Кіріспе

Құс түрлері

Саздық (Phylloscopus trochilus) – Еуропаның солтүстік және орташа белдеулерінде, Палеарктикада, Ирландиядан шығысқа қарай Сібірдің шығысындағы Анадыр өзенінің алабына дейін кең таралған, өте көп кездесетін жапырақты саздық. Бұл құс қысқа көшпелі, халықтың көп бөлігі Сахара асты Африкада қыстайды. Саздық ағаштар мен жер жабыны бар ашық орманды жерлерде мекендейді, оның ішінде қайың, қарағай және күңгірттер ең маңыздысы. Ұясы көбінесе жерге жақын, төменгі өсімдіктер арасында салынады. Көптеген Ескі әлем саздықтары сияқты, бұл кішкентай құс жәндіктермен қоректенеді. Қазір саздық 1826 жылы неміс зоологы Фридрих Бойе енгізген Phylloscopus туысына жататын 80-ге жуық түрдің бірі болып саналады. Туыс атауы ежелгі грек тіліндегі "жапырақ" деген мағынаны білдіретін phullon және "іздейтін" деген мағынаны білдіретін skopos сөздерінен құралған (skopeo сөзінен, "қарау"). Ал есімнің өзі ежелгі грек тілінде "құйрық" дегенді білдіреді. 1843 жылы Уильям Ярелл бұл құстың атын саздық деп стандарттағанға дейін, ол шифчаф және ағаш саздығымен біріктіріліп "саз құйрығы" деп аталған. Үш түршесі белгілі.

Мінез-құлық

Барлық популяциялар өте көшпелі, оның бір түрі P. t. yakutensis Азия-Шығыс Африка көш жолы арқылы шығыс Сібірден Оңтүстік Африкаға дейін көшіп барады, бұл оның мөлшеріне шаққанда құстардың ең ұзақ көші-қонының бірі. Орманды алқаптардың шетіндегі әр түрлі құрылым мен биіктіктегі қалың бұталарды қосу пайдалы. Олар ылғалды орманды жерлерді ұнатады. Қара тікен сияқты қалың бұталар тіршілік ортасын құрайды. Еленнің жайылуы қажетті төменгі жамылғыны жояды. Халық тығыздығы ең жоғары Скандинавияда (онда ол кездесетін ең көп құс), бір шаршы километрге 1100 жұп, ал Швеция мен Финляндиядағы жалпы саны 24 миллион жұпқа жетеді. Тығыздық шығысқа қарай төмендейді, орталық Сібірде бір шаршы километрге 27 жұпқа дейін жетеді. Тұқымдау аймағының оңтүстік шетінде тығыздық одан да төмендеп, Швейцарияда бір шаршы километрге 9 жұп, ал Солтүстік Испанияда барлығы 100 жұп кездеседі. Англияда бұл түрдің саны соңғы 25 жылда орташа есеппен 70%-ға төмендеді, ең көп азаю оңтүстік-шығыста байқалды. Шотландияда кейбір өсімдер тіркелді. Орман шаруашылығы комиссиясы Англияның орманды жақсарту гранты (EWIG) бағдарламасы бойынша гранттар ұсынады, сондай-ақ Natural England's Environmental Stewardship Scheme де гранттар береді.