Кіріспе

1992 жылы Орсон Скотт Кардтың романы, басқа кітаптар

«Жоғалған ұлдар» (1992) – американдық автор Орсон Скотт Кардтың қорқыныш романы. Романның негізгі идеясы мормон отбасының күнделікті өмірі және Солтүстік Каролинаға көшкеннен кейін оларға туындаған қиындықтар төңірегінде құрылған. Оқиға негізінен отбасының жұмыста, шіркеудегі проблемалары мен үлкен баласы Стивидің мектепке бейімделудегі қиындықтарын, оның салдарынан үлкейген жалғыздығын баяндайды. Діни мәселелер мен жақсылық пен жамандық табиғаты сияқты тақырыптарды қамтитын роман, Кардтың «Жоғалған ұлдар» атты әңгімесінің кеңейтілген нұсқасы болып табылады. Әңгіменің сюжеті роман сюжетімен ұқсас, бірақ Кард басты кейіпкер Флетчер рөлін ойнайды, бұл оқиғаны автобиографиялық сипатқа ие етеді. Әңгіме «өрескел» және бала жоғалту қасіретін өздік мүддесі үшін пайдаланғаны үшін сынға ұшырағаннан кейін, Кард әңгіменің соңына түсіндірме қосып, романды үшінші тұлғада жазды. Роман «оңай және табиғи стильде жазылуы» және шынайы және көтеріңкі тақырыптары үшін мақтауға ие болды. Юджин Ингланд романды теологиясы және «діни, теологиялық және моральдық мәселелерді» шешу әдісі үшін сынады, Кард ғылыми фантастика жазғанда ең жақсы екенін айтса да, ол Кардтың жақсы әңгімеші екенін мойындады. Роман 1992 жылы Мормон әдебиеттері қауымдастығының «Жылдың үздік романы» сыйлығын жеңіп алды.

Сюжет

Роман 1983 жылы жазылған, ойын бағдарламалаушысы Степ Флетчер және оның отбасы туралы. Степ Atari 8 бит компьютерлері үшін «Hacker Snack» деп аталатын ойдан шығарылған ойынды ойлап тапқан. Діңгелі мол мормон Степ жүкті әйелі ДиЭнне мен үш баласын, оның ішінде жеті жасар Стивиді Индиана штатынан Солтүстік Каролина штатындағы Стьюбен қаласына көшіреді, өйткені ол техникалық жазушы болып жаңа жұмысқа орналасуы керек. Жаңа жұмысында жағымсыз және адал емес басшылар мен әріптестермен күресуден бөлек, Флетчерлердің жаңа үйіне әртүрлі жәндіктердің тобы үнемі шабуыл жасайды. Жалға алынған үйдің иесінің қарт әкесі Бапи әрқашан көмектесуге дайын тұрады. Степ ДиЭнне ерекше қажеттіліктері бар сәби дүниеге келгенге аздай қалғанда жұмысынан кетеді. Көшкеннен кейін Стептің ұлы Стиви өзін-өзінен шекініп, тек бақта және компьютеріндегі ойдағы достарымен ғана ойнайды. Оларды психиатрға апарып, ол Стивидің проблемаларына отбасының діні себеп болуы мүмкін деген болжам айтады, бұл Степті ренжітеді. Степ пен ДиЭнне Стивидің ойдағы достарының есімдері жоғалып бара жатқан жас жігіттердің есімдерімен сәйкес келетінін байқайды. Стиви жігіттердің лақап есімдерін біледі, бірақ олар көпшілікке белгілі емес. Олар полицияға хабарлайды, детектив Стивиді сұраққа алады және олардың барлығы Стиви арқылы байланысқан болса, онда сериялық кісі өлтіруші болуы мүмкін деген қорытындыға келеді.

Тақырыптар мен мотивтер

Роберт Бёрд «Жоғалған жігіттерді» постмодерн детективтік әдебиет деп сипаттады, себебі ол көптеген шындықтар мен табиғаттан тыс құбылыстардың түрлі аспектілерін зерттейді. Атап айтқанда, ол жақсылық пен жамандықтың онтологиялық мәселелерін қарастырады. Роман зұлымдыққа тап болғанда не істеу керектігін анықтауға тырысады. Романдағы зұлымдық табиғаттан тыс күш ретінде бейнеленеді және повестьтен тысқары да бар екендігін көрсетеді, бұл прологта да айқын көрінеді, ол повестьке тәуелсіз. Роман барысында Степ зұлымдыққа қарсы тұруға тырысады, соның ішінде зұлымдықпен күресудің ең маңызды жолы – «күнәні анықтап, атау» екенін айтады. Кард Мормон кітабынан Абинади мысалын келтіріп, жамандықтың болғанын біліп тұрып, ештеңе жасамағаннан гөрі өлгенің артық екенін түсіндіреді. Дегенмен, тек Стивидің тазалығы ғана оған Штубендегі нағыз зұлымдықты тануға мүмкіндік береді. Стиви Мормон кітабындағы Абинади мен Жаңа өсиеттегі Стивен сияқты оны анықтау үшін өмірін құрбан етеді. Бұл туынды зұлымдықтың мәңгілік табиғаты туралы мормондық теологиялық сенімді, оның өздігінен бар екенін және оған қарсы күресті бейнелейді. Романдағы тағы бір тақырып – Майкл Коллингстің «Мормонизм эпосы» деп атаған нәрсесі. Кард дінді романға тоғыстырады, ол отбасының және романның сенімдері мен моральдық принциптерінде маңызды рөл атқарады. «Жоғалған жігіттер» романында Степ Флетчер бейнелеу ойындарының дизайнері, ал романның негізгі сюжетінің бір бөлігі Стивидің құпия бейнелеу ойынын ойнауымен байланысты.

Бастапқы және жарияланым

Көптеген Кард туындылары сияқты, бұл роман да оның "Жоғалған ұлдар" атты қысқа әңгімесінің кеңейтілген нұсқасы болып табылады, оны "Айнадағы карталар" атты әңгімелер жинағынан табуға болады. Қысқа әңгімеде Кард Флетчер рөлін басты кейіпкер ретінде сомдайды. Оқиғадағы кейбір егжей-тегжейлер әртүрлі, мысалы, басты кейіпкердің жұмысы (видео ойын журналының редакторы), және оқиға романдағы үшінші жақтан емес, бірінші жақтан баяндалады. Ол "Эндердің ойыны" сияқты нақты оқиғаларға сілтеме жасайды, бірақ қысқа әңгіме де толығымен ойдан туындаған. Өзін және өзінің нақты жұмысын, нақты жерлерді және нақты адамдарды пайдаланғаны үшін Кард оқиғаның құрамындағы қиындықтарды түсіндіретін арнайы ескерту қосады, себебі оның әңгімесі бала жоғалту қасіретін өзгертіп алды деген сынға ұшырады. Дегенмен, Зап кейіпкері Кардтың церебральды сал ауруымен ауырған ұлынан шабыттандырылған. Бұл оның тұңғыш қорқыныш романы, және Кард "Жоғалған ұлдарды" тақырыбының эмоционалдық күйзелісіне байланысты жазудың ең қиыны болғанын айтқан. Оны оқыған көптеген адамдар оны ең терең, жеке туындысы деп санайды. Роман 1992 жылы HarperCollins баспасынан жарық көрді. Kirkus Reviews романы туралы "әсерлі, шынайы, қайғылы, көтеріңкі" деп жазды. Алайда, Юджин Ингланд Кардтың "діни, теологиялық және моральдық мәселелерді" ғылыми-фантастикалық романдарда "Жоғалған ұлдар" сияқты реалистік романдарға қарағанда жақсырақ шешетінін айтты. Ингланд романды "еріксіз мормондық реализм, біршама сиқырлы реализммен" деп сипаттады.

Бейімделулер

Lost Boys 2002 жылы Mostow/Lieberman Productions компаниясы Брайан Карр режиссерлік еткен фильмді өндіру үшін опцияландырылды. Дегенмен, Mostow/Lieberman Productions 2004 жылы таратылды. Орсон Скотт Кард М. Найт Шьямаланның "Алтыншы сезім" фильмінің көптеген элементтері "Жоғалған балалардан" көшірілгенін айтты, бірақ жеткілікті өзгерістер енгізілгендіктен сотқа шағымданудың қажеті жоқ екенін де мәлімдеді.