Кіріспе
1868 жылы Рихард Вагнердің операсы "Нюрнберг шебер әншілері" (Die Meistersinger von Nürnberg), WWV 96 – Рихард Вагнердің үш актілі музыкалық драмасы немесе операсы. Бұл әдетте сахналанатын ең ұзақ опера, екі акті арасындағы үзілістерді есептемегенде, шамамен төрт жарым сағатқа созылады және әдетте қысқартылмайды. Ханс фон Бюлов дирижерлік еткен алғашқы қойылым 1868 жылдың 21 маусымында Мюнхендегі Ұлттық театрда, бүгінгі Бавария мемлекеттік операсының ғимаратында өтті. Оқиға 16 ғасырдың ортасында Нюрнберг қаласында орын алады. Сол кезде Нюрнберг – еркін императорлық қала және Солтүстік Еуропадағы Ренессанс орталықтарының бірі болатын. Сюжет қаланың шебер әншілер (Meistersinger) гильдиясы – түрлі кәсіптердегі шеберлерден құралған, әуесқой ақындар мен музыканттар қауымдастығының айналасында өрбиді. Шебер әншілер музыка жасауға шеберлікпен келген, әндер жазу және орындау үшін күрделі ережелер жүйесін әзірлеген. Бұл туындының атмосферасы сол дәуірдегі Нюрнбергтің бейнесі мен шебер әншілер гильдиясының дәстүрлерінен құралады. Басты кейіпкерлердің бірі – аяқ киім шебері, ақын Ханс Сакс, ол тарихи тұлға Ханс Саксқа (1494–1576) негізделген, ол шебер әншілердің ең танымал өкілі. "Нюрнберг шебер әншілері" Вагнердің шығармашылығында ерекше орынға ие. Бұл оның жетілген операларының арасындағы жалғыз комедия (ол ертедегі "Das Liebesverbot" операсын қабылдамайды) және мифологиялық немесе аңызға толы оқиғаларға емес, тарихи жағынан нақты белгіленген уақыт пен орынға орналасқан туындыларынан ерекшеленеді. Бұл Вагнердің толыққанды түпнұсқа сюжетке негізделген жалғыз жетілген операсы, онда табиғаттан тыс немесе сиқырлы күштер мен оқиғалар жоқ. Ол опера туралы эсселерінде Вагнер қарсылық білдірген опералық конвенциялардың көптерін қамтиды: ұйқасты өлеңдер, ариялар, хорлар, квинтет және тіпті балет. Операның қолжазбасы Германияның Ұлттық мұражайында сақтаулы.
Die Meistersinger von Nürnberg (; "The Master Singers of Nuremberg"), WWV 96, is a music drama, or opera, in three acts, by Richard Wagner. It is the longest opera commonly performed, taking nearly four and a half hours, not counting two breaks between acts, and is traditionally not cut. With Hans von Bülow conducting, it was first performed on 21 June 1868 at the National Theater in Munich, today home of Bavarian State Opera. The story is set in Nuremberg in the mid 16th century. At the time, Nuremberg was a free imperial city and one of the centers of the Renaissance in Northern Europe. The story revolves around the city's guild of Meistersinger (Master Singers), an association of amateur poets and musicians who were primarily master craftsmen of various trades. The master singers had developed a craftsmanlike approach to music making, with an intricate system of rules for composing and performing songs. The work draws much of its atmosphere from its depiction of the Nuremberg of the era and the traditions of the master singer guild. One of the main characters, the cobbler poet Hans Sachs, is based on a historical figure, Hans Sachs (1494–1576), the most famous of the master singers. Die Meistersinger von Nürnberg occupies a unique place in Wagner's oeuvre. It is the only comedy among his mature operas (he had come to reject his early Das Liebesverbot) and is also unusual among his works in being set in a historically well defined time and place rather than in a mythical or legendary setting. It is the only mature Wagner opera based on an entirely original story, and in which no supernatural or magical powers or events feature. It incorporates many of the operatic conventions that Wagner had railed against in his essays on the theory of opera: rhymed verse, arias, choruses, a quintet, and even a ballet. The autograph manuscript of the opera is preserved in the Germanisches Nationalmuseum.
Құрастыру тарихы
Вагнердің «Менің өмірім» атты автобиографиясында «Мейстерзингерлердің» қалыптасуы сипатталған. 1845 жылы Мариенбадта су емделу кезінде ол Георг Готфрид Гервинус еңбегінің «Немец поэзиясының тарихы» (Geschichte der deutschen Dichtung) кітабын оқуға кірісті. Бұл кітапта шеберлік әндері және Ханс Сакс туралы тараулар бар еді. Мен Ханс Сакс пен Нюрнберг шебер-әншілерін өте жақсы түсінетінмін. Мені Маркер институты және шебер әндерді бағалаудағы оның міндеті қызықтырды. Серуендеп жүргенімде, мен комедиялық көрініс ойлап таптым: сол жерде халық шебері, аяқ киім тігу қалыптарына соққы беріп, жағдайға қарай оның қатысуымен ән айтуға міндетті Маркерге, бұрынғы ән сайыстарындағы педантикалық қателіктері үшін жазасын береді, өзінің сабағын үйретеді. Гервинус кітабында нағыз Ханс Сакстың протестант реформаторы Мартин Лютер туралы «Виттенберг түнгі құмырысы» (Die Wittenbergisch Nachtigall) атты өлеңі де еске алынады. Вагнер III актінің 5-ші көрінісінде көпшілік Саксты мақтайтын кезде, осы өлеңнің басындағы шумақтарды пайдаланды: «Оян, таң жақындап келеді; жасыл тоғайда бақытты құмырсқаның әнін естіп тұрмын».
Бұдан өзге, Вагнер өзінің өмірінен алынған бір көрініс қосты, онда жаңылысқандық салдарынан көтеріліс туды: осы оқиға II актінің финалына негіз болды. Осы жағдайдан шу көтерілді, ол айқай-шу мен қатысушылардың санының түсініксіз өсуіне байланысты, жасыраушылық сипатқа ие болды. Маған бүкіл қала көтеріліске шығатын сияқты көрінді. Содан кейін кенеттен қатты дауыс естідім, және сиқырлы түрде бүкіл көпшілік әр бағытқа тарап кетті. Тұрақты меценаттардың бірі ең шулы көтерілісшінің біреуін құлатты, және осының нәтижесінде бәрі бірден тарап кетті. «Мейстерзингер» трагикалық операдан кейін, яғни «Таннхойзерден» кейін келетін комедиялық опера болуы керек еді. Афиналықтар трагедиядан кейін комедиялық сатиралық пьеса қойғандай, Вагнер де «Таннхойзерден» кейін «Мейстерзингерді» қойды: екі операның арасындағы байланыс – екеуінде де ән сайысы болды.
Аяқталуы және премьерасы
Сценарийді аяқтаған соң Вагнер 1862 жылы Парижде тұрып либретто жазуға кірісті, содан кейін увертюраны жазды. Увертюра 1862 жылы 2 қарашада Лейпцигте композитордың өзі дирижерлік еткен концертте орындалды. Бірінші актінің композициясы 1863 жылдың көктемінде Венаның Пенцинг қалашығында басталды, бірақ опера толығымен 1867 жылдың қазанында, Вагнер Люцернге жақын Трибшенде тұрған кезде ғана аяқталды. Бұл жылдар Вагнер үшін ең қиын жылдар болды: 1861 жылы Парижде "Таннхаузер" қойылымы сәтсіз аяқталды, Вагнер "Нибелунгтің сақинасы" шығармасын аяқтау үмітін үзді, 1864 жылы Венада "Тристан мен Изольда" қойылымы 77 репетициядан кейін тоқтатылды, ал соңында 1866 жылы Вагнердің бірінші әйелі Мина қайтыс болды. Кейінірек Косима Вагнер: "Болашақ ұрпақтар осы ерекше туындыдан қуат алғанда, осы күлкінің себебі болған жасқа ұмытпасын" деп жазды. Премьерасы 1868 жылы 21 маусымда Мюнхендегі Königliches Hof und National театрында өтті. Баварияның Людвиг II-і бұл қойылымды қолдады, дирижері Ханс фон Бюлов болды. Композитор Рихард Штраустың әкесі Франц Штраусс премьерада француз мүйізін ойнады, бірақ ол Вагнерге жиі наразылық білдіргенімен, көптеген репетицияларында Вагнердің өзі де болды. Вагнердің жиі үзілістер жасауы мен ойыннан ауытқуы репетицияларды ұзаққа созылған жағдайға айналдырды. Бірде 5 сағаттық репетициядан кейін Франц Штраусс оркестрдің ереуіліне жетекшілік етіп, енді ойнамайтынын мәлімдеді. Осы қиындықтарға қарамастан, премьера сәтті өтті, ал опера Вагнердің ең табысты туындыларының бірі деп жарияланды. Бірінші қойылымның соңында көрермендер Вагнерді шақырды, ол король Людвигпен бірге отырған Корольдік ложаның алдына шықты. Вагнер көпшілік алдында иіліп, сот тәртібін бұзды, себебі ложадан көрермендерге сөйлеуге тек монархқа ғана рұқсат берілген еді.
Қысқаша мазмұны
Нюрнберг, XVI ғасырдың ортасына таман.
Бекмессерді антисемиттік троп ретінде сынға алу
Бекмессер Теодор Адорно ұсынғаннан бері антисемит стереотипі ретінде кеңінен сынға ұшырады. Вагнерді зерттеуші Барри Миллингтон Бекмессер еврей стереотипін бейнелейтінін айтты, оның арийлік Вальтерден ұялуы Вагнердің антисемитизмін сахнада көрсетеді. Миллингтон 1991 жылғы «Нюрнбергтік сот: «Майстерзингерде» антисемитизм бар ма?» деген мақаласында 19 ғасырдағы Германияда кең таралған антисемит стереотиптері «Майстерзингердің» идеологиялық құрамының бөлігі болғанын және Бекмессер осы айқын антисемиттік қасиеттерді бейнелегенін жазды. Миллингтонның мақаласы Чарльз Розен, Ханс Рудольф Вагет, Пол Лоуренс Роуз және Карл А. Заенкер сияқты Вагнерді зерттеушілер арасында қызу пікірталас тудырды. 2009 жылғы сұхбатта композитордың шөбересі және Байройт фестивалінің қосымша директоры Катарина Вагнер Вагнер операларында еврей стереотиптерін пайдаланғанына сенетінін сұрады. Ол: «Бекмессерде, мүмкін, пайдаланған шығар» деді. Композитордың тағы бір шөбересі Найк Вагнер Бекмессердің негізінен садизмнің құрбаны екенін айтады, «ол зорлық тудыратын фашизм синдромынан ажыратылмайды». Ғалымдар Дитер Борхмайер және Герман Данюзер Бекмессер кейіпкері арқылы Вагнер еврей стереотиптерін ойға білдірмеген, керісінше жалпы (академиялық) педантизмді сынаған деген пікірді қолдайды. Олар Шекспирдің «Он екінші түн» комедиясындағы Малволио кейіпкерімен ұқсастығын көрсетеді. Бекмессер Вальтердің әнін орындауға тырысқаннан кейін, кейбір қойылымдарда ол қалып, Вальтердің әнін дұрыс орындауын тыңдайды және соңғы монологтан кейін Сакспен қолдасады. Бекмессерді танымал сыншы Эдуард Хансликті пародиалау үшін жасаған деген де болжам бар, ол Брамстың музыкасын жоғары бағалап, Вагнердің музыкасын сыйқыратқан. Бекмессер кейіпкерінің бастапқы аты «Вейт Ханслих» болғанын және Вагнер Хансликті либреттоны алғашқы оқылымға шақырғанын білеміз, бірақ Ханслик оны естіген кезде кейіпкердің аты «Ханслих» болған-жоқпа белгісіз. Бекмессердің бұл екінші түсіндірмесі жоғарыдағы антисемитизмдік түсіндірмемен үйлеседі, өйткені Вагнер «Музыкадағы еврейлік» атты эссесінің қайта жаңартылған басылымында Хансликті «әдемі жасырылған еврей тегінен» деп шабуылдады.