Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пингвин түрлері
Species of penguin
Қаңқа пингвині (Pygoscelis antarcticus) – Оңтүстік Тынық мұхиты мен Антарктика мұхитындағы түрлі аралдар мен жағалауларда қоныстанайтын пингвин түрі. Оның аты басының астындағы тар қара жолақтан шыққан, ол қара қап кигендей көрінеді, сондықтан оны анықтау оңай. Оны сақиналы пингвин, сақалды пингвин және тас жаратын пингвин деп те атайды, себебі оның дауысы қатты әрі кедіргі.
The chinstrap penguin (Pygoscelis antarcticus) is a species of penguin that inhabits a variety of islands and shores in the Southern Pacific and the Antarctic Oceans. Its name stems from the narrow black band under its head, which makes it appear as if it were wearing a black helmet, making it easy to identify. Other common names include ringed penguin, bearded penguin, and stonecracker penguin, due to its loud, harsh call.
Таксономия
Бұл түрге 1781 жылы Иоганн Рейнхольд Форстер Aptenodytes antarctica ғылыми атауын берген, осылайша оны патша және император пингвиндерімен бірге бір туысқа жатқызған. 1990 жылы Грэм Турбот бұл түрді Адели және генту пингвиндерімен бірге Pygoscelis туысына көшірді. Бұл оған жаңа атау берді – P. antarctica. Дегенмен, бұл латын грамматикасындағы қателік, себебі antarctica мен оның жаңа туысы арасында сәйкессіздік болды. Дұрыс жазылған түрі, P. antarcticus, қазіргі таңда осы түрдің ресми атауы болып саналады.
This species was originally given the scientific name Aptenodytes antarctica by Johann Reinhold Forster in 1781, thereby placing it in the same genus as the king and emperor penguins. In 1990, Graham Turbott transferred this species into the genus Pygoscelis, together with the Adélie and gentoo penguins. This gave it the new name P. antarctica. However, this is an orthographic error due to the disagreement in Latin grammar between antarctica and its assigned genus. The corrected form, P. antarcticus, is the currently accepted name for this species.
Сипаттама
Қаңқабас пингвиннің ұзындығы мен салмағы 72-76 см, салмағы 3.5-5 кг аралығында болады, ал салмағы жылдың мезгіліне байланысты өзгереді. Ересек қаңқабастың қанаттары ақ жиектері бар қара түсті, ал қанаттардың ішкі жағы ақ. Беті көздерінің артында ақ түсті, көздері қызғылт қоңыр; иегі мен тамағы да ақ, ал қысқа мүсізі қара. Мықты аяқтары мен қабықшалы аяқтары қызғылт түсті. Оның қысқа, жуан аяқтары жүргенде ерекше діңгелектеп жүруіне себеп болады. Қаңқабас пингвиннің қара арқасы мен ақ ішкі жағы жоғарыдан немесе төменнен қарағанда қарсы көлеңке түсіріп, жыртқыштардан жасыруға көмектеседі. Теңіздегі қаңқабас пингвиннің басты жыртқышы – леопард тынышы (Hydrurga leptonyx). Жыл сайын леопард тынышы қаңқабастардың санын шамамен 5-20% дейін кемітеді. Құрлықта қоңыр скуа (Stercorarius antarcticus), оңтүстік полюстік скуа (Stercorarius maccormicki) және оңтүстік алып петрел (Macronectes giganteus) пингвиннің негізгі жыртқыштары болып табылады. Бұл үш түр көбінесе жұмыртқаларымен және жас қаңқабас пингвиндерімен қоректенеді. Антарктикалық терілі иті де кейде қаңқабас пингвиндерін өлтіруі мүмкін.
The chinstrap penguin grows to a length of and a weight of , with the weight varying with the time of year. The adult chinstrap's flippers are black with a white edge; the inner sides of the flippers are white. The face is white extending behind the eyes, which are reddish brown; the chin and throat are white, as well, while the short bill is black. The strong legs and the webbed feet are pink. Its short, stumpy legs give it a distinct waddle when it walks. The chinstrap penguin's black back and white underside provide camouflage in the form of countershading when viewed from above or below, helping to avoid detection by its predators. The main predator of the chinstrap penguin at sea is the leopard seal (Hydrurga leptonyx). Every year, the leopard seal causes the chinstraps population to decrease by about 5% to 20%. On land, the brown skua (Stercorarius antarcticus), south polar skua (Stercorarius maccormicki), and southern giant petrel (Macronectes giganteus) are the primary predators of the penguin. These three species most often prey on eggs and young chinstrap penguins. The Antarctic fur seal is also known to occasionally kill chinstrap penguins.
Мінез-құлық
Құрлықта олар таспен дөңгелек ұялар салады және екі жұмыртқа салады, оларды еркек және әйел пингвин екеуі де кезекпен, әрқайсысы шамамен 6 күндей күтіп бағады. Балапандар шамамен 37 күннен кейін жарылады, олардың жұмсақ сұр арқасы мен ақ қарны болады. Балапандар ұяда 20-30 күн қалады, содан кейін басқа балапандармен бірге топтасады. 50-60 күнге келгенде, олар қауырсындарын жаңарып, ересек пішіндік қауырсындарын алып, теңізге шығады. Шалбарлы пингвиндер күніне 10 000-нан астам рет микроұйқыға кетеді, әрбір ұйқы 4 секундқа созылады. Ұйқы екі жарты шарға да, бір жарты шарға да қатысты баяу толқынды ұйқы болуы мүмкін. Пингвиндер әр жарты шар үшін күніне 11 сағаттан астам ұйқы жинайды.
On land, they build circular nests from stones, and lay two eggs, which are incubated by both the male and the female for shifts around 6 days each. The chicks hatch after around 37 days, and have fluffy grey backs and white fronts. The chicks stay in the nest for 20–30 days before they go to join other chicks in a crèche. Around 50–60 days old, they moult, gaining their adult feathers and go to sea. Chinstrap penguins microsleep over 10,000 times a day and accomplish this in 4 second bouts of sleep. The sleep can be both bihemispheric and unihemispheric slow wave sleep. The penguins accumulate over 11 hours of sleep for each hemisphere daily.
Рой мен Сило
2004 жылы Нью-Йорк қаласындағы Орталық парк зообағында Рой және Сило есімді екі еркек пингвин бір-біріне байланысып, тас жұмыртқаны "жарылуға" тырысып кезектесті. Күтімші бір кезде оның орнына құнарлы жұмыртқа қойды, содан кейін олар оны жарып, балапанын өсірді. Пингвиндер табиғаты бойынша жұмыртқа жарып, әлеуметтік жандар болып табылады. Осы оқиға негізінде "Андо Танго - үш" атты балалар кітабы жазылды.
In 2004, two male chinstrap penguins named Roy and Silo in Central Park Zoo, New York City, formed a pair bond and took turns trying to "hatch" a rock, for which a keeper eventually substituted a fertile egg, and the pair subsequently hatched and raised the chick. Penguins by nature hatch eggs and are social creatures. The children's book And Tango Makes Three was written based on this event.
Қорғау мәртебесі
2018 жылы IUCN бағалауынша, жамбаспен жүретін пингвиндердің саны шамамен 8 миллион дананы құрады. Жалпы саны азайып бара жатқанымен, оның популяциясы күрт бөлініп кеткен жоқ және көптеген жерлерде саны өсіп жатыр немесе тұрақты. 2004 жылдан 2012 жылға дейін осы мәртебеге бес рет, ал 1988 жылдан 2000 жылға дейін үш рет "белгісіз" деп бағаланғаннан кейін, кең таралған ареалы мен көптеген санына байланысты 2016 жылдан бері IUCN Қызыл тізімінде "ең аз қызығушылық тудыратын" түр ретінде тіркелді. Басқа да ықтимал қауіптерге жанартаулық белсенділік және адамдардың крильді аулауы жатады.
In 2018, the IUCN estimated that the population of chinstrap penguins was around 8 million specimens. Although it is believed to be decreasing overall, its population is not severely fragmented and in many sites it is increasing or stable. The species is classified as least concern on the IUCN Red List as of 2016, due to its large range and population, following five previous assessments of the same status from 2004 to 2012 and three assessments as "unknown" from 1988 to 2000. Other potential threats include volcanic events and the fishing of krill by humans.