Кіріспе
2004 жылы Еуропалық Одақ Конституциясын ресми түрде құруға жасалған сәтсіз әрекет, 2004 жылғы қабылданбаған ұсыныс. Еуропа Конституциясын құру шарты (ЕОК; көбінесе Еуропа Конституциясы немесе Конституциялық шарт деп аталады) – Еуропалық Одақ (ЕО) үшін бірыңғай конституция жасауға бағытталған, ратификацияланбаған халықаралық шарт. Ол қолданыстағы Еуропалық Одақ шарттарын бір мәтінмен алмастыруды, Негізгі құқықтар хартасына заңдық күш беруді және мүше мемлекеттер бірауыздан шешім қабылдаған саясат салаларында білікті көпшілік дауыс беруді кеңейтуді көздеген. Шартқа 2004 жылдың 29 қазанында Еуропалық Одақтың сол кездегі 25 мүше мемлекетінің өкілдері қол қойды. Кейіннен 18 мемлекет ратификациялады, оның ішінде Испания мен Люксембургте оны мақұлдаған референдумдар өтті. Алайда, 2005 жылдың мамыр және маусым айларында Франция және Нидерланд сайлаушыларының құжатты қабылдамауы ратификация процесін тоқтатты. Ойлану кезеңінен кейін Конституциялық шартты алмастыру үшін Лиссабон шарты жасалды. Бұл шарт Конституциялық шартқа енгізілген көптеген өзгерістерді қамтиды, бірақ қолданыстағы шарттарды жою және алмастырудың орнына, оларды өзгертіп, бірыңғай кодификацияланған конституция идеясынан бас тартты. 2007 жылдың 13 желтоқсанында қол қойылған Лиссабон шарты 2009 жылдың 1 желтоқсанында күшіне енді.
the abandoned 2004 proposal
The Treaty establishing a Constitution for Europe (TCE; commonly referred to as the European Constitution or as the Constitutional Treaty) was an unratified international treaty intended to create a consolidated constitution for the European Union (EU). It would have replaced the existing European Union treaties with a single text, given legal force to the Charter of Fundamental Rights, and expanded qualified majority voting into policy areas which had previously been decided by unanimity among member states. The Treaty was signed on 29 October 2004 by representatives of the then 25 member states of the European Union. It was later ratified by 18 member states, which included referendums endorsing it in Spain and Luxembourg. However, the rejection of the document by French and Dutch voters in May and June 2005 brought the ratification process to an end. Following a period of reflection, the Treaty of Lisbon was created to replace the Constitutional Treaty. This contained many of the changes that were originally placed in the Constitutional Treaty but, instead of repealing and replacing the existing treaties, simply amended them and abandoned the idea of a single codified constitution. Signed on 13 December 2007, the Lisbon Treaty entered into force on 1 December 2009.
Жазу
Еуропалық Конституцияны әзірлеу 2001 жылдың желтоқсан айында Лейкенде өткен Еуропалық кеңесте Еуропаның болашағы туралы жаңа пікірталас ұйымдастыру туралы шақырумен басталды. Одан кейін көп ұзамай бұрынғы француз президенті Валери Жискар д'Эстен төрағалық еткен Еуропалық конвенция құрылды. Оған әр мүше мемлекеттен және кандидат мемлекеттен екі парламентарий (әдетте, үкіметтік көпшіліктен біреу және оппозициядан біреу), 16 Еуропарламент депутаты, Еуропалық комиссияның екі мүшесі және әрбір үкіметтен бір өкіл кірді. Ол ашық түрде отырыстар өткізді. Жискар д'Эстен Конституция жобасын дайындауды ұсынды. Еуропалық комиссияның президенті Романо Проди елдердің терең интеграциясын және анық институционалдық модельді қамтитын, "Пенелопа жобасы" деп аталған жобаны қолдады. Италия төрағалығы кезінде өткен Үкіметаралық конференцияда (ҮКК) ұзақ созылған келіссөздерден кейін, білікті көпшілік дауыс берудің ұсынылған аясына қатысты даулар туды. ТКЕ-нің соңғы мәтіні 2004 жылдың маусым айында Ирландия төрағалығы кезінде бекітілді.
Преамбуладағы христиан дінінің аталуы
Бірнеше ел Конституцияның кіріспесіне христиан дініне сілтеме енгізуді ұсынды. Олардың арасында Италия, Литва, Мальта, Польша, Португалия, Чехия және Словакия болды. Олар 2004 жылдың мамыр айында Ирландия Төрағалығына хат жолдап, «бұл елдердің үкіметтері Преамбулада христиан дәстүрін мойындауды басымдық деп санайды» деді және қол қойғандар тізімі толық емес екенін, себебі олар басқа елдердің де осы бастамаға қосылуын күтіп отырғанын атап өтті. Грекия үкіметі де христиан дініне сілтеме жасауды қолдады. Кез келген христиандық сілтемеге ең қарсы болған елдер Франция және Бельгия болды. Мұндай сілтемеге қарсылық білдірген басқа елдер Германия, Дания, Швеция, Финляндия, Словения және Кипр болды. Басқа елдердің арасында Испания бастапқыда христиан дініне сілтеме енгізуді қолдағанмен, келесі Сапатеро үкіметі бұрынғы үкіметтің ұстанымын өзгертті. Соңында келісілген Конституцияда христиан дініне тікелей сілтеме жасалмады, тек «Еуропаның мәдени, діни және гуманистік мұрасы» туралы айтылды. Бұл шешім Ватиканды көңілсіздікке ұшыратты, ал кандидат мемлекет Түркияны қанағаттандырды.
Қол қою
Еуропа Конституциясын құру туралы шарт 2004 жылдың 29 қазанында Римде Еуропалық Одақтың 25 мүше мемлекетінен келген 53 жоғары саяси тұлға қол қойды. Көп жағдайда мемлекет басшылары шартқа қол қою үшін толық өкілеттік берілген өкілдерді тағайындады, бірақ кейбір президенттер республикалық мемлекеттердің атынан өзі қол қойды. Көптеген толық өкілеттік берілген өкілдер премьер-министрлер және сыртқы істер министрлері болды.
Ратификациялау
2005 жылдың 12 қаңтарында Еуропалық Парламент Конституцияны қолдаған, заңдық күші жоқ резолюцияны 500 дауыспен жақтап, 137 дауыспен қарсы, 40 дауыс тартынумен қабылдады. ЕО шарты күшіне енуі үшін барлық мүше мемлекеттердің ратификациялауы қажет. Ратификациялау әр елде өз дәстүрлеріне, конституциялық құрылымына және саяси процестеріне байланысты әртүрлі нысанда жүзеге асырылады. Көптеген мүше мемлекеттер ЕО шарттарын парламенттік дауыс беру арқылы ратификациялайды, ал кейбіреулері – әсіресе Ирландия мен Дания – кейде референдум өткізеді. Ирландияда шарт конституциялық түзетуді қажет еткен жағдайда, барлық түзетулер референдум арқылы бекітілуі тиіс. Конституцияның жаңа екендігіне байланысты, көптеген жақтаушылары мен қарсыластары оны Еуропалық Одақ бойынша референдумға салу керек деп ұсынды. 2004 жылдың 20 сәуірінде британ премьер-министрі Тони Блэр бұрын қабылдамаған ұсынысын күтпеген жерден референдум өткізу ниеті туралы жариялады. Тағы жеті мемлекет – Дания, Франция, Ирландия, Люксембург, Нидерланды, Испания және Португалия – Конституция бойынша референдум өткізуді жариялады немесе жариялаған еді. Испания Конституция бойынша референдум өткізген алғашқы ел болды. 2005 жылдың 20 ақпанында испандықтар келісімді 76% дауыспен қолдап, 24% қарсы дауыс берді, сайлауға қатысу 43% құрады. 2005 жылдың 29 мамырында француз халқы Конституцияны 55% - 45% есебімен, 69% қатысумен қабылдамады. 1 маусымда нидерланд халқы Конституцияны 61% - 39% есебімен, 62% қатысумен қабылдамады. Франция мен Нидерландыдағы қабылдамауға қарамастан, Люксембург 2005 жылдың 10 шілдесінде Конституцияны 57% - 43% есебімен мақұлдаған референдум өткізді. Бұл Конституция бойынша өткізілген соңғы референдум болды, себебі референдум өткізуді жоспарлаған басқа барлық мүше мемлекеттер оны тоқтатты.
Қатыспаудан кейінгі
Франция мен Нидерландыдағы референдум нәтижелерінен кейін, Еуропалық лидерлер не істеу керектігін талқылау үшін "ойлану кезеңін" өткізуге шешім қабылдады. Осы ойлану кезеңінің бір бөлігі ретінде, мүмкін болатын шараларды қарастыру үшін "сарапшылар тобы" құрылды. Бұл топқа жоғары деңгейдегі еуропалық саясаткерлер – бұрынғы премьер-министрлер, министрлер және Еуропалық Комиссия мүшелері кірді. Олар алғаш рет 2006 жылдың 30 қыркүйегінде Римде кездесті. 2007 жылдың 4 маусымында Amato Group деп белгілі болған бұл топ өз есебін ұсынды. Олар Маастрихт шартын жаңадан жазу, Рим шартын өзгерту және Еуропалық Одақтың Негізгі Құқықтарының Хартиясына заңдық күш беру мақсатында жаңа үкіметаралық конференция құруды ұсынды. Жаңа шарт Конституцияның бірінші және төртінші бөліктеріне негізделеді, ал Конституцияның қалған өзгерістері Рим шартына түзетулер енгізу арқылы іске асырылатын болды. 2007 жылдың маусым айындағы Еуропалық саммитте мүше мемлекеттер конституциядан бас тартуға және қолданыстағы шарттарды өзгертуге келісті, олар күшінде қалады. Сондай-ақ, олар қолданыстағы шарттарға (атап айтқанда Рим және Маастрихт шарттарына) қатысты түзетулерді қамтитын жаңа шарт бойынша келіссөздер жүргізу үшін жаңа үкіметаралық конференцияға нақты мандат беруге келісті. Бұл келіссөздер жыл соңына дейін аяқталды. Бұрын "Реформа шарты" деп аталған жаңа шарт 2007 жылдың 13 желтоқсанында Лиссабонда қол қойылғаннан кейін Лиссабон шартына айналды.
Ұлттық процестер туралы қысқаша мәлімет
Мүшелік мемлекет Күні Нәтиже Италия үкіметінде тапсырылды 11 қараша 2004 Иә. Сейм: 84 дауыспен, 4 дауыспен, 3 дауыспен дауыс берілмеді. 2004 жылғы 17 желтоқсан 2004 жылғы 20 желтоқсан Иә. Országgyűlés: 323 дауыспен 12 дауыспен, 8 дауыспен дауыс берілмеді. 30 желтоқсан 2004 1 ақпан 2005 Иә. Državni zbor: 79 дауыс 4 қарсы, 0 дауыс беруден бас тартты. 2005 жылғы 9 мамыр 2005 жылғы 25 қаңтар 2005 жылғы 6 сәуір 2005 жылы Иә Депутаттар палатасы: 436 дауыспен, 28 дауыспен, 5 дауыспен дауыс берілмеді. Иә, бар. Республика Сенаты: 217 дауыспен, 16 дауыспен, дауыс беруден бас тартқандар: 0. 2005 жылғы 25 мамыр 20 ақпан 2005 жылғы 28 сәуір 2005 жылғы 18 мамыр 2005 жылғы 20 мамыр 2005 жыл Иә. Консультативтік референдум: 76,73% - 17,24% -ға қарсы, 6,03% - бос орын, 42,32% -дың қатысуы. Иә, бар. Депутаттар Конгресі: 311 дауыспен, 19 дауыспен, дауыс беруден бас тартқандар: 0. Иә, бар. Сенатта: 225 дауыспен, 6 дауыспен, 1 дауыспен дауыс берілмеді. Патшалық келісім. Король Хуан Карлос I 2005 жылғы 15 маусым 2005 жылғы 11 мамыр 2005 жылғы 25 мамыр 2005 жыл Иә. Ұлттық кеңес: қол көтеру арқылы мақұлданды, қарсы 1 дауыс. Иә, бар. Бундесрат: қол көтеру арқылы үш қарсы дауыспен мақұлданды. 17 маусым 2005 19 сәуір 2005 Иә. Грекия Парламенті: 268 дауыспен, 17 дауыспен, 15 дауыспен дауыс берілмеді. 28 шілде 2005 6 шілде 2005 Иә. Il Kamra: Бөлінусіз келісті. 2005 жылғы 2 тамыз - 2005 жылғы 30 маусым Қыпыр парламенті: 30 дауыспен 19-ға қарсы, бір дауыспен дауыс беруден бас тартты. 2005 жылғы 6 қазан 2005 жылғы 2 маусым Иә Сейм: 71 дауыспен, 5 дауыспен, 6 дауыспен дауыс берілмеді. 3 қаңтар 2006 10 шілде 2005 25 қазан 2005 Иә. Консультативтік референдум: 56,52% - 43,48% жақтап, 87,77% қатысу. Иә, бар. 57 дауыспен, 1 дауыспен, дауыс беруден бас тартқан жоқ. 30 қаңтар 2006 28 сәуір 200519 мамыр 200517 маусым 200520 маусым 200529 маусым 2005 19 шілде 20058 ақпан 2006 Иә. Сенатта: 54 дауыспен, 9 дауыспен, бір дауыспен дауыс берілмеді. Иә, бар. Kamer/Chambre: 118 дауыспен, 18 дауыспен, бір дауыспен дауыс беруден бас тартты. Иә, бар. Парламент Брюссель / Брюссельский парламент: 70 - 10 дауыспен, 0 дауыспен дауыс берілмеді. Иә, бар. Парламент дель Германспэрахиген Кэмелт: 21 - 2 дауыспен, дауыс беруден бас тартқан жоқ. Иә, бар. Парламент валлон: 55 дауыспен, 2 дауыспен, 0 дауыспен дауыс берілмеді. Иә, бар. Француз қоғамдастығының Парламенті: 79-дан 0-ға дейін дауыс берді, дауыс беруден бас тартты. Иә, бар. Vlaams Parlement: 84 дауыспен 29 дауыспен, бір дауыспен дауыс беруден бас тартты. 2006 жылғы 13 маусым 2006 жылғы 9 мамыр Иә. Рийгикогу: 73-1 дауыс, дауыс беруден бас тартқан жоқ. 2006 жылғы 26 қыркүйек 2007 жылғы 1 қаңтар Иә 2005 жылғы қосылу туралы шарттың ережелеріне сәйкес Қажет емес 1 қаңтар 2007 Иә 2005 жылғы қосылу туралы шарттың ережелеріне сәйкес Қажет емес 11 мамыр 2005 Иә Ұлттық кеңес: 116 дауыспен 27 дауыспен, төрт дауыспен дауыс беруден бас тартты. 12 мамыр 200527 мамыр 200531 қазан 2006 Иә. Бундестаг: 569 дауыспен, 23 дауыспен, екі дауыспен дауыс берілмеді. Иә, бар. Бундесрат: 66 дауыспен, 0 дауыспен, 3 дауыспен дауыс берілмеді. Мұздатылған. Конституциялық сот 5 желтоқсан 2006 жыл Жоюы Иә. Эдускунта/Риксдаг: 125-39 дауыспен, 4 дауыспен дауыс берілмеді. 2005 жылғы 29 мамырдағы қайтаруЖоғарылатындарЖоғарылатындар No Референдум: 54,68% қарсы 45,32%, қатысу 69,34%. Assemblée Nationale: Sénat: 2005 жылғы 1 маусымдаЖалға салындыЖалға салынды No Консультативтік референдум: 61,54% - 38,46% қарсы, 63,30% қатысу. Tweede Kamer: Eerste Kamer: ЖоюЖоюЖоюЖою референдум: Senát: Poslanecká sněmovna: ЖоюЖою референдум: Folketinget: ЖоюЖоюЖоюЖою референдум: Dáil Éireann: Seanad Éireann: ЖоюЖоюЖоюЖоюЖою референдум: Sejm: Senat: ЖоюЖоюЖою референдум: Assembleia da República: ЖоюЖоюЖою Riksdag: ЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоюЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖоЖо
Институционалдық құрылым
ТЕК бойынша Еуропалық Одақ Кеңесі ресми түрде «Министрлер Кеңесі» деп аталатын еді, бұл оның бұрыннан қолданылып келе жатқан бейресми атауы. «Жалпы істер жөніндегі Кеңес» 2002 жылдың маусым айынан бері дербес отырыстар өткізіп келген «Сыртқы істер жөніндегі Кеңестен» ресми түрде бөлінетін болды. ТЕК Одақтың туын, әнұранын және ұранын ресми мойындауды ұсынды, бірақ олардың ешқайсысы жаңа емес еді.
Союз құқығының басымдығы
Еуропа елдері арасында 1964 жылдан бері Еуропалық сот Еуропалық Одақ заңдарының, мүше мемлекеттер заң шығаруға рұқсат берген салаларда, мүше мемлекеттердің заңдарынан басымдылығын үнемі растап келеді. Еуропалық деңгейде қабылданған келісімдерге қайшы келетін ұлттық заңдар, сотта қаралатын мәселелер туындағанда "қолданылмайды" деп саналады. Еуропалық қауымдастығының құқығының бұл даулы және маңызды қағидасы алғаш рет 1963 жылы «Ван Генд ен Лоос» ісінде мойындалды, содан кейін 1964 жылы «Костаға қарсы Энель» ісі оған сәйкес болды.
Соттық қорғау және негізгі құқықтар
ТКЕ Еуропалық Одақтың Әділет Сатының рөлін сақтап қалар еді (III 353 және одан кейінгі баптар). Ол сондай-ақ (сол кезде) міндетті емес Негізгі Құқықтар Хартиясын заңды күшінде міндетті етер еді. Лиссабон шартынан өзгеше, ол Хартияның мәтінін Шарттың өзіне қосты (ТКЕ-нің II бөлімін қараңыз). Бұл 2000 жылы жарияланған Хартияға түрлі өзгерістер енгізуді, соның ішінде Хартияға түсіндірмелерге ықпалды мән беруді (II 112 баптың 7-тармағы және ТКЕ-нің 12-декларациясы) қамтиды. Бұл ЕО құқығының жалпы принциптері ретінде негізгі құқықтарды қорғаумен бірге жалғаса берер еді (ТКЕ-нің I 9(3) бабы). Бұдан өзге, ТКЕ-нің I 9(2) бабы ЕО-ны Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенциясына қосылуға міндеттер еді.
Ортақ сыртқы және қауіпсіздік саясаты
Еуропалық Одақ уақтылы түрде ортақ сыртқы және қауіпсіздік саясатын анықтауға және іске асыруға міндетті. Осы баптың мәтіні қолданыстағы Еуропалық Одақ туралы шарттан алынған.
Заңды тұлға
ТКЕ ЕО-ның заңды тұлға екенін нақты айтуға ниеттенген. Бұрынғы келісімдерде Еуропалық Қоғамдастық, Еуропалық Көмір және Болат Қоғамдастығы және Евратомның әрқайсысының жеке заңды тұлғасы бар екені нақты көрсетілген, бірақ Еуропалық Одақтың өзінің заңды тұлғасы бар-жоғы туралы ештеңе айтылмаған. Олар ЕО-ға «халықаралық сахнада өзінің жеке ерекшелігін көрсетуді» міндеттеді және Еуропалық Одаққа келісімдер жасауға мүмкіндік берді. Брсакоска Базеркоска, Чутете және Ндура Еуропалық Одақтың Лиссабон шартына дейін жасырын заңды тұлғаға ие болғанын алға тартады; аталған шартта Еуропалық Одақтың заңды тұлға екендігі туралы нақты айғақ та бар.
Жаңа құзыреттер
ЕОК Еуроодаққа аумақтық тұтастық, энергетика және ғарыш салаларын жаңа "ортақ құзыреттер" ретінде беруге тиіс болған. Бұл салаларда Еуроодақ жеке мүше мемлекеттерімен бірге әрекет ете алады. Еуроодақ оған "қолдау, үйлестіру немесе толықтыру шаралары" ретінде туризм, спорт және әкімшілік ынтымақтастық салаларын тапсырды.
Бірлестік шарты
ТМК-ның жаңа ынтымақтастық бабында белгіленгендей, террористік шабуылға немесе басқа да апатқа ұшыраған кез келген мүше мемлекет, егер ол туралы өтініш берсе, басқа мүше мемлекеттерден көмек алады. Қандай көмек көрсетілетіні нақты көрсетілмеген. Оның орнына, жағдай туындаған кезде Министрлер Кеңесі осы мәселені шешеді.
Еуропалық прокурор
Егер барлық мүше мемлекеттер келіссе және Еуропалық Парламент мақұлдаса, Еуропалық прокуратура құру мүмкіндігі қарастырылған.
Еуропалық Одақтың негізгі құқықтар хартиясы
ТКЕ барлық ЕО мүше мемлекеттері келіскен Хартияның көшірмесін қамтиды. Ол Конституцияға енгізілген, осылайша Еуропалық Одақтың институттары негізгі құқықтардың бірдей стандарттарына бағынуға міндетті болады. Хартияға бастапқы келісім кезінде Ұлыбритания үкіметі оның заңдық күші жоқ екенін мәлімдеді. ТКЕ-ге енгізілгенде оның маңыздылығына ешқандай күмән болмас еді.
Жайдастырылған жаргон және құқықтық құралдар
ТЕК жаргонды жеңілдетуге және ЕО құқықтық құралдарының санын азайтуға күш салды. Дегенмен, бұл техникалық терминдермен толтырылған ұзақ құжат, ол (мысалы) француз сайлаушыларына ТЕК туралы референдумда ұсынылғанда танымал болған жоқ. ТЕК саясат салаларындағы құқықтық құралдарды біріктіреді (бұрынғы шарттарда Еуропалық Одақтың тіректері деп аталған). Нақтырақ айтқанда: «Ережелер» (Қауымдастық тірегі) және «Шешімдер» (Қылмыстық істердегі полиция және сот ынтымақтастығы (ҚІСЫ) тірегі) екеуі де «Еуропалық заңдар» деп аталады. «Директивалар» (Қауымдастық тірегі) және «Негізгі шешімдер» (ҚІСЫ тірегі) екеуі де «Еуропалық негізгі заңдар» деп аталады. «Конвенциялар» (ҚІСЫ тірегі) жойылды, олардың орнына әрбір жағдайда Еуропалық заңдар немесе Еуропалық негізгі заңдар қолданылады. «Бірлескен әрекеттер» және «Ортақ ұстанымдар» (қазіргі «Ортақ сыртқы және қауіпсіздік саясаты» тірегі) барлығы да Шешімдермен алмастырылды.
'Regulations' (of the Community pillar) and 'Decisions' (of the Police and Judicial Co operation in Criminal Matters (PJC) pillar) both become referred to as European laws. 'Directives' (of the Community pillar) and 'Framework Decisions' (of the PJC pillar) both become referred to as European framework laws. 'Conventions' (of the PJC pillar) are done away with, replaced in every case by either European laws or European framework laws. 'Joint actions' and 'Common positions' (of what is now the Common Foreign and Security Policy Pillar) are both replaced by Decisions.
Сыртқы істер министрі лауазымы
ТКЕ бойынша ортақ сыртқы және қауіпсіздік саясаты жөніндегі жоғары өкілдің және Сыртқы қатынастар жөніндегі комиссардың қызметтері біріктіріледі. Бұл Одақтың Сыртқы істер министрінің, сонымен қатар Комиссия вице-президентінің жаңа лауазымын құрады. Бұл лауазым иесі Одақ бойынша сыртқы саясатты үйлестіруге және мүше мемлекеттер бірыңғай дауыспен сөйлесуге келіскен салаларда ЕО-ны шетелде өкілдік етуге жауапты болады.
Білікті көпшілікпен дауыс беру
Министрлер кеңесіндегі күнделікті шешімдердің көбі білікті көпшілік дауыс беру арқылы қабылданатын болады, бұл үшін Кеңес мүшелерінің 55 пайызы, азаматтардың 65 пайызын білдіретіндей болуы керек. (Кеңес Комиссияның немесе Сыртқы істер министрінің заңнамалық ұсынысымен емес, өз бастамасымен әрекет еткен жағдайда, бұл көрсеткіш 55 пайызбен шектелмей, 72 пайызға дейін жетеді.) Салық салу, әлеуметтік қамсыздандыру, сыртқы саясат және қорғаныс сияқты аса маңызды мәселелерде ғана барлық мүше мемлекеттердің бірауыздан келісімі қажет болады.
Еуропалық Кеңестің төрағасы
Еуропалық Кеңестің алты ай сайын алмасатын төрағалығы үкімет басшылары таңдайтын төрағаға көшеді, ол екі жарым жыл мерзімге тағайындалады және бір рет мерзімі ұзартылуы мүмкін. Лауазымның өзі әкімшілік және атқарушылық емес болып қала береді, бірақ қазіргідей мүше мемлекет емес, Кеңес сайлап, оған есеп беретін жеке тұлға төрағалық етеді.
Министрлер Кеңесінің төрағасы
Министрлер Кеңесінің алты айлық кезекті төрағалығы, қазіргі уақытта Еуропалық Кеңестің төрағалығымен сәйкес келеді, одан әрі үзіліссіздікті қамтамасыз ету мақсатында мүше елдердің үштігімен бөлісетін 18 айлық кезекті төрағалыққа өзгертілерді. Бірақ, Сыртқы істер жөніндегі Кеңестің құрамында жаңадан тағайындалған Одақтың Сыртқы істер министрі төрағалық ететін болады.
Комиссияның мөлшері
Комиссия 2014 жылға қарай 27-ден 18-ге дейін қысқартылады. Комиссарлардың саны азаяды, мүше мемлекеттер үш реттің екісінде Комиссарларды кезекпен ұсынады.
Парламент өкілеттігі мен ашықтығы
Комиссия төрағасы: Еуропалық Комиссияның президенті лауазымына үміткерді Еуропалық Кеңес Еуропалық Парламентпен кеңескеннен кейін ұсынады және оны Еуропалық Парламент сайлайды. Парламенттің шешімі соңғы болады. Парламент заң шығарушы орган ретінде: Еуропалық Парламент барлық саясат салаларында Кеңеспен бірдей заң шығару өкілеттігіне ие болады. Бұрын бұл өкілеттік көбінесе болған, бірақ барлық жағдайда емес. Ашық мәжіліс: Министрлер Кеңесі барлық жаңа заңдарды талқылаған кезде ашық мәжіліс өткізуге міндетті болады. Қазіргі уақытта ол тек бірлескен шешім қабылдау рәсімінде қаралатын мәтіндер үшін ғана ашық өткізіледі. Бюджет: Еуропалық Одақтың жылдық бюджеті туралы соңғы шешімді Еуропалық Парламент қабылдайды. Ауыл шаруашылығына жұмсалатын қаражат енді шектеусіз болады және Парламенттің бақылауына беріледі. Ұлттық парламенттердің рөлі: Мүше мемлекеттердің ұлттық парламенттеріне ұсынылып отырған Еуропалық Одақ заңдарына бақылау жасау үшін жаңа рөл беріледі және егер олар ұсыныс Одақтың келісілген құзыреттерінің шегінен асып түсетінін сезінсе, қарсылық білдіруге құқылы. Егер Комиссия мұндай қарсылықты қабылдамаса, ол тиісті парламентке және Министрлер Кеңесіне түсіндірме ұсынуға міндетті болады. Халықтық бастама: Комиссияға «азаматтар Конституцияны іске асыру мақсатында Одақтың құқықтық актісі қажет деп санайтын мәселелер бойынша» бір миллион азаматтың қолдауына ие болған кез келген ұсынысты қарау сұралады. Бұл механизмді қалай іске асыру әлі келісілмеген. (Толық мәліметтер үшін І 46-баптың 4-тармағына қараңыз.)
Қатысқан ынтымақтастық
"Күшейтілген ынтымақтастық" бойынша қолданыстағы ережелер қатаңдатылар еді, онда кейбір мүше мемлекеттер тығызрақ бірлесіп әрекет етуді таңдап, ал басқалары қатыспауға шешім қабылдауға мүмкіндік алатын еді. Енді кемінде үштен бірі мүше мемлекеттердің кез келген күшейтілген ынтымақтастыққа қатысуы міндетті болады, сондай-ақ Еуропалық Парламенттің келісімі қажет. Күшейтілген ынтымақтастық мүмкіндігі келісілген барлық ЕО саясаты салаларына да таратылады.
Қайтарып алу туралы шарт
ЕОК-ның жаңа шартында кез келген мүше мемлекеттің Одақтан бір жақты түрде шығуы қарастырылды (I 60 тармақ). Осы тармақ бойынша, егер мемлекет Кеңеске шығу ниеті туралы хабарласа, Парламенттің келісімімен Кеңесте келісімге келінеді. Егер екі жыл ішінде келіссөздерге қол жеткізілмесе, мемлекеттің шығуына кедерес жоқ. Лиссабон шарты арқылы осыған ұқсас қағида шарттарға енгізілді.