Кіріспе

Пьер Булездің сопрано және оркестр үшін музыкалық композициясы. "Pli selon pli" (Қатпар бойынша қатпар) – француз композиторы Пьер Булездің шығармасы. Ол "Малларме портреті" (Portrait de Mallarmé) деген қосымша атауға ие. Бұл шығарма жеке сопрано мен оркестр үшін жазылған, француз символизмінің өкілі Стефан Маллармедің үш сонеті мен оның тағы екі өлеңінен алынған жекелеген жолдарды пайдаланады. Сағаттан асатын "Pli selon pli" Булездің ең ұзақ туындысы болып табылады.

Өнер тарихы

Булез 1960 жылы Pli selon Pli әлемдік премьерасында Оңтүстік-Батыс Германия радиосының симфониялық оркестрін (Баден-Баден) басқарды. Джудит Криспиннің сөзінше, Pli selon Pli-дің күрделі ырғақтары, композициялық талаптармен "көзделгендей" байланысты болғанымен, "композитордың дирижерлік шеберлігін көрсету" және оның "виртуоздық өнерін таныстыру" мақсатымен жасалған. Морис Бежарт үш бөлімнен тұратын балет қойды: "Дон", "ІІІ импровизация" және "Томбо". Бес бөлімнің толық алғашқы орындалуы 1978 жылы Карнеги залында Артур Вайсберг жетекшілік еткен Қазіргі заманағы камералық ансамбльдің қатысуымен өтті. Булез кейде бөлек орындауларды жүргізді. Мысалы, ол 1974 жылы Нью-Йорк филармониясын алғашқы екі "импровизацияны", ал 1986 жылы үш "импровизацияны" орындауға жетекшілік етті.

Жазбалар

Бұл туынды үш рет жазылған: 1969 жылы сопрано Халина Лукомская және BBC симфониялық оркестрімен; 1981 жылы сопрано Филис Брин Джулсонмен және сол оркестрмен; ал 2000 жылы сопрано Кристин Шафермен және Ensemble InterContemporain тобымен. Булез барлық үш жазбаны жүргізді. Шығарманың соңғы нұсқасы тек үшінші жазбада ұсынылған. 1983 жылы Пауль Гриффитс алғашқы екі жазбаны салыстырып, екіншісінің айқын түрде ұзақ ойналатынын атап өтіп, былай деп жазды: "Булез 1969 жылы әлі жаңа туындыға құлшыныс білдіргендей көрінеді; 1981 жылы ол оған сүйіспеншілікпен қарады, бірақ, мүмкін, сәл өкініш сезімімен де".