Бенджамин Джоуэтт: Ұлыбританиялық ғалым және теолог

Кіріспе

Британдық дін қызметкері және классика зерттеушісі (1817–1893)

Бенджамин Джоуетт ( /dʒ//oʊ//ɪ//t/, қазіргі нұсқасы /dʒ//aʊ//ɪ//t/; 15 сәуір 1817 – 1 қазан 1893) – ағылшын жазушысы, оқытушы, Оксфорд университетінің әкімшілік реформаторы, теолог, англикан дін қызметкері және Платон мен Фукидидтің аудармашысы. Ол Оксфордтың Балиол колледжінің магистрі болды.

Ерте өмір

Джоуетт Лондонның Камбервелл қаласында туды, ол тоғыз баланың үшіншісі болған. Оның әкесі – Йоркширлік үш буыннан тараған, Англия шіркеуіндегі евангелистік қозғалысты қолдаған және Ескі Ұстаздық Забурлардың өлшемді аудармасын жазған аң терісін өңдеуші. Оның анасы Изабелла Лангорн (1790–1869) – ақын және Плутархты аударған Джон Лангорнмен туыс. 12 жасында Джоуетт Сент-Пол мектебінің негізіне (кейін Сент-Пол шіркеуінің ауласында) орналастырылды, онда ол көп ұзамай дарынды классикалық ғалым ретінде танылды. 18 жасында ол Оксфордтағы Баллиол колледжіне ашық шәкіртақы алып қабылданды және өмірінің соңына дейін сонда қалды. Ол 1836 жылы оқуға түсті және көп ұзамай өзінің буынындағы Оксфорд профессорларының бірі ретінде танылды, 1838 жылы студент кезінде Fellow атағын алды; ол 1839 жылы үздік дипломмен бітірді. Бұл Оксфорд трактатшылар қозғалысының қарыштаған кезі болатын: В. Г. Уордпен достығы арқасында ол бір кезде жоғары англикандық бағытқа ұмтылды; бірақ А. П. Стэнлидің өкілі болған Арнольд мектебінің ықпалы күштірек және ұзаққа созылды. Осы дауға байланысты Джоуетт колледждегі High Table-ден Брод-стриттегі жатаққа көшті.

Кеңесшіл даушыл

1839 жылы Стэнли Арчибальд Кэмпбелл Тейтпен, болашақ Кентербери архиепискобымен бірге университет реформаларын қолдады. 1846 жылдан бастап Джоуетт осы қозғалысқа белсенді қатысып, 1848 жылы жас және ойлы ғалымдар арасында кең танылды, нәтижесінде 1850 жылғы комиссия мен 1854 жылғы заң күшіне енді. Содан кейін Джоуетт теологияға ден қойды: 1845 және 1846 жылдары Стэнлимен бірге Германияда жазды, неміс сын-пікірлері мен философиясын зейін қойып зерттеді. Оның көзқарастары радикалды ғана емес, еретикалық болды, бұл Англиялық Оксфордтың ішінде мансаптық өрлеу мүмкіндіктерін шектеді. Сол кезеңдегі жазбалардың ішінде Ф.К. Баурдың еңбектері оған ерекше әсер етті. Бірақ ол тәуелсіз ойлауын тоқтатпады, 1855 жылы жарық көрген «Пауыл туралы» еңбегі – көптеген жеке ойлар мен зерттеулердің нәтижесі болды. Джоуетт Флоренс Найтингейлмен достық қарым-қатынас құрды, бірақ олардың арасында романтикалық сезім болған-жоқ белгісіз. Ол кейінірек үйлену ұсынысын жасаған деген болжам бар, бірақ ол қабылданбады, және ол өмірінің соңына дейін ешқашан отбасылық бақытты сезінбегендігіне өкінді. Джоуетттің дидактикалық және педагогикалық қабілеті оны оның күрделі мінезін түсінуге итермеледі, оны асыра сілтеушілікке, истерияға байланысты эмоционалдық жайдарлылыққа кінәлады. Ол – әкелік бейне, консервативті, діндар, өзін-өзі цензуралайтын және мінез-құлқында қатаң әйелге қатысты қамқоршыл еді. Сол кезде тағы бір білім беру реформасы – Үндістанның мемлекеттік қызметіне конкурс негізінде қабылдау жүзеге асты, және Джоуетт комиссия мүшесі болды. Оның екі бауыры, Уильям мен Альфред, Үндістанда қызмет етіп, қайтыс болды, және ол үндістердің мәселелеріне терең қызығушылық танытуын тоқтатпады. 1859 жылғы мамырдағы екінші патшалық комиссиядан кейін ол Филомеланы «Индияның губернаторларының басшысы» деп атады, өйткені ол Калькуттадағы нашар жағдайлармен күресті. «Ол жергілікті тұрғындарды ірі қалаларда санитарлық талаптарды сақтау арқылы тазалыққа және денсаулыққа тәрбиеледі». Қартайған шағында ол Клейдонсқа сапар шекті, онда Маргарет Верни оған Флоренс суретін сыйлады, ол кейін Сомервилл колледжіне өсиет етті. 1890 жылдары Сомервилл колледжінде студенттік адвокат болған үнді жазушысы А. Сорабжиге Баллиолдың профессоры суретті көрсетіп, оған деген махаббатын айтты, бірақ бұл оқиға ешқашан расталмады. Тағы бір оқиға бойынша Марго Теннант, кейін Генри Асквиттің әйелі, Джоуеттпен достық қарым-қатынас құрды, бірақ ол Найтингейлмен «күшті, өте күшті» қарым-қатынаста болғанын білді. Джоуетт либералды теологияның белгілі бір өкілі болды, бірақ естеліктері кейде шатас болуы мүмкін.

As early as 1839, Stanley had joined with Archibald Campbell Tait, the future Archbishop of Canterbury, in advocating certain university reforms. From 1846 onwards, Jowett threw himself into this movement, which in 1848 became general amongst the younger and more thoughtful fellows, until it took effect in the commission of 1850 and the act of 1854. Jowett then concentrated on theology: he spent the summers of 1845 and 1846 in Germany with Stanley, and became an eager student of German criticism and speculation. His views became more than radical, they were heretical, which severely curtailed prospects for advancement within the walls of the conformity of Anglican Oxford. Amongst the writings of that period he was most impressed by those of F. C. Baur. But he never ceased to exercise an independent judgement, and his work on St Paul, which appeared in 1855, was the result of much original reflection and inquiry. Jowett found a friend and correspondent in Florence Nightingale, but whether there was any romantic attachment is unclear. It has been suggested that he belatedly proposed marriage, but was rejected, and lived the latter part of his life in regret that he never knew matrimonial bliss. Jowett's didactic and pedagogic nature tended him towards instruction of her complicated character accusing her of exaggeration, an emotional intensity occasioned by hysteria. He was a father figure, paternalistic towards a deeply conservative woman, religious, self censoring and strict in her conduct. Another educational reform, the opening of the Indian Civil Service to competition, took place at the same time, and Jowett was one of the commission. He had two brothers, William and Alfred who had served and died in India, and he never ceased to take a deep and practical interest in Indian affairs. After the Second Royal Commission in May 1859 he called Philomela 'the Governess of Governors of India' for her robust dealings with the poor conditions in Calcutta "the natives themselves educated to cleanliness & health by the enforcement of sanitary regulations in the large towns." When an old man he visited Claydons, where Margaret Verney donated him a print portrait of Florence which he later bequested in his will to Somerville College. A. Sorabji, an Indian writer, was a student barrister at Somerville College in 1890s, when the Master of Balliol, pointing to the picture declared her love for him: the story was never confirmed. In another story entirely Margot Tennant later wife of Henry Asquith, befriended Jowett, only to learn that he had had a "violent very violent" relationship with Nightingale. Jowett was an éminence grise of liberal theology but could be somewhat chaotic in his recollections.

Оксфордтық мансап

1855 жылдың күзінде Джоуетт грек тілінен Regius профессоры болып тағайындалды. Ол 1842 жылдан бастап Балиол колледжінің тәрбиешісі және англикан дін қызметкері болды және өзін оқу ісіне арнады: оның шәкірттері өмір бойына оның достары болды. Ол олардың қабілеттерін аңдап, өздерін тануға үйретті. Осының нәтижесінде ол «үлкен тәрбиеші» деген атаққа ие болды. 1854 жылы Балиол колледжінің магистрі лауазымына үміткерлігі қабылдамауы оны зор көңіл күйзеліске ұшыратқандығы айқын, соның салдарынан ол «Апостол Павелдің хаттары» атты кітабын аяқтады. Бұл еңбек, оның бір досы айтқандай, «батылдықтың кереметі», жаңалыққа және ойландырарлық идеяларға толы, бірақ оның жариялануы оған қарсы православиешіл евангелистердің теологиялық қарсылығын тудырды, бұл қарсылық оның өмірі бойы жалғасты. Осыған мойынсұнудың орнына, ол Генри Бристоу Уилсон және Роуленд Уильямс сияқты, ұқсас шабуылға ұшырағандармен бірге «Мақалалар мен шолулар» атты жинақты шығарды. Бұл жинақ 1860 жылы жарық көрді және қызу сынға ұшырады. Джоуетт осы мәселе бойынша қуғынға ұшырағандарға көрсеткен адалдығы, грек профессоры ретіндегі жалақысын арттырудан бас тартқандағы үнсіздігімен теңестірілді. Бұл қуғын-сүргін 1865 жылға дейін жалғасты, сол кезде Е.А. Фримен мен Чарльз Элтон тарихи зерттеулер арқылы профессорлық лауазымның шарттары бұзылғанын анықтады, ал Оксфордтағы Христос колледжі жылдық қаражатты 40 фунттан 500 фунтқа дейін көтерді. Джоуетт Флоренс Найтингейлдің үш томдық «Ойға арналған ұсыныстар» еңбегін түзету және сынға салу үшін алды. «Мақалалар мен шолулар» жинағының үшінші томында ол «Қасиетті кітапты түсіндіру» атты мақаласын жариялады, онда ол діннің заң екендігі және ғылыммен үйлесімді екендігі туралы оның пікірін келтіруге тырысты. Оның әйелдердің отбасыдағы орнына қатысты радикалдық ойлары және либералды англикандық теологиядан алшақтауы оның мансабының Балиол колледжінің магистрі лауазымына жотаруына он жылға кедергі келтірді. 1860 жылға қарай ол грек тілінен Regius профессоры және Балиол колледжінің мүшесі болды, бірақ оның стипендиясын арттырудан бас тартты. Бұл еңбек философ және саясаткер Джон Стюарт Миллден жоғары баға алғанымен, ол дәстүрлі қауымның жұмысшы табының қасиетті шіркеулерде ғибадат етуді жалғастырады деген берік сенімін күйретуге себеп болды. Бұл енді бұлай емес екендігін мойындау теологиялық өзгерістердің бірі ғана болды. 1862 жылдың қазан айында ол Флоренсқа қасиетті дастарқанды ұсыну үшін Оук Хилл паркіне шақырылды. Ол бұл ұсынысты қуана қабылдады, бірақ архиепископ Тейттен рұхсат сұрады. Оның Флоренс пен Брейсбридж ханымға жазған көптеген хаттары сақталған; олардың діні ортақ мүдделер мен зиялық сыйларға деген өзара құрметпен сіңген. Сондай-ақ, орта жастағы ер адамның жағымсыз сипаттамасы келтірілген.

Jowett was appointed to the Regius Professorship of Greek in autumn 1855. He had been a tutor of Balliol and an Anglican cleric since 1842 and had devoted himself to the work of tuition: his pupils became his friends for life. He discerned their capabilities and taught them to know themselves. This made him a reputation as "the great tutor". A great disappointment, his repulse for the mastership of Balliol, also in 1854, appears to have roused him into the completion of his book on The Epistles of St Paul. This work, described by one of his friends as "a miracle of boldness", is full of originality and suggestiveness, but its publication awakened against him a storm of theological opposition from the Orthodox Evangelicals, which followed him more or less through life. Instead of yielding to this, he joined with Henry Bristow Wilson and Rowland Williams, who had been similarly attacked, in the production of the volume known as Essays and Reviews. This appeared in 1860 and gave rise to a strong outbreak of criticism. Jowett's loyalty to those who were prosecuted on this account was no less characteristic than his persistent silence while the augmentation of his salary as Greek professor was withheld. This persecution was continued until 1865, when E. A. Freeman and Charles Elton discovered by historical research that a breach of the conditions of the professorship had occurred, and Christ Church, Oxford, raised the endowment from £40 a year to £500. Jowett was one of the recipients of Nightingale's three volume work Suggestions for Thought for proof reading and criticism. In the third volume of Essays and Reviews he contributed On the Interpretation of Scripture in which he attempted to reconcile her assertion that religion was law and could be unified with science. Her radical thoughts on women's place in the home, and his departure from liberal Anglican theology helped to block for a decade his career advancement to the Mastership of Balliol. By 1860, he was already Regius Professor of Greek and a Fellow of Balliol, but an increase in his stipend was withheld. While the work gained fulsome praise from philosopher politician John Stuart Mill, it profoundly shook the more traditional establishment's fervent belief that the working classes would continue to worship in parish churches. Recognition that this was no longer so, was just one of the theological departures. In October 1862 he was invited to Oak Hill Park to offer Florence the sacrament. Accepting the prospect with relish, he nonetheless consulted with Archbishop Tait for permission. Many of his letters to her and Mrs Bracebridge have survived; their religion was tinged with a mutual respect for their shared common interests and intellectual gifts. Also included is an unflattering description of a middle aged man.

Интеллектуалдық қабілеттердің биіктігі

Тем уақытта Жоуеттің Оксфордтағы ықпалы нығайып, жақтастары көбейді. Бұл оның елдік дін қызметкерлері эссе авторларының толық ақталуына наразылық білдіріп, грек тілі кафедрасының қаржыландырылуына қарсы дауыс берген кезде шешімге келді. Жоуеттің шәкірттері, енді университеттен тартылған, оны ынтамен қолдады. Ол Фримантлдермен (Глэдстонның министрі Грант Даффтың туыстары) және Клейдонстағы Вернилермен достық қарым-қатынас орнатты. Дербиширде демалыста болғанда, ол оларға және Флоренске 1864 жылы Леа Херсттегі зерттеулері туралы хат жазды. Бір тарихшы олардың қарым-қатынасын 1863 және 1866 жылдар аралығында ең қарқынды болғанын анықтады: 1864 жылдың сәуірінде ол Флоренс Найтингейлге өзінің әйгілі қонағы Гарибальдидің Италияда дүрлігі қақтырмауына жол бермеуге кеңес берді. Бұл олардың мүдделерінің толықтай қарама-қарсы болған үлкен философиялық тартысқа сәйкес келді: үш маңызды санитарлық заң қабылданды, жұқпалы аурулар туралы заңдар, 1870 жылы оларды жоюды қалаған феминист және әлеуметтік реформатор Джозефин Батлерден сынға ұшырады. Жоуеттегі рационалды теолог Найтингейлге «қате жолдағылардан» бас тартуға кеңес берді. Жыныстық аурулардың көбеюі ерлер инфекциядан қайтыс болуы мүмкін болған кезде, проституцияны реттеу туралы моральдық мәселені тудырды. Денсаулық жағдайын бақылау әйелдер құқығын қорғаушылардың заңды күшін жоюды талап еткен жағдайға айналды және олар Жоуетті және басқаларды баспа бетінде қатты сынады. Ол мейірімді адам болды, 1865 жылдың мамырында рактан қайтыс болған Хилари Бонэм Картерге барып, өзінің дұғасы мен мейірімділігін көрсетті. Ол кедейлерді, ауруларды және осалдарды қорқынышты жағдайға түсіретін Кедейлер заңдарын қатты сынады, адамдарды аштан өлтіруге тастады. 1866 жылы Лондонда 21 500 науқасқа білікті медбикелердің қызметі болмады. Бірақ оның ықпалы зор болуы мүмкін. 1874 жылы ол Флоренс Найтингейлдің Үндістандағы жер иелену туралы есебін оның «ықпалын жоғалтуы мүмкін» болғандықтан жарияланбауға сынға алды. Басқа жұмыстармен айналысып, Жоуетт либералдық пікірлердің барлық түсін келістіру үшін тыныш түрде ықпалын қолданды және оларды теологиялық сынақты жоюға бағыттап, ол әлі де М.А. және басқа да дәрежелер үшін, сондай-ақ университеттер мен колледждер кеңселері үшін қажет болды. Ол бұл мәселе бойынша 1864 жылдың 10 маусымында Лондонда өткен маңызды жиналыста сөйледі, ол 1871 жылғы Университеттер сынақтары заңының негізін қалады. Содан кейін, Балиол колледжінің магистрі болғаннан кейін, ол колледжді «жер бетіндегі жұмаққа» айналдырды. Колледжге либералдық реформалар адамның өмір сүру табиғатын радикалды ғылыми зерттеулерге түрткі берді, эмпирикалық деректердің негізінде христиандықтың мәнін және оның өмір сүруін күмәнге салды. Бұл толқын либералдық элитаға, Лейбористік партияның құрылуына және Ұлы соғыстың жаңа либерализміне әсер етті. Грек профессорымен байланысты Жоуетт Платон туралы еңбекті бастады, ол кіріспе эсселері бар диалогтардың толық аудармасына айналды, ол үшін Флоренс Найтингейлдің сын-пікіріне ризашылықпен жауап берді. Ол осы мақсатта кем дегенде он жыл бойы демалыс уақытында жұмыс істеді. Ол ерлер арасындағы платондық махаббаттың жыныстық қатынастан мүлдем бөлек екенін айтты, бірақ Уолтер Пэтер кейінірек оған келіспеді. Ол Платонның шығармаларын аударуда, бірнеше басылымдарда Құдай немесе теология туралы өз пікірін білдіруге қызығушылық танытпады. Білімді орта таптар Платонның викториялықтар үшін маңызды болуына жауап іздеді. Бірақ оның теологияға деген қызығушылығы басылмады және ол ойларын уағыздау арқылы білдірді. Ол үшін университет шіркеуі жабық болды, бірақ Лондондағы бірнеше қауымдар оның уағыздарына қуанды және 1866 жылдан бастап, ол қайтыс болған жылға дейін жыл сайын Стэнлидің 1863 жылы деканы болған Вестминстер аббаттығында уағыз айтты. Оның қайтыс болғаннан кейін үш томдық таңдамалы уағыздары жарық көрді. 1865–70 жылдар оқумен және жазумен айналысты. Оның Балиолдағы шәкірттері мемлекеттегі жоғары лауазымдарға тағайындалған адамдардың арасында болды, олардың ата-аналары осылайша күмәнді еретикке сенім білдірді, ал осыған байланысты алғыс білдіру оның оқудағы аяусыз күш-жігеріне басқа да себептер қосты. Роберт Скотт, Балиол колледжінің магистрі, 1870 жылы Рочестер декандығына көтерілді, ал Жоуетт, жылдар бойы тырысқаннан кейін, Балиолдың ер азаматтары бос магистрлікке сайланды. Жоуетт бұл келісімді өзінің либералды досы Роберт Лоуға, кейіннен Лорд Шербрукке (сол кезде Глэдстонның министрлігінің мүшесі) қарызды деп есептеді. Осы ұзақ күткен лауазымнан Платон 1871 жылы жарық көрді. Ол үлкен және лайықты табысқа ие болды. Ғалымдар нақты аудармаларды сынға алғанымен (және келесі басылымдарда жойылған көптеген ұсақ қателер болды), ол Платонды ағылшын классикасына айналдырғанын жалпы мойындады. 1866 жылдан бастап, оның Балиолдағы билігі басым болды және колледждегі әртүрлі реформалар оның бастамасымен жүзеге асты. Оппозициядағы азшылық енді күшсіз болды және оның шәкірттері болған жас ғалымдар басқаларға қарағанда оны ұстануға көбірек бейімді болды. Оның қатаң және ақылға қонымды еркіне кедерес келтіретін ештеңе болмады. Ол әлі де студенттерді жеке таныды және олардың үлгерімін қадағалап отырды. Оның университеттегі ықпалы осылайша сенімді болмады. Сент-Мэри шіркеуінің мінбері, университет шіркеуі, енді оған жабық болмады, бірақ Балиолдың мектептердегі табысы басқа колледждерде қызғану тудырды және ескі көзқарастар бірден өзгермеді; ал «зерттеулерді қаржыландыру» жақтастарының жаңа қозғалысы оның бірденгі мақсаттарына қарсы болды. Тем уақытта басқа колледждердегі оқытушылықтар мен кейбір басшылық лауазымдар да Балиолдықтармен толтырылды және Жоуетттің бұрынғы шәкірттері парламенттің екі палатасында да және адвокаттар арасында көрнекті болды. Ол 1848 жылы бастаған дәстүрді сақтап, демалыс уақытында шағын топ студенттермен бірге өзінің сүйікті орындарында, Аскриггте (Уенсдейлде) немесе Туммел Бриджетте немесе кейінірек Батыс Малвернде жұмыс істеді. Осы тізімге Абель Хенди Джонс Гринридж кірді, ол ұлы классикалық ғалым Теодор Моммсенге тең деп танылды. Жаңа зал (1876), ондағы орган, толығымен оның сыйы (1835) және крикет алаңы (1889) магистрдің қызметінің сыртқы ескерткіштері болып қалады. Бизнес немесе достастықтың көптеген талаптары әдеби жұмысты тоқтатпады. Ұзақ демалыстың алты немесе жеті аптасы, ол шәкірттерімен бірге болған кезде, негізінен жазумен айналысты. Аристотельдің «Саясат» трактатының аудармасы, Платонды қайта қарау және, ең бастысы, көп рет қайта қараған Фукидидтің аудармасы бірнеше жылдарды алды. 1856 жылы басталған «Республика» басылымы аяқталмады, бірақ профессор Льюис Кэмпбеллдің көмегімен жалғастырылды. Басқа әдеби жоспарлар іске аспады - Әлемдік діндер туралы эссе, Жақын кітапқа түсіндірме, Христианның өмірі, моральдық идеялар туралы том. Мұндай жоспарлар оның практикалық істерімен, сондай-ақ ол бастағандарын аяқтауға деген қатаң шешімімен және оның қанағаттандыруы үшін көп уақыт қажет болған қатал өзіндік сынмен бұзылды. Алайда, мораль туралы кітап вице-канцлерлік ауыр жүгінен бас тартпағанда жазылуы мүмкін, ол 1882 жылы Оксфорд университеті үшін көптеген жақсартуларды қамтамасыз ету үмітімен қабылдады. Вице-канцлер Оксфорд университеті баспасының өкілі болды, онда ол көптеген өзгерістер жасауды үміттенеді; және ол көп жылдар бойы ойлаған Темір өзені аңғарын кептіру жоспары болды. Алайда, үлкен мақтауға ие болған бір жоспар Флоренс Найтингейлмен ынтымақтастықта студенттерге ауыл шаруашылығы саласындағы оқулар ұйымдастыру болды...

Meanwhile, Jowett's influence at Oxford had steadily increased; he had his favourites. It culminated when the country clergy, provoked by the final acquittal of the essayists, had voted in convocation against the endowment of the Greek chair. Jowett's pupils, who were now drawn from the university at large, supported him with enthusiasm. He made friends with the Freemantles (related to Gladstone's minister, Grant Duff), and the Verneys at Claydons. On holiday in Derbyshire he would write to them and Florence, describing his findings at Lea Hurst in 1864. One historian has identified his relations with her as being most intense between 1863 and 1866: in April 1864, he had advised Florence Nightingale to prevent Garibaldi, her world famous guest, from stirring up trouble in Italy. This coincided with a big philosophical argument in which they were poles apart: there were three major pieces of sanitary legislation, the Contagious Diseases Acts, which in 1870 came under fire from Josephine Butler, a feminist and social reformer, who wished their repeal. The rational theologian in Jowett warned Nightingale to ignore those "on the wrong tack". Rising incidents of venereal disease posed a moral question about whether to regulate prostitution, when men still might die from the infection. Policing of the health conditions became a case for which women's rights campaigners demanded repeal, and they launched a vociferous attack in the press on Jowett, amongst others. He was a compassionate man, visiting the selfless Hilary Bonham Carter (dying from cancer) in May 1865, administering his own brand of prayer and kindness. He was a staunch critic of the Poor Laws that condemned the poor, sick, and vulnerable to appalling degradation, leaving people to starve. In London alone in 1866 there were 21,500 patients with no trained nurses. But his influence could be profound. In 1874, he criticised Florence's impending Report of Land Tenure in India to the extent that it was never published, because she "could lose influence". In the midst of other labours, Jowett had been quietly exerting his influence so as to conciliate all shades of liberal opinion, and bring them to bear upon the abolition of the theological test, which was still required for the M. A. and other degrees, as well as for university and college offices. He spoke upon this question at an important meeting in London on 10 June 1864, which laid the ground for the Universities Tests Act 1871. Directly after, as Master of Balliol College, he made the college "a sort of heaven on earth". The liberal reforms to college commenced radical scientific enquiries into the nature of man's existence, questioning on the basis of empirical data the meaning of Christianity and its very existence. The shock waves reverberated through the liberal establishment, into the founding of the Labour Party and the New Liberalism of the Great War. In connection with the Greek professorship, Jowett had undertaken a work on Plato which grew into a complete translation of the Dialogues with introductory essays, for which Florence Nightingale's criticism was gratefully received. At this he laboured in vacation time for at least ten years. He argued that platonic love between men was devoid of sexual activity, though Walter Pater would later disagree. He showed no interest in offering his own opinion on God or theology in his translations, in several editions, of Plato's works. The educated middle classes were looking for an answer to how Plato could be relevant to Victorians. But his interest in theology had not abated, and his thoughts found an outlet in occasional preaching. The university pulpit, indeed, was closed to him, but several congregations in London delighted in his sermons, and from 1866 until the year of his death he preached annually in Westminster Abbey, where Stanley had become Dean in 1863. Three volumes of selected sermons were published posthumously. The years 1865–70 were occupied with assiduous teaching and writing. Amongst his pupils at Balliol were men destined to high positions in the state, whose parents had thus shown their confidence in the supposed heretic, and gratitude on this account was added to other motives for his unsparing efforts in tuition. Robert Scott, Master of Balliol College, was promoted to the deanery of Rochester in 1870, and Jowett, finally after years of trying, was elected to the vacant Mastership by the fellows of Balliol. Jowett attributed this arrangement to his liberal friend Robert Lowe, afterwards Lord Sherbrooke (at that time a member of Gladstone's ministry). From the vantage ground of this long coveted position, the Plato was published in 1871. It had a great and well deserved success. While scholars criticized particular renderings (and there were many small errors to be removed in subsequent editions), it was generally agreed that he had succeeded in making Plato an English classic. From 1866, his authority in Balliol had been paramount, and various reforms in college had been due to his initiative. The opposing minority were now powerless, and the younger fellows who had been his pupils were more inclined to follow him than others would have been. There was no obstacle to the continued exercise of his firm and reasonable will. He still knew the undergraduates individually, and watched their progress with a vigilant eye. His influence in the university was less assured. The pulpit of St Mary's, the university church, was no longer closed to him, but the success of Balliol in the schools gave rise to jealousy in other colleges, and old prejudices did not suddenly give way; while a new movement in favour of "the endowment of research" ran counter to his immediate purposes. Meanwhile, the tutorships in other colleges, and some of the headships also, were being filled with Balliol men, and Jowett's former pupils were prominent in both houses of parliament and at the bar. He continued the practice, which he had commenced in 1848, of taking with him a small party of undergraduates in vacation time, and working with them in one of his favourite haunts, at Askrigg in Wensleydale, or Tummel Bridget or later at West Malvern. Included in this list was Abel Hendy Jones Greenidge who became recognised as equal to the great classical scholar Theodor Mommsen. The new hall (1876), the organ there, entirely his gift (1835) and the cricket ground (1889), remain as external monuments of the master's activity. Neither business nor the many claims of friendship interrupted literary work. The six or seven weeks of the long vacation, during which he had pupils with him, were mainly employed in writing. The translation of Aristotle's Politics, the revision of Plato, and, above all, the translation of Thucydides many times revised, occupied several years. The edition of the Republic, undertaken in 1856, remained unfinished, but was continued with the help of Professor Lewis Campbell. Other literary plans were not to take effect – an Essay on the Religions of the World, a Commentary on the Gospels, a Life of Christ, a volume on Moral Ideas. Such plans were frustrated, not only by his practical avocations, but by his determination to finish what he had begun, and the fastidious self criticism which it took so long to satisfy. The book on Morals might, however, have been written but for the heavy burden of the vice chancellorship, which he was induced to accept in 1882, by the hope, only partially fulfilled, of securing many improvements for Oxford University. The Vice Chancellor was ex officio a delegate of the Oxford University Press, where he hoped to effect much; and a plan for draining the Thames Valley, which he had now the power of initiating, was one on which his mind had dwelt for many years. However, one plan that certainly came to fruition to great applause was the co operation with Florence Nightingale to bring a lecture tour to Oxford for undergraduates training in the agricultural sciences for the Indian Civil Service. It was supported by economist Arnold Toynbee, also at Balliol, and W R Robertson, Principal of Madras Agricultural College. For the first time, Indians would receive a proper education in the technical aspects of forestry and farming.

Кейінгі өмір және өлім

Вице-канцлерлік қызметінің шаршатушы еңбегі 1887 жылы аурумен ауысты; осыдан кейін ол ешқандай маңызды жаңа туынды жазу үмітінен бас тартты. Оның әдеби қызметі Платонның «Мемлекеті» туралы түсіндірмелермен және Аристотель туралы бірнеше мақалалармен шектелді, олар «Саясат» аудармасына қосымша томды құрауға арналған еді. Фукидидтің аудармасына қоса жазылуы тиіс мақалалар жазылмады. Әйел алған емес Жоуетт 1893 жылдың 1 қазанында Оксфордта қайтыс болды. Қайтыс болған соңғы тойы сол қалада өткен ең әсерлі келе жатқан жоралардың бірі болды. Қабірге көтерушілер жеті колледждің басшылары және Итонның проректоры болды, барлығы бұрынғы шәкірттері. Теолог, ұстаз, университет реформаторы, Оксфорд колледжінің танымал магистрі Жоуетт кейінгі ұрпақтардың естелігінде сақталуға лайық ең басты себебі – оның моральдық тәрбиеші ретіндегі ұлылығы. Көптеген сол кездегі көрнекті ағылшындар оның шәкірттері болды және олардың көпшілігі оның кеңесі мен үлгісіне, терең сезімталдығына, қатал сынға және адал достығына қарызды болды. Мұндай тұрақтылықпен идеалдық мақсаттарға ұмтылу және іс жүзіндегі шектеулерді нақты түсіну сирек кездеседі. «Жақын (бірақ адал емес) профессор» Жоуетттің теологиялық еңбегі өтпелі болғанымен, оның ішінде мәңгілік элемент бар. «Мистер Жоуетт Платонға өз генийін салды, Платон да Мистер Жоуеттке салғандай», – деп Флоренс Найтингейл ескі досы туралы мақтады. Басқа бір ойшыл туралы айтылғандай, ол «теологиялық қарапайым ұғымдар қайта қаралып, күмәндалғанда, теологияға кеңірек және гуманистік идеялар арқылы жаңа өмір беруге тырысатын, терең діндар адамдардың бірі» болды. Жастық шағында ол Иммануил Кант пен Г.В.Ф. Гегельдің ынталы оқушысы болды және өмірінің соңына дейін философиялық рухта өсуді тоқтатпады; бірақ ол метафизикалық жүйелерге сенімсіздікпен қарады және философияны өмірдің даналығына аударуға ұмтылды. Классикалық ғалым ретінде оның ұсақ-түйектерге немқұрайлылығы кейде оны едәуір бөлшектерді назардан тыс қалдыруға әкеп соқты, бірақ ол идеяларды түсіндіруде жоғары жетістіктерге жетті. Ол туралы Балиол колледжіндегі әйгілі шумақ: «Міне мен келдім, менің атым Жоуетт. Мен білуге тиіс барлық нәрсені білемін. Мен осы колледждің магистрімін, мен білмейтін нәрсе – білім емес!» Жоуетт Оксфордтағы Уолтон көшесіндегі Сент-Сепульхр зиратында жерленген.

The exhausting labours of the vice chancellorship were followed by illness (1887); after this he relinquished the hope of producing any great original writing. His literary industry was thenceforth confined to a commentary on the Republic of Plato, and some essays on Aristotle which were to have formed a companion volume to the translation of the Politics. The essays which should have accompanied the translation of Thucydides were never written. Jowett, who never married, died on 1 October 1893 in Oxford. The funeral was one of the most impressive ever seen in that city. The pall bearers were seven heads of colleges and the provost of Eton, all old pupils. Theologian, tutor, university reformer, renowned Master of an Oxford college, Jowett's best claim to the remembrance of succeeding generations was his greatness as a moral teacher. Many of the most prominent Englishmen of the day were his pupils and owed much of what they were to his precept and example, his penetrative sympathy, his insistent criticism, and his unwearying friendship. Seldom have ideal aims been so steadily pursued with so clear a recognition of practical limitations. "Dear (tho perfidious) Professor" Jowett's theological work was transitional; yet has an element of permanence, "Mr Jowett put as much of his genius into Plato as Plato did into Mr Jowett', eulogised Florence Nightingale on her old friend. As has been said of another thinker, he was "one of those deeply religious men who, when crude theological notions are being revised and called in question seek to put new life into theology by wider and more humane ideas." In earlier life he had been a zealous student of Immanuel Kant and G. W. F. Hegel, and to the end he never ceased to cultivate the philosophic spirit; but he had little confidence in metaphysical systems, and sought rather to translate philosophy into the wisdom of life. As a classical scholar, his scorn of littlenesses sometimes led him into the neglect of minutiae, but he had the higher merit of interpreting ideas. A well known Balliol rhyme about him runs:Here come I, my name is Jowett. All there is to know I know it. I am Master of this College,What I don't know isn't knowledge! Jowett is buried in St Sepulchre's Cemetery off Walton Street in Oxford.

Жарияланымдар

Бенджамин Джоуеттің және оның жөніндегі еңбектердің толық библиографиясын профессор Колин Тайлер (Ұлыбритания, Халл университетінің Идеализм және Жаңа Либерализм орталығы) жасады. Оны мына сілтемеден жүктеуге болады: https://idealismandnewliberalism.org/bibliographies/

Мұра

Оксфордтың орталық бөлігіндегі Джоуетт аллеясы оның құрметіне аталған. Ол Уильям Хёррелл Маллоктың "The New Republic" атты туындысында "Др. Дженкинсон" кейіпінде бейнеленеді. Джоуетт Луи Аучинклостың "Жустиннің ректоры" (1964) романында шағын рөлде пайда болады. Джоуетт Том Стоппардтың "Сүйіспеншіліктің өнертабысы" (1997) пьесасында да екінші дәрежелі кейіпкер ретінде кездеседі. "Ұлы Джоуетт" – 1939 жылы Грэм Грин жазған, оның өміріне арналған радиоспектакль.