Кіріспе

2005 жылдан бері Палестина мемлекетінің президенті

Аббас 2005 жылдың 9 қаңтарында Палестина ұлттық билігінің президенті болып сайланды, мерзімі 2009 жылдың 15 қаңтарында аяқталуға тиіс болған, бірақ ПОҰ конституциясына сілтеме жасап, келесі сайлауға дейін 2010 жылға дейін өкілеттік мерзімін ұзартты. 2009 жылдың 16 желтоқсанында ПОҰ Орталық кеңесі оны мерзімсіз қызметке сайлады. Осының салдарынан ФАТХ-тың басты қарсыласы Хамас бастапқыда бұл ұзартуды мойындамайтынын және Аббасты заңды президент деп танымайтынын мәлімдеді. Дегенмен, Аббас халықаралық деңгейде өз лауазымында мойындалды, ал Хамас пен ФАТХ келесі жылдары көптеген келіссөздер жүргізіп, 2014 жылдың сәуірінде Біртұтас үкімет туралы келісімге келді (ол 2016 жылдың қазанына дейін сақталды) және Хамас оның кеңсесін мойындады. Аббас сондай-ақ 2008 жылдың 23 қарашасында ПОҰ Орталық кеңесі тарапынан Палестина мемлекетінің президенті болып тағайындалды.

Аббас 2003 жылдың наурызынан қыркүйегіне дейін Палестина билігінің бірінші премьер-министрі қызметін атқарды.

Ерте және жеке өмір

Махмуд Аббас 1935 жылы 15 қарашада Сафедте, Палестинаның (қазіргі Израиль) Ғалилея аймағында дүниеге келді. Оның отбасы 1948 жылғы Палестина соғысы кезінде Сирияға қашып кеткен. Абас кейін Мәскеудегі Патрис Лумумба университетінің аспирантурасына түсіп, ғылым кандидаты дәрежесін (КСРО-дағы PhD дәрежесіне балама) алды. Оның докторлық диссертациясы "Басқа жақ: нацизм мен сионизм арасындағы құпия қарым-қатынас" деп аталды. Ол Әмина Аббасқа үйленген, олардың үш ұлы бар. Ұлы Мазен Аббас Дохада құрылыс компаниясын басқарды және 2002 жылы Катарда 42 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Әбу Мазеннің куниясы "Мазеннің әкесі" дегенді білдіреді. Екінші ұлы Ясир Аббас – канадалық бизнесмен, ол бұрынғы ПА басшысы Ясир Арафаттың құрметіне осылай аталыпты. Кіші ұлы Тарек – бизнесмен. Аббастың сегіз немересі бар, олардың алтауы "Бейбітшілік тұқымы" жобасына қатысып, жас израильдіктермен байланыс жасайды.

Саяси белсенділік және мансап

1950 жылдардың ортасында Аббас палестиналық саясатқа белсенді түрде араласты. Ол Катардағы бірнеше жер аударылған палестиналықтарға қосылды, онда ол эмираттің мемлекеттік қызметінде персонал директоры болды. 1961 жылы ол Ясир Арафат пен тағы бес палестиналықтың 1950 жылдардың соңында Кувейтте құрған ФАТХ ұйымының мүшесі болды. Сол кезде Арафат Қатар, Кувейт және басқа да Перс шығанағы елдерінен бай палестиналықтарды тартты, ФАТХ-тың негізін қалап, оның құрылысын жүргізіп жатты. Әбу Даудтың сөзіне сүйенсек, Аббас жинаған қаражаттың бір бөлігі оның білмеуімен 1972 жылғы Мюнхен трагедиясын іске асыруға жұмсалды. Ол 1977 жылы ФАТХ-тың бірінші мүшелерінің бірі болып, Израильдің орташа көзқарастағы өкілдерімен келіссөздер жүргізуге шақырды. 2012 жылғы сұхбатында ол: «[ ] біз қаруға қол соққандықтан, оларды сенімділікпен төмен тастауға мүмкіндік алдық» деді. 1977 жылы Аббас араб еврейлерін туған жерлеріне қайтаруды талап етті, бұл Марокко, Тунис, Ливия, Египет, Ирак, Йемен және Судан тарапынан қолдау тапты. Аббас дипломатиялық міндеттерді атқарып, ҰПҰ-ның «революциялық» саясатына қарама-қарсы, салмақты ұстанымды көрсетті. 1995 жылы ол израильдік келіссөзші Йосси Бейлинмен Бейлин-Абу Мазен келісімін жасады, ол болашақ Израиль-Палестина бейбіт келісімінің негізі болуы тиіс еді. 2016 жылдың қыркүйегінде Аббастың 1985 жылы Дамаскіде КГБ-да жұмыс істеген болуы мүмкін екені белгілі болды, бұл туралы Митрохин мұрағатында табылған құжатта айтылған, онда ол «Кротов» деген агенттік есіммен тіркелген. Палестиналық шенеуніктер бұл кезде ҰПҰ Мәскеумен ынтымақтасқандығын және Аббастың Палестина-Кеңес достық қорында байланысшы болғанын мәлімдеді.

Премьер-министр

2003 жылдың басында Израиль мен АҚШ Ясир Арафатпен келіссөздер жүргізуден бас тартқандықтан, Аббас екі елдің де көздегендей көшбасшылық рөлге үміткер деп есептелді. ФАТХ-тың негіз қалаушыларының санатында болғандықтан, ол палестиналық мәселеде белгілі бір деңгейде сенімділікке ие болды, ал оның кандидатурасын басқа белгілі палестиналықтардың түрлі себептермен сәйкес келмеуі нығайтты (ең танымал Марван Барғути, Израиль соты бірнеше кісі өлтіруге кінәлі деп тапқаннан кейін израильдік түрмеде тұтқын болды). Аббастың прагматик репутациясы Батыс пен Палестина заң шығарушыларының бір бөлігінің құрметіне ие болды. Халықаралық қысыммен 2003 жылдың 19 наурызында Арафат Аббасты Палестина Ұлттық Әкімдігінің премьер-министрі етіп тағайындады. Гилберт Ахкардың сөзіне сәйкес, АҚШ демократиялық жолмен сайланған Арафатқа Аббасты таңды, бірақ көптеген палестиналықтар Аббасты "құтқаршы" (Quisling) санады. Арафат пен Аббас арасында билік үшін күрес басталды. Аббастың премьер-министрлік қызметі Арафатпен билікті бөлу мәселесіндегі көптеген қақтығыстармен сипатталды. АҚШ пен Израиль Арафатты Аббас пен оның үкіметін әлсіретуде айыптады. Аббас, егер оған басқаруда көбірек құқық берілмесе, отставкаға кететінін мәлімдеді. 2003 жылдың қыркүйек айының басында ол осы мәселе бойынша Палестина парламентіне жүгінді. Аббас палестиналық радикалды топтармен, әсіресе Палестина Исламдық Джихад қозғалысы және Хамаспен қақтығысқа түсті, себебі оның прагматикалық саясаты олардың қатал ұстанымдарына қарсы болды. Алғашқыда ол азаматтық соғыстың алдын алу үшін радикалдарға күш қолданбауға уәде берді және келіссөздер жүргізуге тырысты. Бұл ішінара сәтті болды, нәтижесінде екі топ палестиналық тараптан жарияланған атысты тоқтатуға құрмет көрсетуге міндеттенді. Алайда, қақтығыстардың жалғасуы және Израильдің белгілі көшбасшыларды "нысаналы түрде өлтіруі" Аббасты Палестина билігінің бейбітшілік жол картасының талаптарын орындауға уәде беруге мәжбүр етті. Бұл Палестина қауіпсіздік қызметін бақылау үшін Арафатпен күреске әкелді; Арафат Аббасқа бақылауды беруден бас тартты, осылайша оның радикалдарға қарсы қолдануына кедері келтірді. Аббас 2003 жылдың 6 қыркүйегінде Израиль мен АҚШ тарапынан қолдаудың жетіспеуіне, сондай-ақ өз үкіметіне қарсы "ішкі науқандарға" сілтеме жасай отырып, премьер-министр лауазымынан кетті.

2005 жылғы президенттік сайлау

Ясир Арафат қайтыс болғаннан кейін, кем дегенде ФАТХ тарапынан Аббас оның табиғи мұрагері ретінде қарастырылды. 2004 жылдың 25 қарашасында Аббас ФАТХ-тың Революциялық кеңесі тарапынан 2005 жылдың 9 қаңтарына жоспарланған президенттік сайлауға өзінің таңдаулы үміткері ретінде бекітілді. 14 желтоқсанда Аббас Екінші интифададағы зорлық-зомбылықты тоқтатуға және бейбіт қарсылыққа оралуға шақырды. Аббас "Ашарқ әл-Авсат" газетіне берген сұхбатында "қару қолдану зиянды және оны тоқтату керек" деді. Алайда ол палестиналық содырларды қарусыздаудан бас тартты немесе мұны істей алмады, сондай-ақ террористік ұйымдар деп танылған топтарға қарсы күш қолдануға бармады. Израиль күштері басқа үміткерлерді тұтқындап, олардың қозғалысын шектегенде, ХАМАС сайлауды бойкоттап, оның үгіт науқанына телеарналар арқылы палестиналық сайлау науқанының 94% уақыт бөлінгенде, Аббастың сайлауда жеңіске ие болуы дерлік қамтамасыз етілді. 9 қаңтарда Аббас дауыс берушілердің 63% дауысымен Палестина Ұлттық Әкімдігінің президенті болып сайланды. Сөз сөйлеген кезде ол "бір миллион шейіт" деп ұрандаған қолдаушылар алдында: "Бұл жеңісті Ясир Арафаттың жанына, халқымызға, шейіттерімізге және 11 мың тұтқынға арнаймын" деді. Ол сондай-ақ палестиналық топтарды Израильге қарсы қару қолдануды тоқтатуға шақырды.

Төрағалық және ҚҰҰ басшылығы

Аббас бейбіт шешімге шақырғанына қарамастан, оның билігіне тікелей қарсылық ретінде, оның сайлануынан кейін де радикалды топтардың шабуылдары жалғасты. Палестинадағы Палестиналық исламдық жихад қозғалысы 2005 жылдың 12 қаңтарында Газаға шабуыл жасады, соның салдарынан бір израильдік әскери қызметкер қаза тауып, үш әскери қызметкер жараланды. 13 қаңтарда әл-Ақса шейіттер бригадасы, Хамас және Халықтық қарсылық комитеттерінің палестиналықтары Карни өткелінде өзін-өзі өлтіру шабуылын жасады, алты израильдік қаза болды. Аббас 15 қаңтарда Батыс жағалаудағы Рамалла қаласында өткен салтанатты шарада Палестина ұлттық билігінің президенті болып ресми түрде ант берді. 2005 жылдың 8 ақпанында Аббас Израиль премьер-министрі Ариэль Шаронмен Шарм-эль-Шейх саммитінде екінші интифаданы тоқтату мәселесін талқылады, және екеуі де бейбіт процестің «Жол картасына» деген ұстанымдарын қайта растады. Шарон сондай-ақ сол кезде 7500 палестиналық тұтқынның арасынан 900-ін босатуға және Батыс жағалау қалаларынан әскерін шығаруға келісті. 2005 жылдың 9 тамызында Аббас бастапқыда 2005 жылдың 17 шілдесіне жоспарланған заңнамалық сайлаудың 2006 жылдың қаңтарында өтетінін мәлімдеді. 20 тамызда ол сайлауды 25 қаңтарға белгіледі. 2006 жылдың 15 қаңтарында Аббас Газадағы жағдай тұрақтанбаса, Шығыс Иерусалимдегі палестиналықтарға дауыс беруге Израиль кедергі келтірмесе, сайлау күнін өзгертетін болмайтынын айтты. Сайлау 2006 жылдың 25 қаңтарында өтті және Хамас шешуші жеңіске жетті. 2006 жылдың 16 қаңтарында Фатх сайлауда жеңілгеніне және Хамас үкімет құратынына байланысты Аббас өкілеттік мерзімі біткеннен кейін қайтадан сайлауға түспейтінін мәлімдеді. Алайда, Хамасқа қарсы халықаралық санкциялар, Хамас пен Фатх арасындағы саяси және әскери қақтығыстар, елдің бөлінуі салдарынан жаңа сайлаулар өткізу мүмкін болмады, Аббас өкілеттік мерзімі 2009 жылдың 15 қаңтарында аяқталғаннан кейін де президенттігін сақтап қалды. Ол өкілеттік мерзімін тағы бір жылға ұзартты, «Негізгі заң» мен «Сайлау заңын» өзгеше түсіндіре отырып, келесі президенттік және парламенттік сайлауды бір уақытта өткізуге мүмкіндік жасады. Палестина Конституциясына сілтеме жасап, Хамас бұл қадамның заңдылығын жоққа шығарды және Аббастың өкілеттік мерзімі аяқталды деп есептеді, бұл жағдайда Палестина заң шығарушы кеңесінің спикері Абдель Азиз Дувайк президент міндетін атқарушы болар еді. 2014 жылдың сәуірінде Хамас Фатхпен бірігіп, бірлік үкіметін құру үшін қарсылығын қайтарып алды. 2014 жылы және одан кейінгі жылдары Аббас Мысырдың контрабандалық туннельдерге қарсы күресін қолдады және ПА-мен келісе отырып, Мысырдың туннельдерді су басуын құттықтады. 2016 жылы Аббас Израиль арқылы Газа электр стансасына қатарлық отынның кіргізілуіне қарсылық білдірді, себебі оның ПА бұл отынға салық жинауға мүмкіндік таппайтын еді. 2014 жылдың 31 желтоқсанында Аббас Палестинаның Халықаралық қылмыстық сотқа қосылуына өтініш берді, бұл БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Палестинаның палестиналық аумақтардан Израиль оккупациясын аяқтау және 2017 жылға дейін мемлекеттік тәуелсіздікке қол жеткізу туралы резолюцияға қарсы дауыс бергенінен бір күн кейін болды. Палестиналық шенеуніктер бұл мәселені бірнеше жыл бойы қарастырып келген, бірақ бұл қадам дипломатиялық «соңғы шара» ретінде қарастырылды. Бұл шешім Аббас әкімшілігінің сыбайлас жемқорлық және басқарудағы кемшіліктер, оппозициялық партиялар мен Фатх мүшелерінен туындаған саяси сын-қатерлер және төменгі қолдау көрсеткіштерімен байланысты болды. 2015 жылдың 22 тамызында Аббас ПОҰ Атқару комитеті төрағасы лауазымынан кеткенін жариялады және кейіннен ПНК-нің шұғыл отырысын шақырып, сайлау өткізуді ұсынды. Бұл жариялау оның ниетіне қатысты сын-пікірлер мен болжамдарға орын берді. Оның ұсынған ПНК-нің арнайы сессиясы белгісіз мерзімге кейінге қалдырылды, және ол 2023 жылдың қазанына дейін ПЛК төрағасы қызметін атқаруда. 2021 жылы Палестинада жергілікті сайлау Аббас пен Хамас арасындағы келіспеушіліктер кезінде өтті. Бұл президенттік және парламенттік сайлауды белгісіз мерзімге кейінге қалдырғаннан кейін болды. 2023 жылғы Израиль-Хамас соғысы кезінде Аббас «екі тараптан да бейбіт тұрғындарды өлтіру немесе оларды қорлау амалдарына» қарсы екенін мәлімдеді, себебі бұл әдеп-ахлаққа, дінге және халықаралық құқыққа қайшы келеді. Ол «азаматтарды, тұтқындарды және қамаудағыларды босатуды» талап етті және Израильдің Газа секторын толығымен блокадалауының салдарына алаңдаушылық білдірді. Аббас әл-Ахли араб ауруханасы жарылысынан кейін үш күндік аза тұру жариялады және АҚШ президенті Джо Байденмен жоспарланған кездесуді жойды. 2024 жылдың ақпанында ол әл-Рашид гуманитарлық көмек инцидентін «ұятты қырғын» деп атады, оны «израильдік оккупациялық армия» жасады деді.

Израильмен бірге

2005 жылдың 23 қаңтарында Израиль радиосы Аббастың Хамас пен Палестина Исламдық Джихадынан отыз күндік атысты тоқтатуға келісім алғанын хабарлады. 12 ақпанда палестиналықтар Израиль поселкелеріне шабуыл жасады, ал Аббас атысты тоқтату кезінде шабуылдарды тоқтатуға келмейтін қызметкерлерін дереу жұмыстан босатты. 2005 жылдың 9 сәуірінде Аббас Израиль әскерлерінің Газаның оңтүстігінде үш палестиналықты өлтіруі жарияланған атысты тоқтату келісімін қасақана бұзу болғанын айтты. "Бұл бұзушылық әдейі жасалды", - деді Аббас Батыс жағалаудағы Рамалла қаласындағы журналистерге жолдаған жазбаша мәлімдемесінде. Бұл мәлімдемені Аббас Газаның оңтүстігіндегі Рафах қаласында Израиль әскерлері үш палестиналық жасөспірімді атып өлтіргеннен кейін жасады. Израиль тарапы жігіттер қару контрабандасына тырысқан деп мәлімдеді, ал палестиналықтар олардың футбол ойнап жатқанын және үшеуі шекаралық қоршауға жақын допты алуға кеткенін айтты. 2005 жылдың 25 шілдесінде ол Израиль әскерлерінің толықтай шығарылуына дейін кеңсесін Газаға көшіретінін жариялады, мақсаты – палестина тарапынан шығарылуды үйлестіру және әртүрлі фракциялар арасында делдалдық жүргізу. 2008 жылдың 2 наурызында Аббас Израильмен бейбіт келіссөздерді тоқтататынын мәлімдеді, ал Израиль премьер-министрі Эхуд Ольмерт Израильдің оңтүстігіне ракеталар атқан экстремистерге қарсы әскери операцияларды жалғастыруға уәде берді. 2008 жылдың 20 мамырында Аббас егер ағымдағы бейбіт келіссөздер алты ай ішінде принциптік келісімге келмесе, ол қызметінен кететінін айтты. Ол сондай-ақ ағымдағы келіссөздердің тоқтап қалғанын мәлімдеді: "Біз әлі ешбір мәселе бойынша келісімге келе алмадық. Керісін айту – жалғандық". Содан бері Аббас Батыс жағалаудың 95 пайызын алып, Палестина мемлекетін құру туралы Израильдің ұсынысын қабылдамағанын растады. 2008 жылдың қыркүйегінде Ольмерт оған болашақ Палестина мемлекетінің шекараларын көрсететін карта ұсынды, онда Израиль Батыс жағалаудың 6,3 пайызын аннексиялап, палестиналықтарға 1967 жылға дейінгі Израильден 5,8 пайыз аумақпен өтемақы төлеуді ұсынды. Аббас бұл ұсынысты бірден қабылдамады, керісінше Палестинаның 1967 жылғы 4 маусымдағы шекараларын белгілеуді талап етті. Ол Ольмерт ұсыныстың картасын бермегенін және оны көрмей қол қоюға болатынын айтты. Сондай-ақ Аббас карталар бойынша сарапшы емес екенін және Ольмерттың жемқорлыққа қатысты тергеуін атап өтті (кейін ол сотталды). 2011 жылдың қазанында Аббас Израильге Батыс жағалаудың 1,9 пайызын аннексиялауға рұқсат беру туралы қарсы ұсыныс жасады. 2012 жылы Аббас Палестинаның 1967 жылғы шекарада, астанасы Шығыс Иерусалимде болатын екі мемлекеттік шешімді қабылдау идеясын ұсынды. Израильдің 2-ші арнасына берген сұхбатында Аббас: "Менің Сафедті көруге құқым бар, бірақ онда тұруға құқым жоқ" деді. Бұл сөздерге байланысты сын Аббасты мәлімдемесінен бас тартуға мәжбүр етті. Халықаралық дағдарыс тобының баяндамасына сәйкес, көптеген Израиль шенеуніктері "Аббасты бейбітшілік серіктесі деп емес, қауіпсіздікке қатерлі емес, зорлық-зомбылықты жек көретін стратегиялық актив деп санайды". 2016 жылдың 23 маусымында Аббас Еуропалық Парламентте Израиль раввиндері палестиналықтардың құдықтарын улауға шақырды деген жалған баспасөз хабарламасын қайталады. Аббас келесі күні мәлімдемесін қайтарып алды, бұл мәлімдеменің шындыққа сай емес екенін мойындады және ол "иудаизмге зиян келтіруді немесе әлемдегі еврей халқын ренжітуді ниеттенбегенін" айтты. Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяху Аббастың мәлімдемесі "қанға батқан жала" екенін мәлімдеді.

Хамаспен бірге

2006 жылдың 25 мамырында Аббас ХАМАС-қа 1967 жылғы атысты тоқтату желісін қабылдау үшін он күндік мерзім берді. 2006 жылдың 16 желтоқсанында Аббас ФАТХ пен ХАМАС арасындағы парламенттік дағдарысты аяқтау үшін жаңа заңнамалық сайлау шақырды. 2007 жылдың 17 наурызында ХАМАС пен ФАТХ өкілдерінен құралған біртұтас үкімет құрылды, Исмаил Хания премьер-министр болып тағайындалды, ал тәуелсіз саясаткерлер көптеген маңызды лауазымдарды иеленді. 2007 жылдың 14 маусымында Аббас Хания басқаратын ХАМАС-тың біртұтас үкіметін таратып, төтенше жағдай режимін жариялады және оның орнына Салам Файядты тағайындады. Бұл ХАМАС қарулы күштерінің ФАТХ жасақтары бақылап отырған Палестина билігінің нысандарына бақылауды жүзеге асыруына байланысты болды. Файядты Ханияның орнына тағайындау Палестинаның Негізгі Заңына қайшы келеді, себебі президент отырған премьер-министрді қызметтен босата алады, бірақ Палестина Заң шығарушы Кеңесінің мақұлдауысыз жаңа премьер-министрді тағайындауға құқығы жоқ. Заңға сәйкес, жаңа премьер-министр тағайындалғанша, бұрынғы премьер-министр уақытша үкіметті басқарады. Файядтың тағайындалуы Заң шығарушы Кеңестің қарауына түспеді және мақұлданбады. Осы себепті Хамастың премьер-министрі Хания Газадағы қызметін жалғастырып келеді және көптеген палестиналықтар оны заңды әрекет ететін премьер-министр деп мойындайды. Негізгі Заңның авторы, конституциялық құқықтанушы Анис әл-Касем Аббастың Файядты тағайындауын заңсыз деп жариялағандардың қатарында. 2007 жылдың 18 маусымында Еуропалық Одақ Палестина билігіне тікелей көмек көрсетуді қайта бастауға уәде берді, ал Аббас ХАМАС-пен біртұтас үкімет құру кезінде келіспеушілік тудырған Ұлттық қауіпсіздік Кеңесін таратып жіберді. Сол күні АҚШ Палестина билігіне қатысты 15 айлық эмбаргоны тоқтатып, көмек беруді қайта бастады, бұл Аббастың Батыс жағалауындағы үкіметін нығайтуға бағытталған қадам болды. Келесі күні ФАТХ Орталық Комитеті Газа қайтарылғанша ХАМАС-пен барлық байланыс пен әңгімелерді тоқтатты. 2023 жылдың 26 шілдесінде Аббас Түркия Президенті Режеп Тайып Ердоғанмен және ХАМАС басшысы Исмаил Ханиямен кездесті. Бұл кездесудің артында Түркияның ФАТХ пен ХАМАС арасындағы келісімді қамтамасыз ету әрекеттері тұрды.

Шетелдік басшылармен

2009 жылдың мамыр айында ол Палестина мемлекеті құру мақсатын қолдаған Папа Бенедикт XVI-ны Батыс жағалауға шақырды. Сондай-ақ 2009 жылдың мамыр айында Аббас Канадаға сапар жасап, сыртқы істер министрі Лоренс Кэннонмен және премьер-министр Стивен Харпермен кездесті. Сол жылы Аббас Венесуэлаға барып, Уго Чавеспен кездесті. 2010 жылдың ақпан айында Аббас үшінші рет Палестина президенті ретінде Жапонияға сапар шекті. Сапар барысында ол премьер-министр Юкио Хатоямамен кездесті. Ол сондай-ақ Хиросимаға барды, бұл палестиналық көшбасшының алғашқы сапары болды және Хиросиманың ауыр күйзелісі туралы айтты, оны палестиналықтардың күйзелісімен салыстырды. 2012 жылдың шілдесінде Аббас АҚШ-тың бұрынғы мемлекеттік хатшысы Кондолиза Райсты олардың арасындағы әңгімені жасап шығарды деп айыптады және мұндай әңгіме болмағанын мәлімдеді. Ол жоққа шығарған нақты сөздер: "Мен 4 миллион палестиналыққа олардың тек 5 мыңы ғана үйлеріне орала алады деп айта алмаймын", - палестиналықтардың мәселесіне қатысты. Аббас былай деді: "Мен оны өтірікші деп айтпаймын, біз ешқашан мұндай әңгіме өткізбедік". Жауап ретінде Райс оны жасап шығармағанын жоққа шығарды. Оның кеңсе жетекшісі Джорджия Годфри: "Доктор Райс әңгіме туралы және кітабында жазғандарына қатысты өз позициясында тұрады" деп мәлімдеді. 2019 жылдың қаңтар айында Аббас БҰҰ-ның 77 топтың төрағалығын қабылдады, бұл 134, көбінесе дамып келе жатқан елдер мен Қытайдан құралған коалиция, БҰҰ-ның мүше емес байқаушысы Палестина атынан. Ол билікті Египеттің сыртқы істер министрі Саме Шукриге, бұрынғы төрағаға тапсырды. (2023 жылдан бастап Куба төрағалық етеді.)

Сыбайлас жемқорлық туралы айыптаулар

Палестина билігінің лауазымды тұлғалары, соның ішінде Аббас, жүйелі түрде мемлекеттік қаражатты жымқырып алды деген айыптамалар жиі айтылады. Аббастың ұстазы және оның алдындағы Ясир Арафат палестиналықтардың миллиардтаған долларын жымқырды деп айыпталды. ФАТХ басшылығының жемқорлығы 2006 жылғы қаңтарда өткен парламенттік сайлауда ХАМАС-тың сенімді жеңіске жетуіне себеп болды деп саналады. ФАТХ басшылары министрлік бюджеттерінен қаражатты жымқырып алуда, ықпалды лауазымдарды таратуда, жеткізушілер мен мердігерлерден жақсылық пен сыйлықтар алуда айыпталды. Аббасқа қарсы нақты айыптамалардың көзі – ПА-ның жүздеген миллион долларды жымқыруда айыптаған Арафаттың ең сенімді көмекшісінің бірі Мұхаммед Рашид болды. Ол ПА-дағы жемқорлықты әшкерелеумен қорқытты. Рашид Арафаттың қаржы кеңесшісі қызметін атқарды және АҚШ, ЕО және араб елдері Палестина билігі мен ҰПА-ға аударған жүздеген миллион долларды басқаруға толық еркіндік берілді. Рашидтің сөзіне қарағанда, Аббастың жеке мүлігі миллион долларға жетеді. 2012 жылдың 10 шілдесінде Аббас пен оның ұлдары АҚШ Конгресінде жемқорлыққа қатысқандары үшін айыпталды. Пікірталас "Клептократияның созылмалылығы: Палестина саяси құрылымындағы жемқорлық" деп аталды. Сыртқы істер жөніндегі палата комитетінің Таяу Шығыс және Оңтүстік Азия жөніндегі кіші комитеті алдындағы куәлігінде Эллиотт Абрамс: "Жемқорлық – палестиналық мемлекеттік қаржыны ғана емес, сонымен қатар бүкіл саяси жүйеге деген сенімді де құртатын қауіпті күш. Бұл әлеуетті демеушілерге де әсер етеді. Мен өзімнің тәжірибемнен айта аламын, ПА-ға қаржылай көмек сұраған Америка ресми өкілі ретінде, маған көбінесе: «Олардың шенеуніктері оны ұрлап алатын болса, неге біз оларға ақша беруіміз керек?» деп жауап берді" деді. Аббастың ұлдары Ясир мен Тарекке тиесілі байлық 2009 жылдан бері палестиналық қоғамда белгілі болды, осы кезде Рейтер агенттігі ұлдарды бірнеше бизнес-келісімдермен байланыстырған бірқатар мақалалар жариялады, оның ішінде АҚШ салық төлеушілерінің қаржысы қолдағандары да бар еді. Foreign Policy журналында Джонатан Шэнзер Аббас отбасының байлыққа қалай қол жеткізгенінің төрт жолын атап көрсетті. Оларға аймақта сатылатын американдық темекіге монополия; USAID қаржыландыруы; Палестина билігі атынан жолдар мен мектептер салу сияқты қоғамдық жұмыстар жобалары; және бөлшек сауда кәсіпорындарына арнайы жеңілдіктер кіреді. Осы келісімшарттарды алуда ұлдарының тегі – басты талап екені айқын болды. Оның ұлдарының бірі Ясир Аббас (бірақ ағасы Тарек немесе әкесі Махмуд емес) 2012 жылдың қыркүйегінде Колумбия округінің АҚШ округінің сотында "Foreign Policy Group LLC" және Шэнзерге қарсы 10 миллион долларлық жала жабу туралы сотқа шағым түсірді, олар "жалған және жамандау мәлімдемелер жасады" деп айыптады. "Егер сот бұл мәселені қарауға құқылы деп тапса, әрбір мәлімдеме сотта дау тудыруы мүмкін". Аббас сондай-ақ Шэнзерді оған пікір білдіру үшін хабарласпағаны және сенімсіз ақпарат көздеріне сүйенгені үшін айыптады. Аббас Шэнзерді бауырларына қарсы әрекет жасап, зұлымдықпен әрекет еткенін айыптады, бірақ ол жеке азамат екенін және қоғамдық тұлға емес екенін де мәлімдеді, сондықтан жеңіске жету үшін зұлымдық ниетін дәлелдеудің қажеті жоқ. Кейбір сарапшылар Аббас отбасы бұл істі жалғастырмайды деп болжады, өйткені ол Foreign Policy және Шэнзерге ПА-ның құпия қаржылық жазбаларына тым терең бойлауға мүмкіндік береді. Алайда, сот ісі жалғасты. 2013 жылдың қыркүйегінде АҚШ округтік судьясы Эммет Салливан DC-нің SLAPP шарасына қарсы шараны қолданып, талапты қабылдамады. Салливан бұл сот ісінің мақсаты сыншыларды цензуралау, қорқыту және оларды қымбат сот шығындарымен жүктеу арқылы олардың қарсылығын тоқтату екенін анықтады. Бұл шешімге шағым түсірілді. 2016 жылғы Панама құжаттарының ағып кетуінің аясында Аббастың ұлы Тарек Аббас Палестина билігімен байланысты офшорлық компанияның 1 миллион долларлық акцияларын иеленгені белгілі болды. 2021 жылдың маусым айында жүздеген палестиналықтар Рамалланың орталығында (президент резиденциясының жанында өткен наразылықтарды қоса) Аббас әкімшілігінің жемқорлығы мен қатыгездігіне қарсы наразылық акциясын өткізді, осыған дейін жемқорлыққа қарсы белсенді Низар Банат үкімет қамауында қайтыс болғаннан кейін. Оның үкіметін сынаушылардың бірі – оның Израиль үкіметінің субподрядшысы ретінде тиімді жұмыс істейтіні; Израиль үкіметін қатты сынағанына қарамастан, Палестина билігі ішінде оның әкімшілігіне деген көңілсіздік кең таралған.

Холокост туралы жарияланған еңбектер мен мәлімдемелер

Нацистер мен сионисттік қозғалыстың басшылары арасындағы байланыс 1933–1945 жылдар – Аббастың КандСс диссертациясының тақырыбы, ол 1982 жылы Ресейдің Халықтар достығы университетінде аяқталды және Кеңес Одағы Ғылым академиясының Шығыстану институтында қорғалды. Диссертация мен кітапта Хаавара келісімі сияқты мәселелер талқыланды, онда Еврей агенттігі еврейлердің Палестинаға көшіп кетуін жеңілдету үшін нацистік Германиямен келісімге келді. Оның диссертациясының кейбір мазмұны кейбір еврей ұйымдары тарапынан Холокостты жоққа шығару ретінде қарастырылды, әсіресе ол Холокост кезінде қаза болған еврейлердің қабылданған санына күмән келтірді және Холокосттың себебі сионистік науқандар болды деп мәлімдеді, нақты санды "890 000" немесе "бірнеше жүз мың" деп жазды. Оның сөзінше, осы өлімдердің саны саяси мақсаттармен асыра сілтенген. "Сионисттік қозғалыстың мүддесі осы санды үлкейту, осылайша олардың пайдасы арта түседі. Олардың халықаралық қоғамдық пікірдің сионизмге қолдауын алу үшін осы санды [алты миллион] баса көрсетуге тырысты. Көптеген ғалымдар алты миллион саны туралы пікір алысып, таңғажайып қорытындыларға келді – еврей құрбандардың санын тек бірнеше жүз мыңға дейін бекітті." Осы мәлімдеме туралы сұраққа жауап берген Аббас 10 жылдан кейін палестиналықтар Израильмен соғысқан кезде кітап жазғанын айтты, сондай-ақ "қазіргі уақытта мен мұндай мәлімдемелер жасамас едім" деді. 2006 жылғы наурызда "Хаарецке" берген сұхбатында Аббас: "Мен Холокост туралы егжей-тегжейлі жаздым және сандарды талқылауға ниетім жоқ еді. Мен тарихшылардың арасындағы пікірталасқа сілтеме жасадым, онда түрлі құрбандықтардың саны айтылды. Бірі 12 миллион құрбан болды деп жазса, екіншісі 800 мың деп жазды. Мен сандармен пікір таластыруға ниеттенбеймін. Холокост – еврей халқына қарсы жасалған, адамзаттың қабылдауы мүмкін емес, адамзатқа қарсы жасалған қорқынышты, кешірілмейтін қылмыс. Холокост қорқынышты оқиға болды және ешкім оны жоққа шығарғанымды айта алмайды." 2022 жылғы тамызда Берлиндегі Германия канцлері Олаф Шольцпен бірлескен баспасөз конференциясында Аббасқа журналист 1972 жылы Мюнхенде палестиналық террористердің Израиль Олимпиадасының спортшыларын қырғынға ұшыратқаны үшін кешірім сұрай ма деп сұрады. Ол: "Егер біз өткенге оралуды қаласақ, оралайық. Менде 50 қырғын бар, Израиль жасаған 50 жаппай қырғын, 50 қырғын, 50 Холокост." Кейіннен Bild таблоидіне берген сұхбатында Шольц Аббастың мәлімдемесін Холокостың мәнін төмендету деп айыптады. Израильдің Сыртқы істер министрлігі де бұл мәлімдемені айыптады. Берлинде "Шоаның мағынасын бұрмалағаны" үшін қылмыстық іс қозғалды, полиция Аббастың Volksverhetzung қылмысын жасағанын анықтау үшін тергеу жүргізді. Тергеу Аббастың дипломатиялық иммунитетіне ие болғандықтан тоқтатылды. 2023 жылғы тамызда ФАТХ революциялық кеңесінде сөйлеген сөзінде Аббас Гитлердің еврейлерді антисемитизмнен емес, олардың "әлеуметтік рөлі" – ақша қарыздаушылар болғандықтан өлтіргенін мәлімдеді, сондай-ақ ашкенази еврейлері хазарлардың ұрпақтары екенін айтты. Оның пікірлерін АҚШ, Еуропалық Одақ, Франция және Германия айыптады, ал Париж мэрі Анн Идальго жауап ретінде Аббастың Париж қаласының медалін алып тастады.