Кіріспе

Канадалық саясаткер (1942 жылы туған)

Эрнест Престон Мэннинг (1942 жылдың 10 маусымында туған) – Канаданың зейнеткер саясаткері. Ол Канаданың Реформа партиясын құрған және оның жалғыз жетекшісі болды. Бұл партия 2000 жылы Канадалық Альянсқа айналып, 2003 жылы бүгінгі Канаданың Консервативтік партиясын құру үшін Прогрессивті консервативтік партиямен бірікті. Мэннинг 1993 жылдан 2002 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Канаданың Төменгі палатасында Калгари Оңтүстік-Батыс сайлау округін өкілдік етті. 1997 жылдан 2000 жылға дейін Ресми оппозицияның жетекшісі болды. Мэннинг – Альбертаның бұрынғы Әлеуметтік несие премьері Эрнест Мэннингтің ұлы. 1964 жылы экономика саласында бакалавр дәрежесін алған Мэннинг 1987 жылы танымал болды, ол және оның жақтастары Реформа партиясын құрды. Бұл партия 1989 жылы алғашқы орынды жеңіп алып, Батыс Канададағы аймақтық базаға ие болған оңшыл, халықшыл партия болды. Одан кейін партия 1993 жылғы Канаданың федералды сайлауында 52 орын жеңіп алып, қарқынды дамыды. 1997 жылғы федералды сайлауда партияның қолдауы артып, 60 орынға ие болып, Ресми оппозицияға айналды. Бірақ Мэннинг премьер-министр болу үшін Орталық және Атлантикалық Канададағы сайлау округтерін жеңу үшін күресті. 2000 жылы Реформа партиясының орнын Канадалық Альянс басты. Мэннинг басшылық сайлауда Стоквелл Дейге жеңіліп қалды, бірақ 2002 жылдың қаңтарында зейнеткерлікке шыққанға дейін федералды парламентте қызметін жалғастырды. Мэннинг – «қазіргі заманғы канадалық консерватизмнің әкесі» деп есептеледі және Консервативтік партия саясаты мен науқандарында белсенді болып қала береді. Мэннинг сондай-ақ Канададағы жасыл консервативтік қозғалыстың негізін қалаушысы ретінде танылады. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол консервативтік принциптерге сәйкес Канада демократиясын нығайтуға бағытталған коммерциялық емес ұйымдар – Демократиялық білім беру жөніндегі Маннинг қоры мен Демократияны құру жөніндегі Маннинг орталығын құрды.

Ерте өмір және мансап

Мэннинг Альберта штатының Эдмонтон қаласында дүниеге келген. Ол Мюриэл Айлиннің (құрметті аты – Престон) және 1943-1968 жылдар аралығында Альбертаның Социалдық несие партиясының премьері, ал 1970-1983 жылдар аралығында Канада сенаторы болған Эрнест Мэннингтің ұлы. Престонның әжесі мен атасы – ағылшын иммигранттары. Мэннинг Эдмонтонның Гарно ауданында өсті, бірақ он екі жасында ата-анасымен бірге Эдмонтонның шығысындағы отбасылық сүт фермасына көшіп, онда ауылдық мектепке – Horse Hill High School-ға барып оқыды. 1960 жылы Альберта университетінің физика бағдарламасына түсті, бірақ үш жылдан кейін экономикаға ауысып, 1964 жылы экономика ғылымдарының бакалавры дәрежесін алды. 1965 жылғы федералды сайлауда Эдмонтон Шығысындағы федералды Социалдық несие партиясының үміткері ретінде Канаданың Өкілдер палатасына сайлануға тырысты, бірақ жеңіліске ұшырады. Прерия аймағы халықаралық астық өндіруші орталық ретінде дамып, мұнай қорының табылуымен бірге өркендеген кезде, Социалдық несие партиясы 1930 жылдардағы байлықты бөлісу қағидаларынан бас тартып, жеке бастамашылық пен еркін кәсіпкерлікке басымдық берді. 1966 жылы университетті бітіргеннен кейін Мэннинг Ұлттық қоғамдық істерді зерттеу қорында жалақылы зерттеуші болып жұмыс істеді. Бұл қорының басшысы – бұрын Социалдық несие партиясында атқарушы директор болып қызмет атқарған Дэвид Р. Уилсон болатын. «Нью-Йорк Таймс» газеті бұл қорының мақсатын Канададағы «жайылған социализмге» қарсы күрес деп сипаттады. Бұл зерттеулер Мэннингке өзі мен әкесі үшін қызықты квази-саяси жобалар бойынша жұмыс істеуге мүмкіндік берді, сондай-ақ Канаданың Реформалық партиясының, Канаданың Реформалық консервативтік альянсының және Канаданың Консервативтік партиясының қағидалық мәлімдемелеріне әсер етті. 1967 жылы Мэннинг Сандраға (құрметті аты – Бивис) үйленді. Олардың бес баласы бар. Престон Мэннинг өзін «Назареттік Исаның жанкүйері және жетілмейтін ізбасары» деп сипаттады және сенім мен саясат арасындағы қарым-қатынасты зерттеп, дәріс оқыды. Мэннинг пен оның әріптесі, доктор Эрик Шмидт – докторлық диссертациясын қорғаған әлеуметтанушы және 1960 жылдары Альберта кабинетінің атқарушы хатшысы, биолог Людвиг фон Берталанффидің Жалпы жүйелер теориясына және оны мемлекеттік және бизнес ұйымдарына қолдану мүмкіндігіне қызығушылық танытты. Бірлесіп, Мэннинг пен Шмидт Альберта үкіметі үшін Альбертаның әлеуметтік қызметтерін қайта ұйымдастыруға жүйелік тұжырымдамаларды қолдана отырып, Адами ресурстарды дамыту туралы ақ парақ жасады. Ол 1968 жылы Альберта заң шығарушы органына ұсынылып, кейіннен Эрнест Мэннингтің ізбасары Премьер-министр Гарри Стром басшылығымен Альбертаның Адами ресурстарды дамыту органының және осыған байланысты бағдарламалардың негізін құрады. Мэннинг сонымен қатар Калифорниядағы Редондо Бичтегі TRW Systems үшін «әлеуметтік-экономикалық даму моделін» әзірлеуге қатысты, өйткені фирма өзінің назарын әскери жобаларды басқарудан «азаматтық жүйелерді» басқаруға ауыстыруға тырысты. Келесі жиырма жыл бойы Мэннинг өзінің фирмалары – M and M Systems Research Ltd. және Manning Consultants Ltd. арқылы саяси маңызға ие жобаларды жүзеге асыру үшін басқару консультанты ретінде жұмыс істеді. Бұл инвесторларға тиесілі коммуналдық қызметтерді провинциялық үкіметтердің мемлекеттендіруінен қорғау стратегиясын әзірлеуді, фирмасына федералды-провинциялық конференциялардың нәтижелерін болжауға мүмкіндік беретін федералды-провинциялық келіссөздер моделін жасауды және энергетикалық компанияларға жергілікті жұмысшыларды жұмысқа алуды және жергілікті компаниялардан сатып алуды ұлғайтуға көмек көрсетуді қамтыды. Солтүстік-орталық Альбертаның депрессиялық аймағындағы экономикалық өсімді ынталандыру мақсатында Мэннинг жиырма жылға жуық уақыт бойы Slave Lake Developments Ltd (кейін Spruceland Properties Ltd деп қайта аталды) атты әлеуметтік және экономикалық мақсаттарды көздейтін кәсіпорынның президенті және бас директоры болып қызмет етті. 2016 жылы компания сатылып кеткен кезде, ол 300-ге жуық жергілікті акционерлерге 55 миллион доллардан астам дивидендтер бөлді. Бұл Мэннингтің экономикалық дамуды «байлық құру құралдарын жақсы тарату» арқылы, емес, табысты қайта бөлу схемаларымен депрессияға ұшыраған аймақта тиімді ынталандыруға болатынына сенімді екенін көрсетеді.

Канаданың реформашы партиясының өрлеуі (1987-1993)

1980-жылдардың ортасында Мэннинг және оның әріптестері Батыс Канададағы өсіп келе жатқан саяси наразылықты және дәстүрлі федералды саяси партияларға деген көңіл тозуды күшейіп бара жатқанын байқады. Батыстың тәуелсіздікке ұмтылуына қызығушылық та артып келе жатты. 1986 жылдың 16 қазанында Мэннинг Калгарида 5 адамнан тұратын шағын жиын өткізді: өзі, доктор Дэвид Элтон (сауалнама жасаушы және Канада Батыс қорының президенті), Джеймс Грей (танымал прогрессивті консерватор және Калгари бизнесмені) және екі мұнай секторының заңгері, Боб Мьюр мен Даг Хилланд – Батыстың саяси мүмкіндіктерін талқылау үшін. Топ нақты әрекеттер бойынша келісе алмады, бірақ 1987 жылдың көктемінде Батыс саяси бағдарламасын әзірлеу және оны ілгерілетудің әртүрлі жолдары туралы пікірталас өткізу үшін конференция өткізудің пайдалы болатынына келісті. Конференцияны ұйымдастыру және насихаттау тобы құрылды, оған бірнеше танымал, бірақ көңілі толмаған либералдар, Манитобадан бұрынғы либерал депутат Стэн Робертс және конференцияны қаржыландыруға көмектесуге дайын болған Эдмонтонның танымал бизнесмені Фрэнсис Уинспир енді. "The Western Report" басылымының редакторы және баспагері Тед Байфилд Батыс бағдарламасын қалыптастыруға және енді Канаданың экономикалық және саяси болашағы туралы Батыс Ассамблеясы деп аталған шараны ілгерілетуге де белсенді қатысты. 1987 жылдың мамырында Ванкуверде Батыс Ассамблеясы өтті. Ол қысқа Батыс саяси бағдарламасын қабылдады, онда федералды бюджетті теңгерлеу, Канада Сенатын сайлау, экономикалық құқықтарды бекіту, еркін сауданы күшею және Парламент Мәжілісінде еркін дауыс беруге мүмкіндік беру сияқты ұсыныстар енгізілді. Ассамблеяға бағдарламаны ілгерілетудің үш негізгі жолы ұсынылды: қолданыстағы федералды партия арқылы жұмыс істеу, жаңа батыстық мүдделер немесе қысым тобы құру немесе жаңа батыстық, федералды саяси партия құру – бұрынғы батыстық федералды партиялар, Канаданың Прогрессивті партиясы, Ынтымақтастық Ортақ Игілігі (CCF) және федералды Әлеуметтік Кредит партиясының дәстүрін жалғастыру. Мэннинг жаңа партияның пайдасын айтты, қатысушылардың 77 пайызы осы ұсынысты қолдады және жаңа партияның құрылтай съезін күзде Виннипегте өткізу туралы шешім қабылданды. 1988 жылғы Канаданың федералды сайлауында Харпер мен Мэннинг екеуі де Реформа партиясынан кандидаттар болды – Мэннинг бұрынғы премьер-министр Джо Кларкқа қарсы Yellowhead федералды округінде сайланды. Барлығы Реформа 72 кандидатты тікелей ұсынды, олардың барлығы жеңіліске ұшырады, бірақ 15-і, Мэннинг пен Харперді қоса алғанда, екінші орынды иеленді. 1989 жылы Реформа өзінің алғашқы сайлау жеңісін одіс, 13 наурызда Beaver River федералды округінде сайлау өтті және Реформа партиясынан кандидат Дебора Грей сайланды. Стивен Харпер Грейдің саясатқа қатысты кеңесшісі және атқарушы көмекшісі ретінде Оттаваға қосылды, ал Мэннинг партияны құру үшін елді аралап сапар шекті. Бұл жұмыстар Онтариода салыстырмалы түрде сәтті болды, ал Батыста одан да жақсы нәтижелер көрсетті, бірақ Мэннингтің партияны Квебек пен шығысқа орналастыруға жасаған тырысы, әсіресе француз тілін білмеуі және Реформаны аймақтық партиядан артық ретінде көрсетуге келген қиындықтар себеп болды. 1988 және 1993 жылдар арасындағы федералды сайлаулар арасында екі маңызды оқиға Мэннинг, Реформа партиясы және партияның ұйымдастырушылық қабілеттері туралы халықтың хабардар болуын арттыруға көмектесті. Біріншісі – Альбертада Канада Сенатына тағайындалу үшін федералды үкімет генерал-губернаторына ұсынатын кандидатты таңдау үшін провинциялық сайлау болды. Реформа Калгаридің танымал бизнесмені, соғыс ардагері, бұрынғы генерал-лейтенант және Канада Қарулы күштерінің қолбасшысы Стэн Уотерсті ұсынды. Ол мен Мэннинг провинция бойынша белсенді науқан жүргізді және сайлау күні, 1989 жылдың 16 қазанында Уотерс 620 000-нан астам дауыс алды (жалпы дауыс берушілердің 41,7 пайызы) – бұл Канада парламентіне кандидат болған ең үлкен сайлау мандаты. 1990 жылдың 11 маусымында Уотерс сол кездегі премьер-министр Брайан Малронидің Сенатқа тағайындалуы үшін ұсынылды, онда ол (Уотерс) Реформаның "Үш E Сенаты" үшін – сайланған, тең және тиімді Сенат үшін белсенді науқан жүргізе берді.

1993 жылғы федералды сайлау

1993 жылдың маусым айында премьер-министр Малрони отставкаға кетті, оның орнына Ким Кэмпбелл келді, ол кейін 1993 жылдың 25 қазанында федералды сайлау шақырып, өтті. Маннинг пен Реформ партиясы «Батыс кіргісі келеді» деген ұранмен үгіт жүргізді, сондай-ақ бұрынғы партиялық құрылтайларда қабылданған реформалардың бағдарламасын ұсынды. Сайлау қорытындысы бойынша Реформ партиясы 2 559 245 дауыс жинап, Парламенттің Төменгі палатасына 52 депутат сайлады. Мэннинг Калгари Оңтүстік-Батысында, Стивен Харпер Калгари Батысында жеңіске жетті, ал Дебора Грей Бобр өзенінде қайта сайланды. Канаданың Прогрессивті консервативтік партиясы тек екі орынға дейін қысқарды, бұл Канада тарихындағы ең ірі федералды саяси партияның сайлаудағы ең ауыр жеңілісі болды. Реформ партиясының 51 орыны батыс аймағында шоғырланған, ал Мэннинг Батыстың және салықтық консерватизмнің Парламенттегі негізгі өкілі атанды. Халықтың басым көпшілігінің дауысы бойынша екінші орынға ие болғанына қарамастан, Реформ партиясы ресми оппозиция статусын алу үшін үш депутаттан кем қалды. Бұл, негізінен, Квебек провинциясындағы тәуелсіздік үшін күресіп жүрген Bloc Québécois партиясына берілген қолдау, батыстағы Реформ партиясына берілген қолдаудан сәл күшті болғандықтан болды. Дегенмен, Жан Кретиен басқаратын либералдық үкімет Мэннинг пен Реформ партиясын Квебекке қатысты емес мәселелер бойынша басты қарсыласы деп таныды. 1995 жылы Bloc Québécois партиясының басшысы Люсьен Бушардың оппозиция басшысы ретіндегі мәртебесі оған АҚШ президенті Билл Клинтонмен кездесуге мүмкіндік бергенде, Мэннингке де Клинтонмен кездесуге рұхсат берілді, бұл Бушардың сепаратистік әрекеттерін тежеу мақсатында жасалды.

Парламенттің алғашқы жылдары (1993-1997)

1993 жылғы сайлау платформасын қамтитын Либералдық Қызыл кітапта тапшылық пен қарызды азайту туралы көтерілмеген, бірақ «Реформа» партиясы федералды бюджетті теңгерту қажеттігін баяндай отырып, 2,5 миллионнан астам дауыс жинады. Сондықтан 35-ші Парламентте Мэннинг пен «Реформа» партиясының күші Кретиен үкіметін осы мәселе бойынша қысымға салуға бағытталды және 1998 жылы федералды бюджет көп жылдан кейін алғаш рет теңгерілді. Мэннинг пен «Реформа» партиясы Сенат реформасы мәселесі бойынша үкіметке қысым жасауды жалғастырды, бірақ либералдар мұны тек конституциялық түзету арқылы ғана жүзеге асыруға болатынын және ел конституциялық мәселелерге шаршағанын мәлімдеді. 1998 жылдың 20 сәуірінде Мэннинг 20 ғасырдағы Халық қабылдау палатасында Сенат реформасы бойынша ең ұзақ және ең толық баяндама жасады. Онда ол Сенаттың негізгі кемшіліктерін және оның көптеген мүшелерінің лайықсыз, жемқорлыққа ұшыраған мінез-құлқын егжей-тегжейлі сипаттады. Содан кейін ол Сенат реформасына жасалған барлық бұрынғы тырысқандықтарды және олардың сәтсіздік себептерін қарастырып, «Реформа» партиясының үш Е Сенатының қажеттілігін түйіндеді. Үкімет қимылсыз қалды және 2007 жылы Харпер үкіметі Сенат реформасының үштен екі бөлігін қамтитын Сенат реформасы заңын енгізгенге дейін Сенат реформасы қайтадан жан-жақты қолға алынбады. Бірақ Жоғарғы Сотқа жүгінген кезде, сот федералды үкіметтің заң жобасындағы өзгерістерді бір жақты түрде жасауға құқығы жоқ екенін және Сенат реформасы тағы бір рет белгісіз мерзімге тоқтатылғанын шешті. «Реформа» партиясының алғашқы мерзімінде оның бірнеше мүшелері мен өкілдері наразылық тудыратын және саяси тұрғыдан дұрыс емес пікірлер білдірді, бұл олардың қарсыластарына оларды экстремистік және тәртіпсіз деп тануға мүмкіндік берді. Кейде Мэннинг партия атынан кешірім сұрауға мәжбүр болды, ал кейде сынға «Жарқын жарық кейде бірнеше жәндіктерді тартады» деп жауап берді. Мэннинг өз мүшелеріне, әсіресе «Реформа» партиясының бағдарламасының негізгі мәселелеріне қатысы жоқ мәселелер бойынша Халық қабылдау палатасында дауыс беруде кең еркіндік берді. «Парламент мүшелеріне еркін дауыс беру» «Реформа» партиясының бағдарламасындағы қағида болғанымен, оның іс жүзіндегі қолданылуы көбінесе «Реформа бөлінді» сияқты тақырыптарға әкеліп соқты және Мэннингтің демократиялық реформаларды ілгерілетуге жасаған күш-жігерін күшейте алмады.

1997 жылғы федералды сайлау

1997 жылдың 2 маусымында кезекті жалпы федералды сайлау өтті. Блоктың Квебектегі қолдауы азайды, партия 44 орынды жеңіп алды, бұл өткен сайлаудағыдан 10 орынға кем. Бұл жолы Реформа партиясы халықтың 19,1 пайызының (2 513 070 дауыс) қолдауын алып, 60 орынға ие болды, оның ішінде Онтариода бір орын бар. Прогрессивті консерваторлар 18,8 пайыз (2 446 705 дауыс) дауыс алып, 20 орын жеңіп алды. Реформа партиясының көрсеткен нәтижелері Маннингті 36-шы парламенттегі Ресми оппозиция жетекшісі етіп тағайындауға мүмкіндік берді. Алайда, Реформа мен Прогрессивті консервативті партия арасындағы дауысқа бөліну федералды орындықтардың көп бөлігін, әсіресе Онтариода, көпшілік үкімет құрған Федералды либералдарға қайтадан өткізді.

Оппозиция басшысы (1997-2000)

1997 жылғы федералды сайлау Мэннингті және басқаларды Канаданың консервативті бағытталған федералды үкіметке ие болуы үшін Реформа және Прогрессивті консерваторлар арасындағы дауыс бөліну мәселесін шешу қажеттігіне көндірді. Сондықтан 1998 жылдың мамыр айында Онтарионың Лондон қаласында өткен Реформа конвенциясында Мэннинг либералдарға қарсы Біріккен Альтернатива құруға күш салуды және Реформа мен Прогрессивті консерваторларды біріктіру мүмкіндігін зерттеу процесін ұсынды. Содан кейін «Біріккен Альтернатива» ұсынысын қолдайтын резолюция талқыланып, 91 пайыз дауыспен қабылданды. Келесі Біріккен Альтернатива бастамасына Жан Шарестің федералды Прогрессивті консерваторлардың жетекшілігінен кетуі және Квебек провинциялық саясатына қатысуы, сондай-ақ провинциялық Прогрессивті консерваторлардың премьер-министрлерінің, атап айтқанда, Онтарионың Майк Харрис, Манитобаның Гэри Филмон және Альбертаның Ральф Клейннің қолдауы көмектесті. Мэннингтің басшылығымен осы мақсатқа жету процесі кезең-кезеңімен жүргізілді, екі партияның өкілдерінен тұратын Біріккен Альтернатива басқару комитеті құрылып, алғашқы Біріккен Альтернатива конференциясы шақырылды. Конференция 1999 жылдың ақпан айында өтті, оған Реформа және ПК өкілдері бар 1500 делегат қатысты. Мэннинг пен басқалардың шақыруымен конференция жаңа федералды саяси партия құру жөніндегі іс-қимыл жоспарын мақұлдады, оның конституциясы, принциптері және бағдарламасы 2000 жылдың 30 маусымына дейін екінші Біріккен Альтернатива конвенциясында анықталады. Реформа партиясының басшылығы өзінің кеңесімдік дәстүріне сәйкес, партия мүшелері арасында «Канаданың Реформа партиясы Біріккен Альтернатива процесін жалғастыра ма – Иә немесе Жоқ?» деген сұраққа қатысты референдум өткізуді жоспарлады. Мэннинг ресми оппозиция жетекшісінің міндеттерін атқарумен қатар, реформашыларды «Иә» деп дауыс беруге көндіру үшін ел бойынша кең ауқымды науқан ұйымдастырды. 1999 жылдың 10 маусымында қатысқан Реформа мүшелерінің 60,5 пайызы Біріккен Альтернатива процесін жалғастыруға «Иә» деп дауыс берді – бұл Мэннингке БА опциясын жалғастыруға жеткілікті қолдау болды, бірақ ішкі қарсылық әлі де көп кедергілерді жеңу қажеттігін көрсетті. 2000 жылдың қаңтар айында екінші Біріккен Альтернатива конференциясы өтті, Мэннинг бұл шараның шын мәнінде Реформаның федералды Прогрессивті консерваторларды «қарсы алуы» екенін көрсетпеу үшін жасырын болды. Жаңа партия құруды қолдаған маңызды сөздерді Альбертаның Прогрессивті консервативті қаржы министрі Стоквелл Дей және Онтарионың Прогрессивті консервативті премьер-министрі Майк Харристің белгілі өкілі Том Лонг сөйледі. Конвенцияда қызу талқылаудан кейін жаңа партияның конституциялық негізі мен бағдарламасы мақұлданды, ол Канадалық Реформалық консервативтік альянс деп аталды. Екінші БА конференциясынан кейін Реформа партиясы өз конференциясын өткізді. Ол БА конференциясының нәтижелерін қарастырып, конституциясына сәйкес Мэннингтің басшылығын мақұлдады ма, жоқ па, соны дауыс беруге міндетті болды. Реформа делегаттарынан қайтадан БА процесін жалғастыруды қалайтындары туралы сұралып, олар осылай етсе, Реформа партиясының мүшелері арасында Канада Альянсының құрамына кіру туралы соңғы референдумға рұқсат берулері сұралды. Мэннинг «саяси қайта құруды» қолдап тағы бір маңызды сөз сөйледі. Ол «Үлкен ойла» деп аталды және бүкіл ел бойынша теледидардан көрсетілді, ол реформашыларға да, Канада сайлаушыларына да бағытталған. Содан кейін екінші референдум өткізу туралы ұсыныс қабылданды. Реформа партиясының Мэннингтің басшылығын қолдауы 73 пайызды құрады. Мэннингтің басшылығына қолдау деңгейі айтарлықтай болғанымен, оның жеке саяси капиталын қайта құру жоспарын іске асыру үшін баяу жұмсап жатқаны да анық болды. Реформашыларды Канадалық Альянсты қолдауға көндірудің ең жақсы жолы Альянс пен оның бағдарламасы Канада халқына ұсынылатындығын көрсету деп сенген Мэннинг жалпы аудиторияны ғана емес, реформашыларды да тұжырымдаманың артықшылықтарына сендіруге бағытталған тағы 6 апталық ел бойынша турне ұйымдастырды. 2000 жылдың 25 наурызында Калгаридегі Паллизер қонақ үйінде Реформашылардың үлкен тобы жиналып, екінші партиялық референдумның нәтижелерін күтті. Ел бойынша қатысқан мүшелердің 91,5 пайызы оң жауап берді – Канаданың Реформа партиясы өмір сүруін тоқтатты және Канадалық Реформалық консервативтік альянс ресми түрде құрылды. Дауыс беруден кейін Мэннинг Парламент төменгі палатасының спикеріне барлық Реформа депутаттары енді Канада Альянсының мүшелері ретінде танылуы керек екенін және Дебора Грей оппозиция жетекшісі (және Канада Альянсының уақытша жетекшісі) болады деп хабарлады, жаңа жетекші таңдалғанша.

Басшылық сайлауы

Үш жыл бойы "бірліктің баламасы" құру үшін үздіксіз науқандар жүргізгеннен кейін, Маннинг және оның жақтастары жаңадан құрылған Канадалық Альянстың төрағалығы үшін тағы бір науқанға кірісуге дайын болды. Бұл Альянс мүшелерінің басымдықпен дауыс беру арқылы шешілуі керек еді және 2000 жылдың 8 шілдесіне дейін аяқталуға тиіс болды. Бұл науқан үшін Маннинг командасы "PM4PM" ұранын қабылдады. Маннинг өзіне Альянс төрағалығына үміткерлерге әділетсіз артықшылық берді деген айыптаманы жою үшін оппозиция жетекшісі лауазымынан кетті. Альянс төрағалығына тек реформаторлар ғана емес, сонымен қатар көрнекті прогрессивті консерваторлар да қатысуы маңызды болғандықтан, Маннинг Альберта провинциясының министрі Стоквелл Дейдің бәйгеге қатысуын құптады. Альянс батысқа толығымен бағынған сияқты көрінбеуі үшін, Онтариодан танымал прогрессивті консерватордың да қатысуы маңызды болды, сондықтан Маннинг пен Дей Том Лонгтың қатысуын да құптады. Канадалық Альянс төрағалығына бәйге 3 айға созылды, осы уақыт ішінде үміткерлер елді көптеген рет шарлап, Канадалық Альянстың мүшелерінің санын 200 000-нан астам адамға жеткізді. 2000 жылдың 24 маусымында бірінші дауыс беру нәтижесі жарияланғанда, Стоквелл Дей дауыс берушілердің 44 пайызын (120 557 дауыстан 53 249 дауыс) алды, ал Маннинг 36 пайыз, Лонг 18 пайыз дауыс алды. 2000 жылдың 8 шілдесінде екінші дауыс беру нәтижесі саналғанда, Дейге 64 пайыз, ал Маннингке 36 пайыз дауыс берілді. Стоквелл Дей Канадалық Альянстың және парламенттегі ресми оппозицияның жетекшісі болды. Маннингтің саяси партия және оппозиция жетекшісі ретіндегі рөлі аяқталды. Ол өкінішпен: "Операция сәтті аяқталды, бірақ дәрігер қайтыс болды", - деді.

Канаданың Консервативтік партиясы

2000 жылдың күзінде либералдар Канадалық Альянс пен оның жаңа басшысы қарсыласқан ерте сайлауды жариялады. Бірақ Дей, Мэннинг және басқа да маңызды реформаторлар қайта сайланғанымен, Альянс тек 66 мандатты жеңіп алды. Мэннинг 37-ші парламентте өзінің партиясының ғылым және технология жөніндегі сыншысы ретінде қысқа уақыт қызмет етті. Алайда, оның бұрынғы басшы болғандығы Дейдің басшылық күш-жігеріне кедергі келтірді деп саналды және ол 2002 жылдың қаңтарында депутаттығынан бас тартты. Ішкі дау-дамайлардан кейін Дей Канадалық Альянстың басшылығынан кетіп, партия құрылған кезде федералды саясаттан қалысқан Стивен Харпер оның орнына келді. Содан кейін Харпер мен Канаданың Прогрессивті консервативтік партиясының басшысы болған Питер Маккей арасында келіссөздер жүргізілді. 2003 жылдың күзінде екі партияны біріктіру жөнінде принциптік келісімге қол жеткізілді, нәтижесінде Канаданың Консервативтік партиясы (ККП) құрылды. 2004 жылдың наурыз айында Стивен Харпер ККП-ның басшылығын жеңіп алды. Мэннинг ККП құруға тікелей қатыспады, өзін "консервативтік қозғалысты" құруға арнады, ол оның партиялық біртіндеп дамуынан ерекшеленді. Ол келесі үш федералды сайлауда да көзге түспеді, бірақ ККП-ны принциптік тұрғыдан қолдауын жалғастырып, жеке кандидаттарға кеңес пен көмек көрсетті. Реформа, Альянс және Прогрессивті консервативтік партия салған негіздерге сүйене отырып, ККП сайлаудағы табыстарын жалғастырды. 2006 жылдың қаңтар айында өткен федералды сайлауда партия 124 мандатты жеңіп алды, либералдар 103 мандатқа ие болды және Харпер премьер-министр болған бірінші азшылық үкіметін құрды. Көпшілік мандатты алу үшін Харпер 2008 жылдың қыркүйегінде генерал-губернатордан парламентті таратуды сұрады. Одан кейінгі қазан айындағы сайлауда ККП 143 мандатты жеңіп алды, бірақ көпшілікке жету үшін 12 мандат жетіспеді. 2011 жылдың басында Харпер үкіметі сенімсіздік дауысымен жеңіліске ұшырады, бұл жалпы сайлауды міндеттеді. Бұл жолы 2011 жылдың мамыр айында өткен сайлауда ККП 166 мандатты жеңіп алды, көпшілік үкімет құруға жеткілікті болды. Бұл сайлауда либералдар тарихындағы ең аз федералды мандатты жеңіп алды және үшінші партия деңгейіне төмендеді, ал НДП ресми оппозиция болу үшін бесiнше жетістіктерге жетті. Мэннинг Харпер үкіметінің құрылуына немесе қызметіне тікелей қатыспаса да, екі нәрсеге қоршады: Реформа партиясының алғашқы принциптері мен саясаты ККП конституциясына және бағдарламасына енгізілді; және Харпер әкімшілігінде министрлер кабинетіне кірген 18 адам алғаш рет Реформа және Альянс партияларының туы астында парламентке сайланды.

Әділ келісім панелі

2019 жылдың 9 қарашасында премьер-министр Джейсон Кенни Маннингтің Конфедерацияда "әділ үлеске" қол жеткізуге бағытталған және Альберта үкіметінің тәуелсіздігін арттыруға шолу жасайтын Альберта комиссиясын басқаратынын жариялады. Комиссия Альберта жұмыскерлерін Канада зейнетақы қорынан шығару, провинциялық салық жинау агенттігін құру, Корольдік Канадалық шаруа полициясының қызметін тоқтату және тәуелсіз полиция күшін құру, сондай-ақ Альбертаның ресми конституциясын әзірлеу сияқты шараларды қарастыруда. Бұл жариялау премьер-министр Кеннидің Ред-Дирдегі Мэннинг орталығында сөйлеген сөзі барысында жасалды. Комиссия 2020 жылдың мамырында соңғы есебін тапсырды.

Жұмыскерлер орталығы

2005 жылы Маннинг Парламенттен шығып, консервативті принциптерді қолдаған "саяси ой-пікірлер орталығы" және коммерциялық емес "Демократияны құруға арналған Маннинг орталығын" құрды. Маннинг орталығы "әртүрлі провинциялық партиялардан шыққан консерваторларға" және олардың "федералдық әріптестеріне" идея алмасу және саяси бастамалар ұсыну үшін платформа болды, деп Чак Страл мәлімдеді. Оның ішінде "Трюдо мен либералдарға қарсы науқандық жарнамалар" үшін "Канада мықты және мақтан тұтады" ұйымына 240 000 доллар бөлінді. Ол сондай-ақ Фрейзер институтында, Ризент колледжінің Маркетплейс институтында, Торонто және Калгари университеттерінде қонақ профессоры болып жұмыс істеді. Маннинг Торонто университеті, Йорк университеті, Макмастер діни мектебі, Тиндейл университеті, Альберта университеті, Калгари университеті, Оңтүстік Альберта технология институты, Британдық Колумбия университеті, Тринити Уэстерн университеті және Крандл университетінен құрметті дипломдар алды. 2007 жылы Маннинг Канада орденінің серігі атағымен марапатталды. Сол жылы ол Канада академиялары кеңесіне де тағайындалды. 2007 жылы Маннинг CBC Radio One арнасында "This I Believe" радиосериясының канадалық нұсқасын жүргізді. Маннинг оппозиция жетекшісі болған кезде, 1997 жылғы 31 желтоқсанда Канаданың "Royal Canadian Air Farce" телешоуында пайда болды. Бұл көрініс 2008 жылғы 5 желтоқсандағы эпизодта "Флэшбек" номинациясы бойынша көрермендер таңдауына үш үміткердің бірі болды. 2012 жылы Маннинг Альбертаның Еңбегінің орденімен марапатталды. 2013 жылы Маннинг Канаданың Корольдік кеңесіне тағайындалды.

Канада орденінің иегері

2007 жылы Маннинг "өмірін қоғамдық қызметке арнағаны үшін" Канада орденінің серігі атағымен марапатталды. Ол Реформа партиясының негізін қалаушысы және Ресми оппозицияның жетекшісі ретінде құрметпен еске алынды. Ол сонымен қатар бірнеше кітаптың авторы.