Кіріспе

Вагнер тубасы – Ричард Вагнердің тапсырысымен жасалған және оның атымен аталған төрт клапанды қола аспап. Ол стандартты тубалар мен француз мүйіздерінің техникалық ерекшеліктерін біріктіреді, бірақ атына қарамастан, Вагнер тубасы соңғысына көбірек ұқсас және көбінесе мүйізшілер орындайды. Вагнер бұл аспапты төрт бөлімді опералық циклы "Нибелунг сақинасы" үшін тапсырды, ондағы мақсаты француз мүйізі мен тромбон арасындағы акустикалық және текстуралық қашықтықты қысқарту болды. Бұл аспаптан шығатын дыбыс әртүрлі сипатталады: "қою түтінді", "металл дауысты", "көңілге қоймайтын" және "керемет". Вагнер тубалары (немесе тенор-туба және бас-туба) неміс авторларында Вагнер тубалары, Вальдхорн-тубалары, Байройт тубалары, Сақина тубалары немесе мүйіз тубалары деп те аталады, бірақ ағылшын тілінде оларды Вагнер тубалары деп атау жиі кездеседі. Вагнердің жарияланған ноталары көбінесе бұл аспаптарды көпше түрінде – "тубалар" (Tuben), ал кейде жекеше түрінде – "туба" (Tuba) деп көрсетеді.

Тарих

Вагнер тубасы бастапқыда Рихард Вагнердің «Der Ring des Nibelungen» опералық циклі үшін жасалған, ол скандинавия мифологиясына негізделген. Ол Вальхалла мотивін жетілдіруге тырысты, өйткені бұл оның бір қадамда биіктік, ырғақ және аспаптарды ұғынуға тырысқан алғашқы операсы болды. Алдымен ол мотив үшін тромбон қолдануды жоспарлаған, бірақ соңында жаңа аспап жасауды шешті, оны ол Тюбен деп атады. Ол төрт жұп мүйізшілерді пайдалануды жоспарлады; соңғы екі жұп жаңа аспаптарда ойнауға мүмкіндік алатын еді, бір жұп F (бас түтік) және бір жұп Bb (тенор түтік) құрамында. Вагнер скандинавиялық аңыздарды еске түсіретін және мыс бөлімінде үйлесімді дыбыс құратын аспапты жасағысы келді. Ол лаврдың дыбысына ұқсас аспапты қалаған, ол ежелгі скандинавиялық табиғи мүйіз. 1797 жылы археологтар ойнауға жарамды ескі лаврларды тауып алды. Осылайша Вагнер іздеген дыбыс осы екенін білді, бірақ табиғи мүйіздер хроматикалық емес еді. Бұл Вагнерге саксхорнның икемділігі қажет екенін білдірді, ол хроматикалық диапазонға мүмкіндік беретін клапанды аспаптар еді. Ақырында, Берлиндегі C. W. Moritz фирмасының көмегімен Вагнер өз идеясын дайын өнімге айналдыра алды. Вагнер тубасын дамытудағы тағы бір маңызды тұлға – бельгиялық жазушы және музыкант Виктор Шарль Махильон. Махильон Вагнер тубасын тромбоншілер ойнау үшін арнайы жасады, бұл Адольф Сакстың мүйізшілер ойнау үшін жасаған Вагнер тубасынан өзгеше болды. Содан бері басқа композиторлар да онымен шығармалар жазды, ең белгілісі Антон Брукнер, оның 7-ші симфониясында Вагнердің естелігіне арнап баяу бөлімде олардың квартеті алғаш рет орындалды, сондай-ақ Рихард Штраус, ол Вагнер тубасын пайдаланған бірнеше шығармалар жазды, соның ішінде Альпілік симфониясы да бар. Paxman Musical Instruments мүйіз өндірушісі Вагнер тубаларын F және B тондарымен шығаруды жалғастыруда. Энгельберт Шмидтің шеберханасы да Вагнер тубаларын шығарады. Вагнер тубаларын шығаратын басқа компаниялардың ішінде Hans Hoyer, Wessex және Alexander бар.

Дизайн

Вагнер тубасы ротациялық клапандармен жасалған, олар (мүйіз сияқты) сол қолмен тартқыланады. Вагнер тубасының ішкі диаметрі корнофонға ұқсас, нәтижесінде дыбысы да осыған ұқсас болады. Вагнер тубасы екі негізгі өлшемде келеді: B-тенор және F-бас, олардың диапазондары сәйкес мүйіздерге ұқсас, бірақ ең жоғары ноталарды орындау мүмкіндігі төмен. Дегенмен, 20-шы ғасыр мен одан кейінгі бірнеше өндірушілер екі аспапты біріктіріп, B немесе F түрінде оңай ауыстырылатын қос Вагнер тубасын жасады.