Кіріспе

Құрма пальмасының жабық жапырағы. Lulav (лулав) – құрма пальмасының жабық жапырағы. Ол яһудилердің Суккот мерекесінде қолданылатын Төрт Түрдің бірі. Басқа Түрлер – хадасс (мирт), арава (тал), және этрог (цитрон). Lulav, хадасс және арава бірге байланыстырылғанда, көбінесе "lulav" деп аталады.

Киелі кітаптың классикалық еврей түсіндірмелері

Барлық Киелі кітаптардағы аяттар сияқты, яһуди заңдары да Таурат аяттарындағы сөздердің қолданылуы, жазылуы және біріктірілуі арқылы міндеттемелерге қатысты көптеген егжей-тегжейлі мәліметтерді шығарады. Раши Киелі кітаптағы тиісті аятты Талмудтың біліміне сүйене отырып түсіндіреді, ол лулавқа қатысты аяттағы сөздердің жазылуына назар аударады: капот т'марим (כפת תמרים, "құрма пальмалары"). Бірінші сөз – құрма сабақтары (құрманың өсіп шығатын талдары), және ол жекеше түрінде емес, көпше түрінде (капот כּפוֹת) жазылған, бұл міндеттеме бүкіл пальмадан тек бір жапырақ алуды білдірмейді. Дегенмен, сөз кемшілікпен жазылған, әдетте көпше сөздерде болатын "вав" әрпі жоқ (כפת, орнына כפות). Раши Талмудтың біліміне сүйене отырып, жоғалған "вав" әрпінің тек бір пальма алу керектігін көрсететінін түсіндіреді. Талмуд бұл орфографиялық ерекшелікті рабби Йехуданың рабби Тарфон атынан айтқан пікірі бойынша, егер жапырақтары пальманың тірегінен алыстаса, лулавты байлау қажеттігін көрсету үшін де пайдаланады. Бұл үйретім "пальма" және "байлау" деген еврей сөздерінің жазылуындағы ұқсастықтан туындайды, егер "пальма" сөзі қафтың жекеше түрінде жазылған болса, бұл үйретім қолданылмас еді. Кели Якар Псалм 96:12-дегі "аз йерану кол атзеи я'ар" (אז ירננו כל עצי יער, "сонда орманның барлық ағаштары қуанышпен ән салады") деген аяттың тек төрт түрді шайқауға ғана сілтеме емес, сонымен қатар осы Киелі кітаптағы ерекшелікке меңзеу екенін айтады: еврей сөзі "аз" (אז, "содан кейін") екі әріптен – "алеф" (א), сандық мәні 1, және "зайн" (ז), сандық мәні 7 құралған, бұл төрт түрдің ғибадатханадан тыс жерде бір күн және ғибадатханада жеті күн бойы алынуын білдіреді.

Құқықтық реттеу

Лулав, барлық мицва бұйымдары сияқты (иудаизмдегі библиялық және раввиндік талаптарды орындау үшін пайдаланылатын), кошер болу үшін белгілі бір ерекшеліктерге сәйкес келуі керек және төрт түрдің өсиеттерін орындау үшін қолдануға рұқсат етіледі. Идеалды жағдайда, лулав құрма ағашының тығыз жабық жапырағынан тұрады. Оның сәйкес болуы үшін лулав түзу болуы керек, жапырақтары біріне-бірі жақын орналасқан, жоғарғы жағы бүктелген немесе сынбаған болуы тиіс. Табиғи түрде бірге өсетін және тийомет (תיומת, "екілі") деп аталатын екі орта жапырақ идеалды түрде бөлінбеуі керек; алайда, лулав кошер болып саналады, егер екі орта жапырақ қол енінен (шамамен 3-4 дюйм) артық бөлінбесе. Бұл ереже Израильде Суккот мерекесінің бірінші күнінде, ал басқа жерлерде алғашқы екі күнінде қолданылады. Чол ХаМоедте ортаңғы жапырағы екіге бөлінген лулавты пайдаланудан туындайтын кемшіліктер ескерілмейді. Лулав термині сондай-ақ, лулавты арава және хадасс сияқты басқа екі түрмен байланыстырып, лулавты желпудің мицвасын орындау үшін қолдануға да қатысты. Бұл үш түрді бір қолда ұстап, екінші қолда этрогты ұстайды. Адам екі қолын біріктіріп, түрді төрт бағытта, сондай-ақ жоғары және төмен қарай толқытып, Құдайдың барлық жаратылыс үстіндегі билігін көрсетеді. Бұл рәсім сонымен қатар келер жылы жер бетіндегі өсімдіктерге жеткілікті жауын-шашын жаусын деген тілекті бейнелейді. (Толық сипаттамасы мен желпу рәсімінің символикасы үшін Төрт түрге қараңыз.) Яһудилерге төрт түрді бірге алуға бұйрық берілгенімен, раввиндік батада тек лулав туралы айтылады, себебі ол төрт түрдің ішіндегі ең үлкені және ең көзге түсетіні. Суккоттағы төрт түрдің библиялық сілтемесі Леуіліктер кітабының 23 тарауының 40-шы аятында кездеседі. Этрог "цитрус жемісі" (Эц Хадар) деп, ал лулав "пальма бұтақтары" (Капот т'марим) деп аталады. Әр түрдің пайдаланушының денесінің бір аспектісін бейнелейтіні айтылады: лулав – омыртқаны, мирт – көзді, самырсын – ерінді, ал этрог – жүректі көрсетеді.