Кіріспе

Неміс саясаткері (1872–1955)
Пруссияның премьер-министрі

Отто Браун (1872 жылғы 28 қаңтар – 1955 жылғы 15 желтоқсан) – Веймар республикасы кезінде Германияның Социал-демократиялық партиясының (СДПГ) саясаткері. 1920 жылдан 1932 жылға дейін, екі қысқа үзілістен басқа, Браун Пруссия еркін мемлекетінің министр-президенті болды. Жоғары лауазымдардағы үзіліссіздік Пруссияда салыстырмалы түрде тұрақты үкімет құруға мүмкіндік берді, бұл Рейхтің кейде құлпыратын саясатына қарама-қарсы болды. Оның өкілеттігі кезінде Пруссияның мемлекеттік басқаруы демократиялық принциптер бойынша қайта ұйымдастырылды. Ол көптеген монархистік шенеуніктерді Веймар республикасын қолдаушылармен алмастырды, Пруссия полициясын нығайтып, демократияландырды және нацистік партияның күшеуіне қарсы күреске тырысты. 1932 жылғы 20 шілдеде Пруссия төңкерісінде (Preußenschlag) рейхс-канцлер Франц фон Папен нацистер мен Германия Коммунистік партиясына парламенттік көпшілігін жоғалтқаннан кейін Браунның үкіметін биліктен ығыстырды. 1933 жылғы қаңтардың соңында Адольф Гитлер билікті басып алғаннан кейін Пруссия демократиялық конституциясын жоғалтты, ал Браун эмиграцияға кетті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол аз немесе ешқандай саяси ықпалға ие болмады және 1955 жылы қайтыс болған кезде көпшілік есінде қалмады.

Өмір жолы мен мінез-құлқы

Браун Шығыс Пруссияның астанасы және ең ірі қаласы Кенигсбергте (қазіргі Калининград, Ресей) дүниеге келген. Оның әкесі бастапқыда өздігінен жұмыс істейтін шебер аяқкиімші болған, бірақ еңбек өмірін теміржол жұмысшысы ретінде аяқтаған, ол кезде бұл лауазым әлеуметтік тұрғыдан төмен саналған. Отто қысқа ғана оқығаннан кейін литограф мамандығын меңгерді. Оның әйелі Эмили, туған тегі Подзиус, Брауннан бір жас үлкен болған. Олар 1890 жылдары Браун сөз сөйлеген бір шарада танысып, 1894 жылдың 3 сәуірінде үйленді. Браун Министр-президент қызметін атқарып жүргенде Эмили ешқашан көпшілік алдына шыққан жоқ. 1927 жылы ол ауыр сырқатқа шалдыққаннан кейін, олардың өмірі көбінесе үй ішінде өтті. Көзі куәгер болғандардың айтуынша, Браун әйеліне зор қамқорлық жасады; 1933 жылы Швейцарияға қашқан себебі, бастысы оның денсаулығына деген алалақандығы болды. Олардың жалғыз ұлы Эрих 1915 жылы 21 жасында Бірінші дүниежүзілік соғыста ерікті болып дифтериядан қайтыс болды. Бұл Браунға ауыр соққы болды. Ол есімді, шамамен 1,9 метр бойында (6 фут 2 дюйм), денелі, қажырлы, ұйымдастырушылық қабілеті жоғары және күрделі топтарды басқара алатын адам еді. Ол ойлы да салмақты, ақиқатты айтуға бейім болған, бірақ риторикалық шеберлік пен сөздерімен адамдарды құмарландыру қабілетінен мүсір болды. Сырттан қарағанда оны "Пруссияның мұздығы" деп сипаттағанмен, оның саяси тәжірибелілігі әрқашан адамдардың бостандық пен саяси теңдік құқығына деген терең гуманистік нанымымен басшылық етті.

ЕБД-да

1888 жылы 16 жасында Браун СПД-ға қатысты, сонымен қатар ол неміс шаруа жұмысшыларының одағының негізін қалаушы, жергілікті денсаулық сақтау қорының төрағасы және Кенигсберг қалалық кеңесінің мүшесі болды. 1892 жылы Браун патшаға қарсы әрекет жасағаны үшін екі айға түрмеге жабылды. 1903 жылғы қарашада прокурорлар оны Ресейге анархистік жазбаларды экспорттады деп айыптады, онда патша Николай II-ні құлатуға шақырылған. Ол тұтқындалды, ал 1904 жылы оған және тағы сегіз социал-демократқа қарсы мемлекеттік төңкеріс жасау бойынша іс қозғалды. 1898 жылы Браун Шығыс Пруссия СПД төрағасы болды және 1905 жылы Рейх деңгейінде Бақылау комиссиясының мүшесі ретінде алғашқы партиялық қызметін атқарды. Партия жобаны қабылдамағаннан кейін ол былай деді: «Олай болса, бізге көптеген қиындықтарды жеңуге және көптеген жеңіске жетуге көмектескен бағдарламамызды қазірге дейін өзгеріссіз қалдырайық, онымен тым көп айналыспайық; бұл жақсы нәтиже бермейді. Бірақ біздің тактикамыз басқаша, ол біздің бағдарламамыздың негізінде барлық аймақтардағы жағдайларға сәйкес келуі керек». Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Браун Рейхстагтың Burgfriedenspolitik саясатын қолдаған СПД-ның орталық қанатына қосылды, бұл соғыс кезінде ішкі саяси дауларды болдырмауға бағытталған. Бұл жеңімпаз державалардың аннексия талаптарын күшейтетін еді. Ауыл шаруашылығы министрі ретінде ол Елбаның шығысындағы ірі жер иелерінің билігін әлсіретуге бағытталған аграрлық реформаны жүзеге асыруға тырысты. Оның идеясының негізгі бөлігі – бұрынғы әскерлерді бос жатқан жерлерге орналастыру саясаты болды. Әскерлер азаматтық жұмысқа орналасып, сонымен бірге Германиядағы азық-түлік жағдайын жақсартуға мүмкіндік берілген болар еді. Ірі шаруалардың қарсылығы, Хирштің тартыншақтығы және Браунның жоспарлары заңға қайшы болғандықтан, олар көбінесе сәтсіз аяқталды. 1919 жылғы 7 мамырда Версаль келісімінің одақтастардың талаптары белгілі болғанда, халық пен саяси жетекшілердің наразылығы күшті болды. 1919 жылғы 21 мамырда Браун Шығыс Пруссияның Лик қаласында былай деді: «Әлем тарихында ешқашан халыққа осылай ұятсыз алаяқтық жасалмаған. Пруссия мемлекеттік үкіметі мен Рейх үкіметі халық өкілдерінің келісімімен келісімшарттың неміс халқын мәңгілік құлдыққа салуға бағытталғанын, сондықтан ол біз үшін мүлдем қабылдауға болмайтын және оған қол қоюға болмайтындығын мәлімдеді».

Министр Президент

Браун 1920 жылдың наурызынан 1921 жылдың наурызына дейін, 1921 жылдың қарашасынан 1925 жылдың қаңтарына дейін және 1925 жылдың сәуірінен 1932 жылдың мамырына дейін Пруссияның премьер-министрі болды. Айырықша жағдай, ол министр-президент болып сайланғанының себебі, SPD-дегі қарсыластары оны Ауыл шаруашылығы министрі ретінде қауіпті деп санады және оны министр-президент етіп тағайындау үшін басқа коалициялық партияларға ықпал етті. Осылайша ол Веймар республикасындағы ең ірі және ең көп халқы бар штаттың ең ықпалды тұлғасына айналды. Браун шешуі керек болған көптеген мәселелердің ішінде ірі жер иелерімен және олармен одақтас ұлттық консервативті Герман ұлттық халық партиясымен (DNVP) арадағы даулар, Польшамен және Пруссиядағы поляк азшылығымен шекара және азшылық мәселелеріндегі шиеленістер, сондай-ақ 1923-1925 жылдары Франция және Бельгия әскерлерінің Пруссияның бір бөлігі болған Рур аймағын оккупациялауы болды. Оның лауазымын Кёльн қаласының әкімі Конрад Аденауэрмен, Пруссия провинциялық кеңесінің төрағасымен, Пруссия штатының құрамындағы Рейн провинциясының мәртебесіне байланысты туындаған жанжал одан да қиын болды. Бұған қоса, 1926 жылы князьдердің мүлкін иемдену жөніндегі сәтсіз референдумға әкелген Гогенцоллерн әулетімен олардың отбасылық мүліктеріне байланысты дау болды. Коалиция ішінде Орталық партия маңызды серіктес болды. Көптеген жағдайларда, ол СДП-мен келісімді бұзып, рейх деңгейінде бірнеше рет жасағандай, ДНВП және Герман халық партиясымен (DVP) оңшыл коалиция құруға мүмкіндігі болды.

Пруссия "демократиялық қорғаны" ретінде

Браун шиеленіскен саяси ортада амбициялық саясатты жүргізді. Ұлттық саясаттағы оның ең үлкен артықшылықтары – сайлаудың сәтті нәтижелері болды: SPD, Орталық партия және DDP құраған Веймар коалициясы Пруссия Өкілдер палатасында үнемі шағын көпшілікті сақтап тұрды. Сонымен қатар, Пруссия конституциясына сәйкес, Министр-президентті Парламент сайлап тағайындайтын, бұл Германия канцлерінен өзгеше, оның көбінесе парламенттік көпшілікке сүйене алатынын білдірді. Эрнст Хайльман (SPD) және Жозеф Хесс (Орталық партия) үкіметтегі тиісті партияларының бірлігіне маңызды үлес қосты. Браунның ең жақын одақтастары – мемлекеттің екі социал-демократтық Ішкі істер министрі: Карл Северинг (1920–1926 және 1930–1932) және Альберт Гжезинский (1927–1929). Коалиция ішіндегі басты дау-жанжалдар мектеп саясаты және мемлекеттік қызметкерлерді тағайындау мәселелері болды. Орталық партия шіркеуге негіделген діни мектептерді қолдаса, SPD және DDP діннен тәуелсіз мемлекеттік мектептерді қалаған. Мемлекеттік қызметкерлерді тағайындау кезінде, олардың тағайындалуы негізінен саяси-демократиялық принциптерге, әлде кәсіби біліктілікке негізделуі керек деген пікір қақтығысы болды. 1919 жылға дейін Германия империясы тұсындағы кіші мемлекеттік қызметкерлерді жұмысқа алу тәртібінен туындаған салдар, республикаға жат консервативті мемлекеттік қызметкерлердің көп болуына әкелді. Соңында, Орталық партия мен DDP Пруссияның ауыл шаруашылығы саясатын жиі сынады, оны «социалистік тәжірибелерге толы» деп есептеді. Өкімет басқарудағы авторитарлық стиліне байланысты Браунды кейде «Пруссияның императоры» деп атады, бірақ оның басшылығымен Пруссияның өзі демократиялық бекініс саналды. Германия канцлері Густав Стресеманн (DVP) 1923 жылғы дағдарыс кезінде Пруссияны «неміс республикашыларының қамалы» деп сипаттады. Тарихшы Хажо Холборн Браунды әлеуметтік революционер емес, «қарапайым, бірақ нық демократиялық реформатор» және шебер коалиция құрушы деп жазды.

1925 жылғы президенттік сайлау

1925 жылғы Германия президенттік сайлауында Браун Фридрих Эберттің орнын басып, Рейх президенті лауазымына үміткер болды. Оның қарсыластары – Орталық партиясының Вильгельм Маркс, ДВП-ның Карл Ярес және Германия Коммунистік партиясының (КПД) Эрнст Тельманн болды. Социал-демократтар Германия бойынша танымал, Эберт сияқты ой-өрісі бар басшылық тұлғаға сенеді. Бірінші турда Браун дауыстардың 29 пайызын алды, бұл SPD-нің өткен рейхстаг сайлауындағы 20,5 пайызынан айтарлықтай жақсы нәтиже еді. Орталық партия екінші турда социал-демократты қолдаудан бас тартқандықтан, Браун Маркс пайдасына сайлаудан бас тартты. Бірақ, Браун Гинденбургтің жақын шеңберіне қарсы тұра алмады. Екі адам арасындағы сенім 1929 жылдың қазан айында Браун оңшыл ДНВП-ның жарымәскери ұйымы болған «Дер Штальхелм» ардагерлер ұйымының Рейнланд бөлімін тыйым салғаннан кейін толығымен жоғалды. Бұл тыйым Гинденбургті, Браунның әрекетіне жеке реніштенген және оған, сондай-ақ Пруссия үкіметіне қарсы қатаң шаралар қолдануға дайын қалдырды. Веймар Республикасының соңғы кезеңінде Браун өсіп келе жатқан нацистік партияға (NSDAP) қарсы күреске тырысты. Рейнландтық «Штальхелмге» тыйым салумен қатар, ол Пруссия полициясымен және ішкі істер министрлері Альберт Гжезинскимен, содан кейін Карл Северингпен бірлесіп, нацистік партияның жарымәскери қанаты – Штурмбаттюльге (SA) жалпыұлттық тыйым салуды жүзеге асыру үшін жұмыс істеді. «Штатсшутц» (мемлекеттік қауіпсіздік) НСДАП-қа қарсы салыстырмалы түрде мақсатты және табысты жұмыс істеді, бірақ оның өкілеттігі мен мүмкіндіктері шектеулі болды. 1930 жылдың наурыз айында Герман Мюллер (SPD) басқаратын үлкен коалиция Германия парламентінде сәтсіздікке ұшырағаннан кейін, Рейхстагтағы SPD көбінесе Генрих Брюнингтің (Орталық) үкіметін қолдады, себебі Пруссиядағы Орталық партия Браунды қолдауын жалғастырса, Пруссия полициясы демократтардың бағынысында қалатын еді. Браунның Пруссия парламентіндегі көпшілігі азайды, өйткені Республиканың қарсыластары үкіметке қарсы жұмыс істеуге біріге алды. 1930 жылы ДНВП және коммунистер (КПД) бірлескен сенімсіздік ұсынысын енгізді, ал 1931 жылы «Штальхелм» НСДАП, ДНВП, ДВП және КПД қолдауымен Пруссиядағы үкіметті құлату үшін халық референдумы ұйымдастыруға тырысты. Екі ұсыныс та сәтсіз аяқталды.

Лауазымнан босату

1932 жылғы 24 сәуірдегі сайлауда Веймар коалициясы алғаш рет Пруссия штатындағы сайлауда көпшілік дауысқа жетпеді. Пруссия конституциясына сәйкес, болашақ үкімет көпшілікке қол жеткізбесе, биліктегі үкіметті қырауға болмайтын еді. Бұл шара – конструктивті сенімсіздік дауысы, үкіметке басқару үшін жеткілікті қолдау табуды қамтамасыз ету мақсатында қабылданған. 1932 жылы коммунистер де, ұлттық социалистер де үкіметтік коалицияны қолдамады, бірақ олардың ешқайсысы өздерінен үкімет құруға жеткілікті қолдау жинай алмады және бір-бірімен одақтасуға дайын болмады. Нәтижесінде Браун мен оның кабинеті, ресми түрде отставкаға кеткеннен кейін, штат конституциясының 59-бабына сәйкес, уақытша өкілеттікпен қызметте қалды. Сайлау кампаниясының күшін салдарынан, 22-23 сәуір түнде Браунның денсаулығы нашарлады. Оның үкіметі билікте қалатыны белгілі болған соң, ол күнделікті мәселелерді Орталық партиясының әлеуметтік қамқорлық министрі Генрих Хирциферге жүктеді және демалысқа кетіп, денсаулығын қалпына келтірді. Парламенттік тұрақсыздықтың алдын алып, Браун үкіметін қызметтен шеттету үшін Рейх канцлері Франц фон Папен, президент Гинденбургтің келісімімен, 1932 жылғы 20 шілдеде Пруссия төңкерісін бастады. Ол Пруссияның заңды үкіметін фон Папенмен Рейх комиссары ретінде алмастырды және атқару билігін Рейхтің қарулы күштері министрі Курт фон Шлейхерге берді. Браун Берлинде қалды және Пруссия мемлекеттік үкіметі атынан Рейхсгерхттің (Рейх сотының) Мемлекеттік конституциялық сотына (Staatsgerichtshof) заңдық шағым дайындады. SPD-нің сайлаудағы нашар нәтижесі мен Браунның денсаулығының нашарлауы Папенге Германиядағы республикалық партиялардың ең маңызды билік орталығын жоюға мүмкіндік берді. Алғашқы сылтау ретінде Альтонадағы қанды жексенбі қызмет етті, ол нацистік СА, коммунистер мен полиция арасындағы қақтығыс, салдарынан 18 адам қаза тапты. Бұл Рейхсэкзекуцияға, федералды үкіметтің конституциялық түрде санкцияланған мүше мемлекетке қарсы араласуына, бейбітшілік пен тәртіпті қалпына келтірудің қажетті қадамы ретінде ұсынуға негіз болды. Браун ресми түрде министр-президент болып қала бергенімен, оның өкілеттіктері Рейх комиссары Папенге берілді. 25 шілдеде Мемлекеттік конституциялық сот Гинденбургтің «Пруссия аумағында қоғамдық қауіпсіздік пен тәртіпті қалпына келтіру туралы төтенше жағдай туралы» жарлығына қарсы тыйым салудан бас тартты. Содан кейін Браун жазғы демалысын Австрияның Бад-Гаштейн қаласында және Швейцарияның Аскона қаласында өткізді. Қазанның ортасында ол Берлинге оралды, ал 25 қазанда Мемлекеттік сот «Пруссия Рейхке қарсы» ісі бойынша Папен мен Гинденбургтің шаралары заңсыз болғанын, бірақ нәтиже қабылдануға тиіс екенін мәлімдеді. Браунның үкіметі Пруссияның Ландтагы, Рейхсраты – Германия Парламентінің жоғарғы палатасы, мемлекеттердің мүддесін білдіретін және Рейх үкіметіне қатысты конституциялық құқықтарын сақтап қалды. 29 қазанда Папенмен және Гинденбургпен өткен келіссөздер ешқандай прогреске әкелмеді. Браун заңды түрде Пруссияның премьер-министрі болды, бірақ оның жалғыз билігі қазір «әкімшіл үкімет» (Hoheitsregierung) деп аталатын кабинетінің мәнсіз отырыстарын жүргізуде және Пруссияны Рейхсратта өкілдіктеуде болды, ал Рейх комиссары Папен алдыңғы он екі жылдың реформаларын жылдам жойып жіберді. Курт фон Шлейхердің Рейх комиссары болып тағайындалуы маңызды өзгерістер әкелген жоқ. 1933 жылы Адольф Гитлер билікті қолға алғаннан кейін ғана Герман Геринг Папеннің көмегімен Гинденбургтен Браунның «әкімшіл үкіметін» ресми түрде құлату туралы жаңа төтенше жағдай туралы жарлық алды. Оның жауабы қайтадан 1933 жылдың 7 ақпанында Мемлекеттік конституциялық сотқа шағымданумен шектелді. 1933 жылғы 27 ақпанда Рейхстаг өртін салғаннан кейінгі оқиғалар және оның өміріне қауіп төнгендігі туралы ескертулер Браунды Германиядан қашуға итермеледі. 4 наурызда ол Австрия шекарасын көлікпен кесіп өтті. Партия басшылығы оны 5 наурыздағы Пруссия парламенті мен Германия Рейхстагы сайлауына дауыс беру бекеттері жабылғанға дейін белгілі болған қашуы үшін кешірмеді. Бұл оларға сайлау нәтижесіне апатты салдарлар әкелетін және Республиканың қорғаушыларын әлсірететін дезертирлік сияқты көрінді. Браунның эмиграциядағы партия басшылығымен, Сопадемен байланысы болмады. Кейіннен Браунды ешқандай күрессіз беріліп, жалпы ереуіл шақырмағаны және сол кезде 50 000 адамнан тұратын пруссиялық полицияның көмегімен билігін қайтаруға тырыспағаны үшін жиі айыптады. Браунның Пруссия төңкерісі кезіндегі мінез-құлқы демократиялық күштердің бұйрықтар мен заңдарды есепке алмаған қарсыласқа қарсы әлсіздігін символдады. Ол 1932 жылғы саяси-әскери тепе-теңдікті ескере отырып, белсендірек әрекет етудің нәтижесіз екенін ойлады. Оның пікірінше, бұл тек қана қажетсіз қан төгіске әкелер еді.

Қалған жері

Рах президентінің жақын адамдары Браунды тұтқындау толқыны туралы ескерткеннен кейін, ол Швейцариядағы Асконаға қашты, ол оны демалыс орны ретінде білетін. Швейцарияда оған саяси қызмет атқаруға және табыс табуға тыйым салынды. Ол өзінің активтерінің көп бөлігін сақтап қалды, бірақ Пруссияның министр-президенті ретінде зейнетақысын алатынына сенімді болғандықтан, ол оны үйі бар жер теліміне жұмсады және тіпті ипотека алды. Ол ақшасыз қалуға мәжбүр болғаннан кейін, күйзеліске ұшыраған Браун бау-бақшамен айналысып, өзі сүйетін табиғатқа бет бұрды. Ол хаттарында "өзінің бақытсыз өмірінің барлық қайғы-қасіреті" туралы ойланып, "62 жастағы, денсаулығы нашарлаған, әйелінің қозғалыс шектеулерінен қиындық көріп жүрген мен бүгінгі жағдайда қалай жаңа өмір құра аламын?" деп сұрақ қойғанын жазды. Гестапоға "Пруссияның қызыл патшасының" жер аударылғанда картоп өсірумен ғана айналысқанына сену қиын болғанмен, олар оған қарсы нақты дәлелдер таппады. 1937 жылдың жазында бір заңгер Брауннан 500 маркалық қарызын талап етті. Ол үйін жалға беруге немесе сатуға тырысты, бірақ сот орындаушысынан қорқып, ақырында Швейцариядан кетіп қалды. Парижде ол алғаш рет эмигранттағы SPD-мен жақын байланыс орнатып, өзін ақтауға үнемі маниялық ұмтылыс танытты. Достары оны естеліктерін жазуға көндірді. Браун өзін құжаттарға көміп, 1938 жылы "Ваймардан Гитлерге" атты қолжазбасын аяқтады. Оның саяси өсиеті 1940 жылы швейцариялық цензура салдарынан қысқартылып жарық көрді. Ол сол кезде Асконадағы үйін жақсы бағаға жалға бере алды. Бұл оған Швейцарияға оралып, соғыс басталғанға дейін қаржылық қиындықтарынан арылып, тұруға мүмкіндік берді. Бірақ жағдай қайта нашарлады; жалға алушы табылмады, сондықтан Браун ешқандай табыссыз үйіне қайта оралуға мәжбүр болды. Оның кітабы үйінің ипотекалық сыйақысын төлеуге де жеткіліксіз болды. 1941 жылдың жазында ол сағатын және "ақшаға айналдыруға болатын басқа да керексіз заттарын" сатты. Ол ревматизмнан жиі зардап шегіп, көбінесе төсекке жатты. Оның ең жақын досы Герберт Вайхманға жазған хатында: "Көптеген апталар бойы жалқау студент сияқты бір үстелден екіншісіне қаңғып жүргенімде, өзімді күйзеліске ұшырағандай сезінемін" деді. Бұрынғы рейхстаг депутаты Генрих Георг Рицзель Браунды әлеуметтік және саяси өмірге қайта оралуға көмектесті. Ол бавариялық социал-демократ Вильгельм Хогнермен және бұрынғы рейхс-канцлер Жозеф Виртпен байланыс орнатты. Олар соғыстан кейінгі тәртіптің жоспарларын жасады, бірақ Браунның одақтастардан Пруссияның бұрынғы демократиялық үкіметін қалпына келтіруге жасаған әрекеті сәтсіз аяқталды, өйткені олар Пруссияны таратуға шешім қабылдады. Рицзель швейцариялық жұмысшыларға көмек көрсету агенттігінен шағын қаржылай көмек ұйымдастырды, соның арқасында Браун енді тірлік табу үшін қайыр сұрауға мәжбүр болмады.

Соғыстан кейінгі

Веймар Республикасының ең ықпалды тұлғаларының бірі болғанымен, Браун Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көпшілік есінен шығып кетті. Оның соғыстан кейінгі саясатқа қатысты идеялары қызығушылық тудырмады. Оның саяси көзқарастары да, оның бейнесі де Германиядағы жаңа жағдайға үйлеспеді. Ескі Пруссия еркін мемлекеті Германия Федеративтік Республикасы, Германия Демократиялық Республикасы, Польша және Кеңес Одағы арасында бөлісті, ал нағыз демократиялық және республикалық социализм идеясы Батыс пен Шығыс арасындағы «суық соғыс» саяси идеологияларына қайшы келді. Кеңес оккупациялық аймағында және кейін Шығыс Германияда, социал-демократ ретінде де, пруссиялық ретінде де, ол «қайтарушылдық» деп аталатын нәрсеге тым жақын болды, сондықтан оны бағаламады. Батыс Германияда Браунның көп жылдық ішкі саяси қарсыласы және пруссиялық және социализмнің кескілеме қарсыласы Конрад Аденауэр ұзақ жылдар бойы үкіметке жетекшілік етті. Бұған қоса, Браунның Веймар Республикасына адалдығы Пруссиядағы төңкеріс кезіндегі саяси сәтсіздігі мен жалпы бейқұлығынан ұзақ уақыт бойы көлеңкеде қалды. Отто Браун 1955 жылдың 15 желтоқсанында Швейцарияның Локарно қаласында қайтыс болды. 1970 жылдарға дейін тарихшылар Отто Браунға қайта қызығушылық таныта бастамады. Хаген Шульце 1977 жылы оның толыққанды өмірбаянын жазды (Қосымша оқуға қараңыз).