Шарль Альберт Фехтер: Англо-француз актерінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Ағылшын-француздық актер (1824–1879)

Шарль Альберт Фехтер (23 қазан 1824 – 5 тамыз 1879) – ағылшын-француздық актер болған.

Өмірбаян

Фехтер, француз ата-анасының отбасында, шамасы Лондонда дүниеге келген, бірақ анасы пиемонттық, ал әкесі неміс тегінен шыққан. Бала кезінде мүсінші болу арманында болған, бірақ жеке театрларда ойнағанда өз талантын ашқан. 1841 жылы Италияға саяхатқа шыққан труппаға қосылды. Гастрольдер сәтсіз аяқталды, труппа тарады; Фехтер үйге оралып, мүсін өнерін зерттеуді жалғастырды. Сонымен қатар, ол «Француз комедиясына» қабылдану мақсатымен консерваторияда сабақтарға қатысты. 1844 жылдың соңында мүсін туындысымен «Сәндік өнер академиясының» үлкен медалін жеңіп алды және Вольтердің «Магомет» пьесасындағы Сейд және Мольердің «Тартуф» пьесасындағы Валер рөлінде «Француз комедиясында» дебют жасады. Өзін жақсы жағынан көрсетті, бірақ ойнауға міндетті кішкентай рөлдерден шаршап, 1846 жылы мүсінші шеберханасына қайта оралды. Сол жылы Берлинде француз труппасымен бірге өнер көрсетуге шақырылды, онда актер ретінде алғашқы маңызды жетістігіне қол жеткізді. Келесі жылы Парижге оралғаннан кейін актриса Элеонора Рабутке (1895 жылы қайтыс болған) үйленді. Бұрын ол бірнеше ай бойы Лондонда, Сент-Джеймс театрында француз классикалық пьесаларының маусымында ойнаған. Париждегі келесі он жыл бойында ол әртүрлі театрларда сәтті өнер көрсетті, ең басты жетістігі 1852 жылдың 2 ақпанында Водевильде Арман Дювальдың «Камелиялар әйелі» рөлін орындауы болды. Шамамен екі жыл (1857–1858) Фехтер Одеон театрының директоры болды, онда «Тартуф» және басқа классикалық пьесаларды қойды. Лондондағы «Принцесс» театрында ағылшын тілінде ойнау туралы ұсыныстар алғаннан кейін, ол ағылшын тілін мұқият зерттеді және 1860 жылдың 27 қазанында Виктор Гюгоның «Руй Блас» пьесасының ағылшын тіліндегі нұсқасында ойнады. Одан кейін «Корсика бауырлары» және «Дон Сезар де Базан» қойылымдары жарық көрді. Ал 1861 жылдың 20 наурызында ол алғаш рет «Гамлет» рөлін орындауға тырысты. Нәтижесінде спектакль 115 кеш бойы қойылып, үлкен жетістікке ие болды. Одан кейін «Отелло» қойылымы болды, онда ол Моор мен Яго рөлін кезекпен сомдады. 1863 жылы ол «Лицей» театрын жалға алды, онда «Дүкстің ұранымен» ашылды; содан кейін «Патшаның көбелегі», «Мунтбанк» (онда оның жеті жасар ұлы Поль ойнады), «Жол бойындағы қонақүй», «Рейвенсвудтың шебері», «Корсика бауырлары» (француз тіліндегі түпнұсқада, онда ол Луи мен Фабиан деи Франчи рөлін жасады) және «Лион ханымы» қойылымдары болды. Осыдан кейін ол Адельфи театрында (1868) Чарльз Диккенс пен Уилки Коллинздің «No Thoroughfare» пьесасында Обенрейзер, «Конте Монте-Кристо» пьесасында Эдмонд Дантес, «Қара және ақ» пьесасында граф де Лейрак рөлінде ойнады. 1870 жылы ол АҚШ-қа барып, 1872 жылы Лондонға барғаннан кейін қайтыс болғанға дейін сол жерде қалды. 1870 және 1876 жылдар аралығында ол АҚШ-та Ұлыбританиядағы ең басты жетістіктерін жеңген рөлдердің көпшілігінде ойнады. Нью-Йорктегі алғашқы өнері 1870 жылдың қаңтарында Нибло бағында Хьюгоның «Руй Блас» рөлінде болды. 1870 жылдың қыркүйегінде 730 Бродвейдегі «Глобус» театрын жалға алды. Тәжірибе қысқа болды. Фехтердің өктем мінезі, ішімдікке құмарлығы оны жеке жанжалдарға және баспасөзde талқылауларға ұшыратты, сондықтан ол 1871 жылдың қаңтарында кетіп қалды. Содан кейін ол ескі француз театрында, сол жылы «Лицей» театры деп аталды, сондай-ақ Бостонда да осындай тәжірибелерге ие болды. Содан кейін ол Уильям Стюартпен 1874 жылдың сәуірінде жаңадан аяқталған «Нью Парк» театрында қысқаша серіктестікке барды. Оны Стюарт пен Дион Бусико салған, бірақ олар ашылу алдында ғана жұмыстан кетті. Фехтер өзінің «Love's Penance» ролімен де өнер көрсетті, ол «Le médecin des enfants» романының адаптациясы. Пьеса сәтті болмады, ал Фехтер Куакертаунға жақын Бэкс округіндегі Ричленд-Центр деген шағын ауылда сатып алған фермасына кетіп қалды. Өмірінің соңғы үш жылын екінші әйелі Лиззи Прайспен және иттерімен фермада өткізді, ол қайтыс болды. Ол Филадельфиядағы Маунт-Вернон зиратына жерленді. Лондонның Гаррик клубында актердің бюсті тұр.

Fechter was born, probably in London, of French parents, although his mother was of Piedmontese and his father of German extraction. As a boy he had ambitions to be a sculptor but discovered his talent while appearing in some private theatricals. In 1841 he joined a travelling company that was going to Italy. The tour was a failure, and the company broke up; Fechter returned home and resumed the study of sculpture. At the same time he attended classes at the Conservatoire with the view of gaining admission to the Comédie Française. Late in 1844 he won the grand medal of the Académie des Beaux Arts with a piece of sculpture, and made his debut at the Comédie Française as Seide in Voltaire's Mahomet and Valère in Molière's Tartuffe. He acquitted himself with credit; but, tired of the small parts he found himself condemned to play, returned again to his sculptor's studio in 1846. In the same year he was invited to appear with a French company in Berlin, where he made his first decisive success as an actor. On his return to Paris in the following year he married the actress Eléonore Rabut (d. 1895). Previously he had appeared for some months in London, in a season of French classical plays given at the St James's Theatre. In Paris for the next ten years he fulfilled a series of successful engagements at various theatres, his chief triumph being his creation at the Vaudeville on 2 February 1852 of the part of Armand Duval in La Dame aux camélias. For nearly two years (1857–1858) Fechter was manager of the Odéon, where he produced Tartuffe and other classical plays. Having received tempting offers to act in English at the Princess's Theatre, London, he made a diligent study of the English language, and appeared there on 27 October 1860 in an English version of Victor Hugo's Ruy Blas. This was followed by The Corsican Brothers and Don César de Bazan; and on 20 March 1861, he attempted Hamlet for the first time. The result was an extraordinary triumph, the play running for 115 nights. This was followed by Othello, in which he played alternately the Moor and Iago. In 1863 he leased the Lyceum Theatre, where he opened with The Duke's Motto; this was followed by The King's Butterfly, The Mountebank (in which his son Paul, a boy of seven, appeared), The Roadside Inn, The Master of Ravenswood, The Corsican Brothers (in the original French version, in which he had created the parts of Louis and Fabian dei Franchi) and The Lady of Lyons. After this he appeared at the Adelphi Theatre (1868) as Obenreizer in No Thoroughfare, by Charles Dickens and Wilkie Collins, as Edmond Dantes in The Count of Monte Cristo, and as Count de Leyrac in Black and White, a play in which the actor himself collaborated with Wilkie Collins. In 1870 he visited the United States, where (with the exception of a visit to London in 1872) he remained till his death. He played in the United States between 1870 and 1876 in most of the parts in which he had won his chief triumphs in Britain. His first appearance in New York was at Niblo's Garden in the title role of Hugo's Ruy Blas in January 1870. He leased the Globe Theatre at 730 Broadway in September 1870. The experiment was brief. Fechter's imperious temper, aggravated by indulgence in drink, involved him in private quarrels and in discussions in the press, and he left in January 1871. He then had the same experiences at the old French theatre, renamed the Lyceum Theatre that year, and also in Boston. He then went into a brief partnership with William Stuart at the newly completed New Park Theatre in April 1874. It had been built by Stuart and Dion Boucicault, who pulled out just before the opening. Fechter acted in his own Love's Penance, an adaptation of Le médecin des enfants by le Comte d'Avrigny. The play flopped, and Fechter retired to a farm which he had bought in the little village of Richland Centre, Bucks County, near Quakertown. The last three years of his life were spent in seclusion with his second wife, Lizzie Price, and his dogs on the farm, where he died. He was interred at Mount Vernon Cemetery in Philadelphia. A bust of the actor by himself is in the Garrick Club, London.

Отбасылық өмір

Ол 1847 жылдың 29 қарашасында Париждегі Comédie Française театрының зейнеткері Шарлотта Элеонора Рабутқа (1819-1894) үйленді, одан Пол деген ұлы мен опера әншісі болған Мари деген қызы дүниеге келді. 1850 жылдан 1855 жылдың сәуір айына дейін ол танымал актриса Паулин Виржиния Дежазетпен (1798-1875) махаббат байланысын құрды.