Кіріспе

Француз анатомы (1478 – 1555) әдебиет профессоры Жак Дюбуа (латын тілінде Jacobus Sylvius; 1478 – 14 қаңтар 1555) – француз анатомы. Дюбуа алғаш рет веноздық клапандарды сипаттады, бірақ олардың функциясын кейін Уильям Харви ашты. Ол Франсиск Сильвий Амбианның (Франсуа Дюбуа; шамамен 1483 – 1536), Париждегі Турнай колледжіндегі гуманитарлық ғылымдар профессорының ағасы болды. Амиен қаласына жақын шағын қалашықта, он бес балалы отбасының жетіншісі болып дүниеге келді. Әкесі тоқымашы болған. Жастық шағында ол Спарталық Гермонимус пен Янус Ласкаристен ежегі грек тілін оқыды. Оның лекцияларының сәттілігі соншалықты ерекше болды, Париж университетінің оқытушылары оның әлі жоғары білім алмағанына наразылық білдірді. Осы себепті Сильвий Монпелье университетіне барып, 1529 жылдың қараша айында тіркелді. 1529 жылы медицина бакалавры, ал 1530 жылы Монпельеден медицина докторы дәрежесін алды. Оның (күмән келтіретін) шәкірті Андреас Везалий оның оқыту әдісі ғылымды дамытуға немесе алдыңғы буынның қателіктерін түзетуге бағытталмағанын айтады. Дюбуаның анатомиялық театрында адам денесі ешқашан көрінбеген. Иттер мен басқа да жануарлардың денелері оның оқыту материалдары болды. Адам сүйектерін алу соншалықты қиын болғандықтан, Везалий және оның студенттері оларды өздері Cimetière des Innocents және басқа зираттардан жинауға мәжбүр болды. Әйтпесе, олар алғашқы қағидаларды меңгеруде көптеген қателіктер жасаған болар еді. Жан Риолан (1577–1657) бұл пікірге қарсы шығып, Везалийді алғыссыздыққа айыптаса да, Везалийдің басынан өткен қиындықтар оның кейіннен Падуаға саяхаттауына және өзінің атақты анатомы болуына себеп болғаны анық. Тек Италияда ғана адам денесін зерттеу мүмкіндігі ғылымды оқытуды жеңілдететіндей жиі кездесетін. Шарль Этьен де оның бұрынғы ұстазына шабуыл жасап, Сильвийдің ашкөз екенін мәлімдеді. Сильвийдің басқа да шәкірттері оның оқытуын және жұмысын қорғады, әсіресе Луи Васс және Мишель де Вильнёв, соңғысы Иоганн Винтер фон Андернах (Сильвийдің әріптесі және досы) Париждің ең жақсы галенисті және Везалийден кейінгі екінші анатомигі деп санайтын. Луи Васс Везалий мен Этьеннің шабуылдарын айыптап, олардың барлық білгендерін Сильвийдің сабақтарынан алғанын растады. Васс Сильвийдің тыңдаушыларына тигізген әсерін былай түсіндіреді: "Бұл оның латын тілін шебер қолдануына емес, ойларының ерекше айқындығына байланысты болды. Ол сондай-ақ оқытудан ешқашан жалықпады, сондықтан оның ешбір студенті оқудан жалыққан емес. Ол бір сәт бұрын түсініксіз болып көрінген нәрсені түсінуге және анық көруге оларға көмектесетін таңғаларлық қабілетке ие болды." Бұл кезең галенистер мен анатомия бойынша жаңа ойлар арасындағы қызу пікірталас кезеңі болды. Консервативті Риолан Уильям Харвиге де дәл осындай ықыласпен шабуыл жасады.

Анатомияға қосқан үлесі

Сильвий бұлшық еттерге ат қою арқылы маңызды қызмет атқарды, оған дейін бұлшық еттерді жай ғана нөмірлермен атаған. Бұл нөмірлерді әртүрлі авторлар кездейсоқ тағайындаған. Ол қанаттық өсіндіні (птеригоидтық процесті) және көселек сүйегі мен клиноидтық сүйектің жарылымын толық сипаттаған алғашқы анатомист болды. Ересектердегі көселек қуысын (сфеноидтық синусты) жақсы сипаттады, бірақ балаларда оның бар екенін жоққа шығарды. Сильвий омыртқалар туралы да жазған, бірақ кеуде сүйегін дұрыс сипаттамаған. Мидың су құбыры (Сильвий су құбыры) және Сильвий (латеральды) ойысы оның анатомияға қосқан үлесі деп есептелсе де, су құбырын Гален шамамен 1300 жыл бұрын сипаттаған, алайда осы контексте «су құбыры» деген атауды алғаш рет басқа Сильвий (Франциск Сильвий, 1614–1672) қолданған. Ол сондай-ақ оның атымен аталатын ойысты да сипаттаған болып есептеледі.