспағанда, барлығы мангадағы оқиғаларға негізделген. Он екі жылдан кейін Румико Такахашидің көрмесі «Бұл Румикалық әлемде» Ранма анимациясы жасалды. «Тұшқыр! Тераң ұйқының құрбандығы» мангасының 34-томындағы оқиғаға негізделген бұл анимация 2008 жылдың 30 шілдесінен 11 тамызына дейін Токиодағы көрмеде жұп емес күндері көрсетілді. Бірақ ол 2010 жылдың 29 қаңтарына дейін шығарылмады, ол «Urusei Yatsura» және «Inuyasha» арнайы бағдарламаларымен бірге DVD жинағына қосылғанда. Содан кейін ол 2010 жылдың 20 қазанында жеке DVD және Blu-ray нұсқасында жарық көрді. Viz Media сонымен қатар Солтүстік Америкада тарату үшін үш фильмге және бастапқы 11 OVA-ға лицензия алды (бірақ үшінші фильмін OVA ретінде шығарды). MVM Films алғашқы екі фильмін Ұлыбританияда, ал Madman Entertainment Австралия және Жаңа Зеландияда шығарды.

Бейне ойындар

Ранма ½ франшизасына негізделген он жеті видео ойын бар. Көбінесе бұл жекпе-жек ойындары болғанымен, бірнеше RPG, логикалық ойындар мен Пачинко ойын автоматтары да жасалған. Ең соңғы ойын – Pachislot Ranma 1/2, ол 2018 жылдың 5 қарашасында Пачинко платформасы үшін шығарылды. Батыс елдерінде тек екі ойын ғана жарық көрді. Ranma ½: Chōnai Gekitōhen АҚШ-та Street Combat деген атпен шығарылды; кейіпкерлер америкалық стильде өзгертілді, олардың сыртқы келбеті толыққанды өзгертіліп, музыкасы да ауыстырылды. Дегенмен, Ranma ½: Hard Battle Солтүстік Америка мен Еуропа елдерінде өзгеріссіз шығарылды. Бастапқыда арнайы эпизодта жаңа сюжет болатыны хабарланған еді, бірақ фильмнің негізгі сюжеті манганың ертедегі бір оқиғасынан алынған, соған бірнеше ерте көріністер қосылған. Бұл арнайы эпизодта Акане рөлінде Юи Арагаки, ал ер Ранма рөлінде Кенто Каку, әйел Ранма рөлінде Натсуна Ватанабе ойнайды. Рёсей Таяма жаңа түпнұсқа кейіпкер, қарсыласы Окамада рөлінде бейнеленген. 9nine тобы "Chikutaku☆2Nite" әнін басты тақырып ретінде орындайды. Ол 2012 жылдың 21 наурызында DVD және Blu-ray форматтарында жарық көрді.

Басқа медиа

Ранма ½ естелік кітабы 1996 жылы манга аяқталған кезде жарық көрді. Серияның қорытындысы ретінде, ол сериядан түрлі суреттерді жинап, Такахашипен сұхбаттасады және Ранма туралы ақпараттарды қамтиды: оның шайқастарының шолулары, күнделікті кестесі, қызықты деректер және бірнеше эксклюзивті суреттер. «Супер кемсітусіз шешуші шайқас! Team Ranma vs. the Legendary Phoenix» театрлық фильмін және «The One to Carry On» (екі бөлігі) OVA эпизодтарын бейнелеу үшін «Кино + OVA» комиксі шығарылды. Сондай-ақ, дауыс берушілер, кейіпкерлердің дизайны және Тендо додзосының жоспары туралы ақпарат та қамтылған. Сонымен қатар, Ranma ½ видео ойындарының үш нұсқасы бойынша нұсқаулықтар жарық көрді; оларға стратегиялар ғана емес, сонымен қатар сұхбаттар да енді. 2011 жылы тікелей эфирдегі теледраманың актерлерімен сұхбаттар мен таңдалған әңгімелерді қамтитын екі кітап шықты. Ранма ½ телесериалының, фильмдерінің және OVA-лардың музыкасы әртүрлі CD-лерде жарық көрді. Төрт телесериядан, екеуі бірінші фильмнен, біреуі екінші фильмнен, біреуі үшінші фильмнен және OVA-дан, ал үшеуі OVA-да қолданылған DoCo музыкасын жинақтады. DoCo – анимедегі басты әйел кейіпкерлерінің дауыстық актерлерінен құралған поп-топ. Бірнеше жинақ альбомдары да шықты, олардың кейбіреулері ашылу және жабылу әндерінен, ал қалғандары бейне әндерінен тұрады. Көптеген бейне әндері алғаш рет жеке сингл ретінде жарық көрді.