Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Музыкалық ішекті аспап
Musical string instrument
Автогарп немесе аккорд цитрасы – цитралар отбасысына жататын ішекті аспап. Ол белгілі бір аккордты ойнау үшін қажетті ішектерден басқаларын бұғуға арналған жеке-жеке реттелген таяқшалар жиынтығын пайдаланады. «Автогарп» термині бір кезде «Оскар Шмидт» компаниясының тауарлық белгісі болған, бірақ қазірде ол өндірушісіне қарамастан, барлық осындай аспаптарды атау үшін қолданылады.
An autoharp or chord zither is a string instrument belonging to the zither family. It uses a series of bars individually configured to mute all strings other than those needed for the intended chord. The term autoharp was once a trademark of the Oscar Schmidt company, but has become a generic designation for all such instruments, regardless of manufacturer.
Тарих
Филадельфиядағы неміс иммигранты Чарльз Ф. Циммерман 1882 жылы ойнау кезінде таңдамалы түрде ішектерді басуға арналған механизммен жабдықталған "Арфа" үшін патент алды. Ол осы механизмді қолданатын цитра сияқты аспапты "автогарп" деп атады. Кейінгі үлгілерден айырмашылығы, патентте көрсетілген аспап симметриялық болды, ал ішектерді басу механизмы жоғарыдан емес, бүйінен әрекет етті. Циммерманн мұндай аспаптарды коммерциялық түрде шығарған-шығармағаны белгісіз. Германияның Маркнойкирхен қаласындағы Карл Август Гюттер қазіргі түріндегі автогарптың прототипіне жақын Volkszither деп аталатын модель жасады. Ол 1883-1884 жылдары оған британдық патент алды. 1885 жылы Германияға сапардан оралғаннан кейін Циммерманн Гюттер үлгісімен аспаптарды өндіруді бастады. Ол оларды автогарп деп атады және өзінің атын және патент нөмірін қосты. Осының нәтижесінде Циммерманн қазіргі таныс түріндегі аспапты ойлап тапқан деп кеңінен, бірақ дұрыс емес саналады.
Charles F. Zimmermann, a German immigrant in Philadelphia, was awarded a patent in 1882 for a “Harp” fitted with a mechanism that muted strings selectively during play. He called a zither sized instrument using this mechanism an “autoharp.” Unlike later designs, the instrument shown in the patent was symmetrical, and the damping mechanism engaged with the strings laterally instead of from above. It is not known if Zimmermann ever produced such instruments commercially. Karl August Gütter of Markneukirchen, Germany, built a model that he called a Volkszither, which was more clearly the prototype of the autoharp in its current form. He obtained a British patent for it c. 1883–1884. In 1885, after returning from a visit to Germany, Zimmermann began production of instruments with the Gütter design. He labeled them autoharps and included his own name and patent number. As a result, Zimmermann is widely but incorrectly regarded as the inventor of the instrument in its now familiar form.
Тауар белгісі
Автогарп сөзінің стильделген бейнесі 1926 жылы тауар таңбасы ретінде тіркелген. Қазіргі уақытта бұл сөзді АҚШ-тың Music Corporation компаниясы тауар таңбасы ретінде иеленеді, оның Oscar Schmidt Inc. бөлімшесі автогарфтарды өндіреді. Алайда, USPTO тіркеуі тек "Марка суреттеу коді (5) стильделген формадағы сөздер, әріптер және/немесе сандар" дегенді қамтиды және мерзімі өткен. Джордж Ортимен болған сот процесінде Оскар Шмидт графикалық элементтің құқығын ғана талап ете алатыны, ал "автогарп" сөзі кеңінен қолданысқа енгені анықталды.
A stylized representation of the word autoharp was registered as a trademark in 1926. The word itself is currently claimed as a trademark by the U. S. Music Corporation, whose Oscar Schmidt Inc. division manufactures autoharps. The USPTO registration, however, covers only a “Mark Drawing Code (5) Words, Letters, and/or Numbers in Stylized Form” and has expired. In litigation with George Orthey, it was held that Oscar Schmidt could only claim ownership of the graphic device, the word autoharp having come into generic use.
Құрылыс
Автогарфтың корпусы ағаштан жасалған, көбінесе тікбұрышты пішінде болып келеді, бірақ бір бұрышы кесілген. Резонаторлық тақта (soundboard) әдетте гитара сияқты дыбыс тесігіне ие, ал үстіңгі бөлігі тұтас ағаштан немесе ламинатталған материалдан жасалуы мүмкін. Жоғары және көлбеу жиектерде орналасқан көп қабатты ламинатталған ағаштан жасалған тіреуіш блок, пианино мен концерттік цитраларда қолданылатын күйлеу штифтеріне арналған негіз қызметін аткарады. Үстіңгі тіреуіш блокқа қарама-қарсы жиекте металл штифтер тізбегі немесе ілмек тәрізді металл пластина орналасқан, ол жіптердің төменгі ұштарын бекітеді. Жіптерге тікелей жоғары орналасқан, корпустың төменгі жағында аккорд тақталары (chord bars) орналасқан. Олар пластиктен, ағаштан немесе металдан жасалған және жіптерге қараған бетінде мата немесе көбік төсемдерін ұстап тұрады. Бұл тақталар серіппелерге орнатылған және бір қолмен олардың үстіне орнатылған түймелер арқылы басылады. Түймелерге, сол тақта басылғанда пайда болатын аккордтың атауы жазылған. Аспаптың артқы жағында әдетте үш ағаш, пластик немесе резеңке "аяқ" болады, олар аспапты үстелге кері жағымен қойып ойнағанда тіреу қызметін атқарады. Жіптер жоғары жағына параллель жүреді, бекіту пластинасы мен күйлеу штифтерінің арасынан және аккорд тақталарының астынан өтеді. Қазіргі заманғы автогарфтарында көбінесе 36 жіп болады, кейбір үлгілерде 47 жіпке дейін, ал сирек кездесетін 48 жіпті модельдер де бар (мысалы, Orthey Autoharps No. 136, G және D мажор тоналылығында). Олар жартылай хроматикалық тәртіпте тізілген, бірақ кейде диатоникалық немесе толық хроматикалық гаммаларға өзгертіледі. Стандартты модельдерде 12, 15 немесе 21 аккорд тақтасы болады, олар негізгі, минор және доминантты жетінші аккордтарды таңдауға мүмкіндік береді. Бұл тақталар тарихи немесе жүйелік себептерге байланысты орналастырылған. Сондай-ақ, әр түрлі арнайы модельдер де шығарылды, мысалы, диатоникалық бір, екі немесе үш тоналы модельдер, аз немесе көп аккордты модельдер және кері тізілген модель (43 жіп, 28 аккордты Chromaharp Caroler).
The autoharp body is made of wood, and has a generally rectangular shape, with one corner cut off. The soundboard generally features a guitar like sound hole, and the top may be either solid wood or of laminated construction. A pin block of multiple laminated layers of wood occupies the top and slanted edges, and serves as a bed for the tuning pins, which resemble those used in pianos and concert zithers. On the edge opposite the top pin block is either a series of metal pins, or a grooved metal plate, which accepts the lower ends of the strings. Directly above the strings, on the lower half of the top, are the chord bars, which are made of plastic, wood, or metal, and support felt or foam pads on the side facing the strings. These bars are mounted on springs, and pressed down with one hand, via buttons mounted to their topside. The buttons are labeled with the name of the chord produced when that bar is pressed against the strings, and the strings strummed. The back of the instrument usually has three wooden, plastic, or rubber "feet", which support the instrument when it is placed backside down on a table top, for playing in the traditional position. Strings run parallel to the top, between the mounting plate and the tuning pins, and pass under the chord bar assembly. Modern autoharps most often have 36 strings, with some examples having as many as 47 strings, and rare 48 string models (such as Orthey Autoharps No. 136, tuned to G and D major). They are strung in a semi chromatic manner which, however, is sometimes modified into either diatonic or fully chromatic scales. Standard models have 12, 15 or 21 chord bars available, providing a selection of major, minor, and dominant seventh chords. These are arranged for historical or systemic reasons. Various special models have also been produced, such as diatonic one , two , or three key models, models with fewer or additional chords, and a reverse strung model (the 43 string, 28 chord Chromaharp Caroler).
Электрлік автогарфа
1960 жылға дейін автогарптың дыбысын күшейтуге арналған пикаптар болған жоқ, тек қарапайым контактілік микрофондар ғана қолданылды, олар көбінесе сапасы нашар, қаңыл дыбыспен ерекшеленді. 1960 жылдардың басында Гарри ДиАрмонд осы аспап үшін магниттік пікір жасап, оны Rowe Industries өндірді. Pinkerton's Assorted Colours тобы 1966 жылы шыққан "Mirror, Mirror" әнінде осы аспапты пайдаланды. 1970 жылдары Оскар Шмидт өзінің магниттік пикабын ұсынды. 1979 жылы Роки Эриксон мен The Aliens тобының хард-рок альбомы "The Evil One" Билл Миллердің электрлі автогарпын ерекше атап көрсетті, ол музыкаға "әдеттен тыс өткірлік" сыйлады. Суретте 1930 жылы қайта боялған Oscar Schmidt “Model A” көрсетілген. Бұл арфада екі DeArmond магниттік пікір орнатылған (біреуі аккорд таяқшаларының астында), d'Aigle нақты реттеу механизмімен және d'Aigle аккорд таяқшалары жинағымен жабдықталған, сонымен қатар 1968 жылы MGM Records / Heritage Records Euphoria тобымен жазылған.
Until the 1960s, no pickups were available to amplify the autoharp other than rudimentary contact microphones, which frequently had a poor quality, tinny sound. In the early 1960s, a bar magnetic pickup was designed for the instrument by Harry DeArmond, and manufactured by Rowe Industries. Pinkerton's Assorted Colours used the instrument on their 1966 single "Mirror, Mirror". In the 1970s, Oscar Schmidt came out with their own magnetic pickup. The Evil One, a 1979 hard rock album by Roky Erickson and the Aliens prominently featured the electric autoharp of Bill Miller which granted "an unearthly edge" to the music. Shown is a 1930 refinished Oscar Schmidt “Model A”. This harp has two DeArmond magnetic pickups (one under the chord bars), with a d'Aigle fine tuning mechanism, and d'Aigle chord bar assembly, and was used in a 1968 MGM Records/Heritage Records recording by Euphoria.
Нұсқалар
1981 жылы автогарптың синтезделген түрі Omnichord пайда болды және қазір Q Chord деп белгілі, ол «цифрлік ән картасы бар гитара» деп сипатталады.
A synthesized version of the autoharp, the Omnichord, was introduced in 1981 and is now known as the Q Chord, described as a "digital songcard guitar".
Ойын техникасы
Бастапқыда жоспарланғандай, автогарп концерт цитрасы сияқты тартылған, яғни аспап үстел үстіне қойылатын (осы мақсатта артқы жағында үш «аяқ» бар), ал аспаптың тік жиегі (аккорд таяқшаларының астында) ойнаушының оң жағына қаратылатын. Сол қолмен аккорд түймелері басқарылатын, ал оң қолмен аккорд таяқшаларының астындағы тар аумақта ішектер тартылатын. Оң қолмен ішектерді тарту әдетте қабық, пластик немесе қысылған матадан жасалған, гитараға арналған медиаторға ұқсас плектрмен жасалатын. Әдетте, бір тарту бірнеше ішекті дыбыстандырып, сол қолмен ұсталған аккордты ойнататын. Осы ойнау тәсілінің арқасында автогарп ырғақтық аспап ретінде, аккордтық сүйемелдеуді ойнау үшін танымал болды, тіпті бүгінгі күнге дейін көптеген адамдар осы аспапты солай есептейді. Дегенмен, жаңа техникалар дамыды және қазіргі заманғы ойнаушылар аспапта әуендер орындай алады: мысалы, диатоникалық ойнаушылар ашық аккордтық техникаларды қолдана отырып, скрипка күйлерін ойнай алады, жеке ішектерді тартатын кезде демпфер түймелерін «соқтырады». Шебер хроматикалық ойнаушылар әртүрлі әуендерді, тіпті әуен, аккордтар және күрделі ырғақтық сүйемелдеулерді қамтитын сололарды орындай алады. 20 ғасырдың ортасында орындаушылар аспапты үстелден алып, тік ұстап, артқы жағын (аяқтары бар) кеудеге тіреп ойнау тәжірибесін бастады. Grand Ole Opry әртісі Сесил Нулл 1950 жылдары бұл ойнау стилін алғаш рет көпшілік алдында қолданған деп есептеледі. Бұл жағдайда сол қол әлі де аккорд түймелерін басқарады, бірақ аспаптың қарама-қарсы жиегінен, ал оң қол әлі де ішектерді тартады, бірақ енді аккорд таяқшаларынан жоғары орналасқан аумақта ойнайды. (Төмендегі Джо Батлердің суретін қараңыз.) Бұл ойнау режимі ішектердің кеңірек аумағын оң қолға қолжетімді етеді, бұл дыбыстық мүмкіндіктердің ауқымын арттырады және ол өте танымал болды. Жақын арада басқа орындаушылар, әсіресе Картер отбасының мүшелері де осыны қабылдады. 1970 жылдардың басында кейбір ойнаушылар саусақпен ойнау техникасын сынап көрді, онда оң қолдың жеке саусақтары тек медиаторды ұстап, аккордтарды тартпай, белгілі бір ішектерді басады. Брайан Бауэрс осы ойнау тәсілінің шебері болды және оң қолының бес саусағын пайдаланатын күрделі техниканы жасады. Бұл оған соло ретінде бас ноталарын, аккордтарды, әуенді және қарсы әуендерді ойнауға мүмкіндік берді. Бауэрс аспапқа белбеу қосып, тік тұрып ойнаған алғашқылардың бірі болды.
As initially conceived, the autoharp was played in the position of a concert zither, that is, with the instrument set flat on a table (there are three "feet" on the back for this purpose), and the flat edge of the instrument (below the chord bars) placed to the player's right. The left hand worked the chord buttons, and the right hand would strum the strings in the narrow area below the chord bars. Right hand strums were typically done with a plectrum similar to a guitar pick, made of shell, plastic, or compressed felt. A strum would usually activate multiple strings, playing the chord held down by the left hand. Partly because of this playing mode, the autoharp came to be thought of as a rhythm instrument for playing chordal accompaniment, and even today many still think of the instrument in that way. New techniques have been developed, however, and modern players can play melodies on the instrument: diatonic players, for example, are able to play fiddle tunes using open chording techniques, "pumping" the damper buttons while picking individual strings. Skilled chromatic players can perform a range of melodies, and even solos including melody, chords, and complex rhythmic accompaniments. In the mid 20th century performers began experimenting with taking the instrument off the table and playing it in an upright position, held in the lap, with the back of the instrument (having the "feet") held against the chest. Cecil Null, of the Grand Ole Opry is usually credited as the first to adopt this playing style in public performance, in the 1950s. In this position the left hand still works the chord buttons, but from the opposite edge of the instrument, and the right hand still executes the strums, but now plays in the area above the chord bars. (See Joe Butler illustration, below.) This playing mode makes a wider area of the strings available to the picking hand, increasing the range of tonal possibilities, and it proved very popular. It was soon adopted by other performers, notably by members of the Carter Family. By the early 1970s some players were experimenting with finger style techniques, where individual fingers of the right hand would pluck specific strings, rather than simply hold a pick and strum chords. Bryan Bowers became a master of this mode of playing, and developed a complex technique utilizing all five fingers of his right hand. This allows him to play independent bass notes, chords, melody, and counter melodies as a soloist. Bowers was also one of the early pioneers in adding a strap to the instrument and playing it while standing up.
Белгілі орындаушылар
Килби Сноу (28 мамыр 1905 – 29 наурыз 1980) – американдық фольклорлық музыкант және виртуоз автогарпшы, ол 5 жасында Солтүстік Каролинаның автогарп чемпионы атағын жеңіп алды. Ол «drag note» ойнау стилін, сол қолымен ойнаған «сырғалған» ноталарды шығаратын техниканы дамытты; ол автогарпистер арасында зор ықпалға ие болды және көптеген адамдар оны алғашқы заманауи автогарп ойнаушы деп санайды. Картер отбасының мүшесі Мейбелл Картер 1940 жылдардың соңында қыздары – Картер сестерімен бірге өнер көрсеткенде, оны жетекші аспап ретінде пайдаланып, аспапты танымал етті. Мейбелл Картердің немересі Карлин Картер сахнада және өзінің жазбаларында автогарп ойнайды; оның әжесіне арналған «Мен және Уайлдвуд Роза» әнінде автогарп кеңінен қолданылады. Lovin' Spoonful тобының бірнеше әнінде Джон Себастьянның автогарп ойнауы бар, соның ішінде «Do You Believe in Magic» және «You Didn't Have to Be So Nice». Ол 1979 жылы Рэнди ВанУормердің «Just When I Needed You Most» хитінде де ойнады. Брайан Бауэрс автогарпты саусақпен таңдау арқылы ойнаудың күрделі стилін (көбінесе қолданылатын сырғанау техникасынан өзгеше) дамытты, оны ол бастапқыда 1970 жылдары The Dillards тобымен блюграсс қойылымдарында, кейіннен бірнеше жеке альбомында пайдаланды. Британдық әнші-күйші Корин Бейли Рей үнемі автогарп ойнайды және 2010 жылы шыққан «The Sea» альбомының атау трегін автогарпта жазды. Норвегиялық авангардтық суретші Стурле Дагсланд жиі автогарппен өнер көрсетеді. Әнші-сазгер Бриттейн Эшфорд өзінің музыкасында автогарпты қолданумен танымал, соның ішінде 2008 жылы шыққан «There, but for You, go I». Ол сонымен қатар Дэйв Мэллой құрастырған төрт адамнан тұратын «Ghost Quartet» әндер циклындағы рөлінің бір бөлігі ретінде автогарпта үнемі өнер көрсетеді.
Kilby Snow (May 28, 1905 – March 29, 1980) was an American folk musician and virtuoso autoharpist, who won the title of Autoharp Champion of North Carolina at the age of 5. He developed the "drag note" playing style, a technique that relied on his left handedness to produce "slurred" notes; he has been enormously influential among autoharpists, and is regarded by many as the first modern autoharp player. Maybelle Carter of the original Carter Family brought the instrument to prominence in the late 1940s by using it as a lead instrument when performing with her daughters; the Carter Sisters. Maybelle Carter's granddaughter Carlene Carter frequently plays the autoharp onstage and on her recordings; her song "Me and the Wildwood Rose", a tribute to her grandmother, makes prominent use of the autoharp. Several Lovin' Spoonful songs feature the autoharp playing of John Sebastian, including "Do You Believe in Magic" and "You Didn't Have to Be So Nice". He also played in the 1979 Randy VanWarmer hit song "Just When I Needed You Most". Bryan Bowers developed a complex finger picking style of playing the autoharp (as opposed to the more common strumming technique) which he initially brought to bluegrass performances with The Dillards in the 1970s, and later to several of his own solo albums. British singer songwriter Corinne Bailey Rae regularly plays the autoharp and composed the title track from her 2010 album The Sea on the autoharp. Norwegian avant garde artist Sturle Dagsland frequently performs with an autoharp. Singer/songwriter Brittain Ashford of the band Prairie Empire is known for using autoharp in her music, including the 2008 release "There, but for You, go I". She also regularly performs on the autoharp as part of her role in Ghost Quartet, a four person song cycle composed by Dave Malloy.