Кіріспе

Америка Құрылтайшы Атасы, юрист және заң шығарушы (1730–1781)

Ричард Стоктон (1 қазан 1730 – 28 ақпан 1781) – Америка Құрылтайшы Атасы, адвокат, юрист, заң шығарушы және Тәуелсіздік Декларациясына қол қойған.

Ерте өмір

Стоктон Джон Стоктонның (1701–1758) ұлы болды, ол бай жер иесі болды, жер сыйлап, қазіргі Принстон университетін (бұрын Ньюаркта орналасқан Нью-Джерси колледжі деп аталған) Нью-Джерси штатының Принстон қаласына көшіруге көмектескен. Ол Принстонның Стони Брук ауданындағы, қазір Морвен деп аталатын Стоктон отбасының үйінде дүниеге келді. Ол Самуэль Финлидің Нотингэмдегі академиясында, кейіннен Батыс Нотингэм академиясында және Ньюаркта орналасқан Нью-Джерси колледжінде оқып, 1748 жылы бітірді. Ол сол кезде провинциядағы заңгерлер кәсібінің басшысы болған Ньюарк қаласының Дэвид Огденің басшылығымен заңды оқыды. Стоктон 1754 жылы адвокаттыққа қабылданды және көп ұзамай үлкен беделге ие болды. 1763 жылы ол заң сержанты атағын алды, бұл сол кездегі заңның ең жоғары дәрежесі еді. Ол Джордж Вашингтонмен ұзақ жылдар бойы дос болды. Оның әйелі – ақын Аннис Будино Стоктон, Нью-Джерси мемлекет қайраткері Элиас Будиноның әпкесі. Стоктонның алты баласы болды. Олардың ұлы Ричард Стоктон көрнекті заңгер және белгілі федералист көшбасшысы болды. Элиас Будино Стоктонның қарындасы Ханна Стоктонға (1736–1808) үйленді. Стоктон бастапқыда саясатқа көп қызығушылық танытпады. Ол бірде былай деп жазған: "Көбінесе адамдар алғыс айтпайды, мен өз істерімді ұмытып, Құдайға және адамдарға көбірек қызмет ететінімге көз жеткізбейінше, олардың қызметшісі болмаймын". Дегенмен, Стоктон Нью-Джерси колледжінің қамқорлар кеңесінде белсенді рөл атқарды.

Саяси мансап

Стоктон 26 жыл бойы, кейін Принстон университеті ретінде танылған колледждің сенімдісі қызметін атқарды. 1766 және 1767 жылдары Англия, Шотландия және Ирландияны аралау мақсатымен заңгерлік тәжірибесінен бас тартты. Оның даңқы одан бұрын жеткен, және ол елдің ең беделді адамдарымен қабылданып, құрметпен күшті. Стоктонға Нью-Джерси колледжінің сенімділерінің мөртаңбалық актінің жойылғанына қатысты үндеуін король Джордж III-ке жеке табыс ету құрметі бұйырды, және король оның үндеуін жақсы қабылдады. Ол Рокингем маркизі сияқты көрнекті тұлғалармен Америка мәселелері жөнінде кеңесті, және ол оның елдік үйінде бір апта өткізді. Эдмунд Берк, Чатем графы және Америка колонияларына достық ниетпен қараған Парламенттің көптеген басқа да беделді мүшелерімен кездесті. Шотландияда оның жеке күш-жігерінің нәтижесінде құрметті Джон Уизерспун колледж президентігіне қабылданды. Уизерспунның әйелі күйеуінің осы лауазымға тағайындалуына қарсы болды, бірақ оның наразылығы Эдинбургте медицина студенті болған болашақ күйеу баласы Бенджамин Раш көмегімен еңсерілді. Бұл Американың жоғары білім беру тарихындағы өте маңызды оқиға болды. Бір түні Эдинбургте Стоктонға қарақшы шабуыл жасады, ол кішкентай қылышпен өзін шеберлікпен қорғады, ал таңырқаған және жараланған қарақшы қашып кетті. Стоктон 1767 жылдың тамызында Америкаға оралды. 1768 жылы Стоктон Нью-Джерси провинциялық кеңесіне сайланғанда мемлекеттік қызметте алғашқы қадамын жасады; 1774 жылы ол провинциялық Нью-Джерси Жоғарғы сотына тағайындалды. 1768 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Ол Америка колониялары мен Ұлыбритания арасындағы шиеленісте бастапқыда орташа ұстанымды сақтады. 1774 жылы ол Парламентке тәуелсіз, бірақ тәжді мойындайтын «Америка үшін өзін-өзі басқару жоспары» құрастырып, Лорд Дартмутқа жіберді. Бұл орталықтандырылған тәсіл корольге ұнаған жоқ. 1775 жылы Парламент колонияларда кіріс жинауды шешкенде, Стоктон колониялардың «әрқайсысы ең тапқыр адамдарының бірін немесе екеуін жіберуі керек, оларға Парламентке өтуге мүмкіндік беруі керек, өздерін асырағанша оларды ұстауы керек, әйтпесе біз жақсы мақсатқа жету үшін тоналдық» деді.

Революциялық соғыс

1776 жылы Стоктон Екінші Континенттік Конгреске сайланды, онда ол өте белсенді рөл атқарды. Сол тамызда жаңа мемлекеттің штаттық үкіметтеріне сайлаулар өткізілгенде, Стоктон мен Уильям Ливингстон бірінші дауыс беру кезінде Нью-Джерси губернаторы болу үшін бірдей дауыс жинады. Кейінірек Ливингстон сайлауда бір дауыспен жеңіске жеткенімен, Стоктон Нью-Джерси Жоғарғы Сотының бас судьясы болып сайланды, бірақ ол Конгресте қалу үшін бұл лауазымнан бас тартты. Стоктон Нью-Джерсидің Тәуелсіздік Декларациясына қол қойған алғашқы адам болды. Стоктон Конгресс Джордж Клаймермен бірге Американың Тәуелсіздік соғысында Континенттік армияға көмек көрсету үшін Нью-Йорктегі Тикондерога фортына екі айлық сапарға жіберді. Принстонға оралған соң, ол шығысқа қарай 30 миль қашықтықтағы досы Джон Ковенховеннің үйіне барып, отбасын қауіпсіз жерге көшірді. Сол жерде 1776 жылы 30 қарашада ол және Ковенховен түн ортасында тұтқындалып, лоялистер төсектерінен сүйреп шығарып, дүние-мүлкін тартып алып, Перт-Амбойға қарай жүріп, ағылшыздарға тапсырылды. Стоктонды басып алған күні генерал Уильям Хоу қорғаныс құжаттарын ұсынатын және патшаға бейбіт мойынсұнуға дайын адамдарға толық және тегін кешірім беретін жариялау жазған болатын. Көптеген адамдар кешірімді қабылдағандай, Стоктон ақырында кешірім алды, бірақ алдымен темірге бұғауланып, қылмыскер ретінде қаралды. Содан кейін Нью-Йорктегі Провост түрмесіне ауыстырылды. Бес аптаға жуық уақыттан кейін Стоктон денсаулығы нашарлағандықтан шартты түрде босатылды. Оның Принстондағы Morven қожалығын Стоктон тұтқындалған кезде генерал Чарльз Корнуоллис басқарған. Америкалық тарихшы Уильям Стрикер "Морвен, құрметті Ричард Стоктонның үйі, кітапханасы мен жиһаздарынан айырылды" деп жазған. Нью-Йорк түрмелерінде Стоктонның жағдайы Континенттік Конгресс генерал Джордж Вашингтонға жағдайды тексеруге бағытталған қаулы қабылдауға итермеледі; көп ұзамай Стоктон 1777 жылы 13 қаңтарда шарт бойынша босатылды. АҚШ Ұлттық мұрағатында Вашингтонның Нью-Йорктегі генерал Хоумен Стоктон мен басқаларды айырбастау немесе босату туралы тиісті түрде байланысқа түскенін көрсететін басқа да хабарламалар бар. Доктор Бенджамин Раш былай деп жазды: "Принстонда мен әйелімнің әкесімен кездестім, ол британдық әскердің барлық үй жиһаздарын және қорларын тонап, тұтқынды Нью-Йоркке алып барды, одан кейін оған шарт бойынша отбасына оралуға рұқсат етілді". Хоудың құжатына Стоктон соғыста америкалық істерге араласпауға сөз бергені туралы қол қойды, дәрігер Раш Стоктонға Нью-Йорктегі түрмеден шыққанда берілгенін айтты. 1777 жылы 25 наурызда генерал Хоу мен оның ағасы лорд Хоу колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшы лорд Джордж Жерменге былай деп жазды: "Егеміз, 30 қарашадағы жарияланымыздың салдарынан қол қойылған декларациялардың бір бөлігін сіздің лордшаңызға қоса беру мәртебесіне иеміз. "Егерде Басшылар мен Бас көтерілісшілердің ешқайсысы да өздеріне берілген мүмкіндікті пайдаланып, өз міндеттеріне оралуды дұрыс деп таппаса да, біз Ұлылық әмірінің төменгі дәрежедегі, алданып қалған азаматтарының саны өте көп екенін байқаудан қанағаттандыққа иеміз". 4,836 декларацияға қол қойылды, бірақ Стоктон, Тәуелсіздік Декларациясына қол қоюшы және бас көтерілісші ретінде, генерал Хоудың айтуынша, ешқашан қол қоймады. 1777 жылы Конгресс пен Вашингтонның Континенталды әскерінің барлық мүшелері Америка Құрама Штаттарына адалдық ант беруді талап етті. Соғыста тұтқынға алынған Стоктон да ант беруге міндетті болды. Ол кеңес алдында тұрып, ант берді, кейін босатылды. Стоктон Хоудың жарлығына қол қойып, кешірім алған жағдайда талап етілетін қорғаныс құжаттарын тапсырған жоқ. Стактонның генерал Хаумен қол қойған, оның еркіндігін алу үшін жасасқан шартқа байланысты, ол соғысқа араласпауға құрмет сөзін берді, бұл шарт шартқа сәйкес талап етілді, Стоктон Конгресстен кетті. Дәрігердің айтуынша, оның денсаулығын қалпына келтіру үшін екі жылдай уақыт кетті. Принстонда, Тори мырза Кокранның мәлімдеуі бойынша, Стоктон генерал Хоудың қорғауын алды, бұл Стоктонға қарсы қысқа уақыт бойы сөйлеуге себеп болды, бірақ "Кокран мырзаның онымен айтысы шынайы адамдарға күмән тудырады", - деп мәлімдеді Rev. Джон Уизерспун ұлы Дэвидке жазған хатында: "Одан басқа, судья Стоктонға алыс туысы, майор Ричард Стоктонның кейбір ерліктері жатқызылуы мүмкін, ол Хоудің қорғауын алып, ақпанда тұтқындалғанға дейін британдықтарға өтті. 1777 жыл". Майор Ричард Стоктон аталған тұлға, шын мәнінде, Ричард "Қол қоюшы" Стоктонның бірінші туысы, Принстон, Нью-Джерсидегі британдық армияда офицерлік лауазымда болған майор Ричард Уитхэм Стоктон еді. Майор Ричард Уитхэм Стоктон тәжге адал болды, және соғыс аяқталғаннан кейін, отбасы мүшелерімен және басқа Ұлттық Империя лоялистерімен бірге бүгінгі Жаңа Брунсвик, Канадаға көшті.

Өлім және мұра

Конгресс мүшелерінің ешбір құжатында, сол кездегі газеттерде немесе кітаптарда Стоктонның адалдығына күмән келтіргені туралы ештеңе жазылмаған. Денсаулығына мүмкіндік болғанда, Стоктон заңгерлік тәжірибасын жаңадан бастап, жас студенттерге сабақ беру арқылы күнкөрісін табуға тырысты. Түрмеден босатылғаннан кейін екі жыл өткен соң, ол еріннің қатерлі ісігіне шалдықты, ол тамағына тарады. 1781 жылдың 28 ақпанында Морвенде қайтыс болғанға дейін ол ауырсынудан құтыла алмады. Оның мәйіті Нассау залына жеткізілді, онда көптеген азаматтар, достары және колледж студенттері жиналды. Еске алу сөзін Нью-Джерси колледжінің вице-президенті және Рев. Джон Уизерспунның күйеуі, М. Доктор Сэмюэл Смит айтты. Смит: «Бұл елдің билік, даналық және байлық үшін ең алдыңғы қатарлы адамы болған адамның мәйіті. Егер бұл жас ел берсе болатын құрмет, егер көптеген және үлкен жеке қабілеттер адамды қабірден құтқара алса, сіздер оны мұнда осылай жоқтамас едіңіздер. Міне, 'барлық кемелдіктің соңы'. Ол төңкеріске дейінгі бірнеше жыл бойы провинция судьясының лауазымын адалдық пен білімділікпен атқарды. Содан бері ол АҚШ Конгресінде Нью-Джерсиді өкілдік етті. Бірақ денсаулығының нашарлауы және қызмет пен еңбекпен тозығы жеткен организм оны көп ұзамай қоғамдық қызметтен кетуге мәжбүр етті, соңында оны осы дүниеден озып кетті». 1781 жылдың 7 наурызында «Нью-Джерси газеті» Стоктонның еліне сіңірген еңбегін мойындады: «Бұл мырзаның ел дауысымен тағайындалған бірнеше маңызды лауазымдарды атқарған қабілеті, қадір-қасиеті мен адалдығы бәріне мәлім». Оның отбасы екі буын бойы квакерлер болып келді және оның қалауынша, оны Принстондағы Stony Brook кездесу үйінің зиратына жерлеу керек болды. Стоктон мен оның әйелі Аннис генерал Вашингтонның жақын достары болды. Стоктонның қазасынан кейін, Американың алғашқы жарияланған әйел ақындарының бірі Аннис Вашингтонның сүйікті хат алмасушысы болды. Вашингтон мен оның әйелі Марта жиі Морвенге келіп тұратын. 1888 жылы Нью-Джерси штаты Стоктонның мәрмәр мүсінін АҚШ Капитолийіндегі Ұлттық мүсіндер залына сыйға тартты. Ол осы құрметке ие болған алты қол қойған адамның бірі. 1969 жылы Нью-Джерси заң шығарушы органы Стоктонның есімін арнап, штаттық колледж құру туралы заң қабылдады, Нью-Джерсидің Тәуелсіздік декларациясына қол қойған адамын құрметтеу үшін. Бұрын «Стоктон мемлекеттік колледжі», «Ричард Стоктон мемлекеттік колледжі» және «Нью-Джерсидің Ричард Стоктон колледжі» деп аталған, қазір ол Стоктон университеті деп аталады. 195-ші мемлекетаралық тас жолдың оңтүстігінде, 195-ші тас жолдан оңтүстікке қарай орналасқан Нью-Джерсидің оңтүстікке қарай бағытталған тас жолындағы демалыс аймағы Стоктонның есімімен аталған. Нью-Йорктегі Буффалодан оңтүстікке қарай орналасқан шағын қала Стоктонның есімімен аталған. Нью-Джерси штатының Трентон қаласындағы Стоктон көшесі де оның құрметіне аталған.

Отбасы

Стоктон мен оның әйелі алты балаға ие болды: төрт қыз және екі ұл – Джулия Стоктон (Бенджамин Рашқа үйленген, ол да Декларацияға қол қойған), Мэри (пастор Эндрю Стоктонның әйелі және генерал Дэвид Хантердің анасы), Бенджамин Раш, Сьюзан, Ричард, Люциус және Абигейл. Стоктонның үлкен ұлы Ричард заңгер және Нью-Джерси штатының сенаторы болды. Оның ұлы, коммодор Роберт Филд Стоктон 1812 жылғы соғыстың қаһарманы болды, ал 1846 жылы Калифорнияның әскери губернаторы және Нью-Джерсиден сенатор атанды. Қазір Иллинойс штатының Джолиет қаласында тұратын Энтони Стоктон – өте танымал және сәтті сиқыршы. Ол "Американ сиқыршыларының қоғамы" Чикаго сиқыршылар бәйгесінің 7 жыл қатарынан жеңімпазы және чемпионы.