Студс Теркел: Американдық жазушы, тарихшы және журналист
Studs Terkel
Студс Теркел (1912-2008) – американдық жазушы, тарихшы, радиоведуші. "Жақсы соғыс" кітабы үшін Пулитцер сыйлығын алған. Американдықтар туралы ауызша тарихымен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық жазушы, тарихшы және хабар таратушы (1912–2008)
American author, historian and broadcaster (1912–2008)
Луис "Студс" Теркель (16 мамыр 1912 – 31 қазан 2008) – американдық жазушы, тарихшы, актер және хабар таратушы. Ол 1985 жылы «Жақсы соғыс» кітабы үшін беймәлім әдебиет саласындағы Пулитцер сыйлығына ие болды және қарапайым американдықтардың ауыз әңгімелерін жинауымен, сондай-ақ Чикагодағы ұзақ жылдарға созылған радио бағдарламасын жүргізгенімен танылды.
Louis "Studs" Terkel (May 16, 1912 – October 31, 2008) was an American writer, historian, actor, and broadcaster. He received the Pulitzer Prize for General Non Fiction in 1985 for The Good War and is best remembered for his oral histories of common Americans, and for hosting a long running radio show in Chicago.
Ерте өмір
Теркель Нью-Йорк қаласында орыс еврей иммигранттары, тігінші Сэмюэль Теркель мен тігінші Анна (Анни) Финкель отбасында дүниеге келді. Сегіз жасында ол отбасымен Чикагоға (Иллинойс штаты) көшіп, өмірінің көп бөлігін осы жерде өткізді. Оның екі бауыры болды: Мейер (1905–1958) және Бен (1907–1965). Ол Маккинли орта мектебінде оқыды. 1926 жылдан 1936 жылға дейін оның ата-анасы "Уэллс Гранд" атты пансион ұстады, ол сонымен қатар әртүрлі өмір салтынан келген адамдардың кездесу орны болды. Теркель адамдар мен әлеуметтік қарым-қатынастарды түсінуін осы пансионның вестибюліне жиналған тұрғындар мен қонақтарға, сондай-ақ жақын жердегі Багхаус алаңына жиналған адамдарға қарыстырды. 1939 жылы ол Ида Голдбергке (1912–1999) үйленді, олардың бір ұлы болды. 1932 жылы бакалавр, ал 1934 жылы Чикаго университетінің заңгерлік дипломын алғанмен (және келесі жылы Иллинойс штатының адвокатурасына қабылданды), ол заңгерлікпен айналысудың орнына қонақүй консьержі болғысы келетінін шешіп, жақын арада театр тобына қосылды.
Terkel was born to Russian Jewish immigrants, Samuel Terkel, a tailor, and Anna (Annie) Finkel, a seamstress, in New York City. At the age of eight, he moved with his family to Chicago, Illinois, where he spent most of his life. He had two brothers, Meyer (1905–1958) and Ben (1907–1965). He attended McKinley High School. From 1926 to 1936, his parents ran a rooming house called the Wells Grand Hotel that also served as a meeting place for people from all walks of life. Terkel credited his understanding of humanity and social interaction to the tenants and visitors who gathered in the lobby there and the people who congregated in nearby Bughouse Square. In 1939, he married Ida Goldberg (1912–1999), and the couple had one son. Although he received his undergraduate degree in 1932 and a J. D. degree from the University of Chicago in 1934 (and was admitted to the Illinois Bar the following year), he decided that, instead of practicing law, he wanted to be a concierge at a hotel, and he soon joined a theater group.
Мансап
Саяси солшыл Теркель Жұмыс прогрессі әкімшілігінің Федералды жазушылар жобасына қосылды, радиода жұмыс істеді, жұмысы сабын операсы өндірістерін дауыстап айтудан бастап, жаңалықтар мен спорттық жарыстарды хабарлауға, жазылған музыка шоуларын ұсынуға және радио сценарийлері мен жарнамаларын жазуға дейін әртүрлі болды. 1940-жылдардың аяғында ол Ричард Дурхам жазған WMAQ-тың Destination Freedom сериясындағы кейіпкерлерге дауыс берді. Оның танымал радио бағдарламасы, "The Studs Terkel Program" деп аталады, 98.7 WFMT Чикагода 1952 және 1997 жылдар аралығында эфирге шықты. Бұл бағдарлама осы 45 жыл бойы әр апта күні бір сағат бойы көрсетіліп келді. Онда ол Мартин Лютер Кинг кіші, Леонард Бернштейн, Морт Саль, Боб Дилан, Александр Фрей, Дороти Паркер, Теннесси Уильямс, Джин Шепард, Франк Заппа және Биг Билл Брунзи сияқты алуан түрлі қонақтармен сұхбаттасты. 1940-шы жылдардың аяғы мен 1950-ші жылдардың басында Теркель Чикагодағы шағын асхананың иесі туралы сценарийсіз теледрама болған Studs' Place-тің басты кейіпкері болды, одан көптеген танымал адамдар мен қызықты тұлғалар өтті. Бұл шоу, Марлин Перкинстің зоопарк шеруі, Garroway at Large және балалар шоуы Kukla, Fran, and Ollie Чикаго теледидарының классикалық үлгілері болып саналады. Теркель өзінің алғашқы кітабын, Giants of Jazz, 1956 жылы жариялады. 1967 жылы ол ауызша тарихтар жинағын, "Дивизия көшесі: Америка" атты кітабын шығарды, онда 70 адам американдық мегаполисте өмір сүрудің адам рухына тигізетін әсері туралы әңгімелейді. Ол сондай-ақ Чикаго тарих мұражайында ерекше ғылыми қызметкер ретінде жұмыс істеді. Ол "Black Sox" скандалына негізделген "Eight Men Out" фильмінде түсті, онда ол 1919 жылғы әлем чемпионатын бұзуға тырысқан "White Sox" ойыншыларының жоспарларын ашуға тырысатын газет тілшісі Хью Фуллертон рөлін ойнады. Теркель бұл рөлді орындауды қатты ұнатып, өйткені ол Чикагоның "White Sox" командасының жанкүйері болды (сондай-ақ 1994 жылғы бейсбол ереуілі кезінде үлкен бейсбол лигасының ашық сынышысы болды) және 2005 жылғы әлем чемпионатынан кейін "White Sox" ұйымына құттықтау сөз сөйледі. Теркель лақап атын Луи есімді тағы бір актермен бірге ойнаған пьесада алған. Екеуін шатастырмау үшін, режиссер Теркельге Джеймс Т. Фарреллдің трилогиясындағы кейіпкері – Студс Лониганның есімімен "Стэдс" деген лақап ат берді. Теркель американдық ауызша тарихты сақтаудағы еңбегі үшін жоғары бағаланды. Оның 1985 жылғы "Жақсы соғыс": Екінші дүниежүзілік соғыстың ауызша тарихы кітабы, елдің Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуы туралы қарапайым адамдардың әңгімелерін егжей-тегжейлі баяндады және Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. "Қиын заман": Ұлы депрессияның ауызша тарихы үшін Теркель Ұлы депрессия туралы естеліктерді жинады, ол әлеуметтік-экономикалық спектрді қамтыды, Оклахомадан түрмеде отырғандарға дейін, байларға дейін. Оның 1974 жылғы "Working" кітабында (кіші тақырыбында көрсетілгендей) адамдар күні бойы не істейтіні және олардың жұмысына қалай қарайтыны туралы айтылған. "Working" 1978 жылы Бродвейдегі қысқа мерзімді шоуға айналдырылды және 1982 жылы PBS телеарнасында көрсетілді. 1995 жылы ол Чикаго тарих мұражайының "Тарих жасау" сыйлығын журналистика және коммуникация саласындағы ерекше еңбегі үшін алды. 1997 жылы Теркель Америка өнер және әдебиет академиясының мүшесі болып сайланды. Екі жылдан кейін, 1999 жылы ол Джордж Полк мансап сыйлығын алды.
A political leftist, Terkel joined the Works Progress Administration's Federal Writers' Project, working in radio, doing work that varied from voicing soap opera productions and announcing news and sports to presenting shows of recorded music and writing radio scripts and advertisements. In the late 1940's he voiced characters in WMAQ's Destination Freedom series, written by Richard Durham. His own well known radio program, titled The Studs Terkel Program, aired on 98.7 WFMT Chicago between 1952 and 1997. The one hour program was broadcast each weekday during those 45 years. On this program, he interviewed guests as diverse as Martin Luther King Jr., Leonard Bernstein, Mort Sahl, Bob Dylan, Alexander Frey, Dorothy Parker, Tennessee Williams, Jean Shepherd, Frank Zappa, and Big Bill Broonzy. In the late 1940s and early 1950s, Terkel was also the central character of Studs' Place, an unscripted television drama about the owner of a greasy spoon diner in Chicago through which many famous people and interesting characters passed. This show, Marlin Perkins's Zoo Parade, Garroway at Large, and the children's show Kukla, Fran, and Ollie are widely considered canonical examples of the Chicago School of Television. Terkel published his first book, Giants of Jazz, in 1956. He followed it in 1967 with his first collection of oral histories, Division Street: America, with 70 people talking about the effect on the human spirit of living in an American metropolis. He also served as a distinguished scholar in residence at the Chicago History Museum. He appeared in the film Eight Men Out, based on the Black Sox Scandal, in which he played newspaper reporter Hugh Fullerton, who tries to uncover the White Sox players' plans to throw the 1919 World Series. Terkel found it particularly amusing to play this role, as he was a big fan of the Chicago White Sox (as well as a vocal critic of major league baseball during the 1994 baseball strike), and gave a moving congratulatory speech to the White Sox organization after their 2005 World Series championship during a television interview. Terkel received his nickname while he was acting in a play with another person named Louis. To keep the two straight, the director of the production gave Terkel the nickname Studs after the fictional character about whom Terkel was reading at the time—Studs Lonigan, of James T. Farrell's trilogy. Terkel was acclaimed for his efforts to preserve American oral history. His 1985 book "The Good War": An Oral History of World War Two, which detailed ordinary peoples' accounts of the country's involvement in World War II, won the Pulitzer Prize. For Hard Times: An Oral History of the Great Depression, Terkel assembled recollections of the Great Depression that spanned the socioeconomic spectrum, from Okies, through prison inmates, to the wealthy. His 1974 book, Working, in which (as reflected by its subtitle) People Talk About What They Do All Day and How They Feel About What They Do, also was highly acclaimed. Working was made into a short lived Broadway show of the same title in 1978 and was telecast on PBS in 1982. In 1995, he received the Chicago History Museum "Making History Award" for Distinction in Journalism and Communications. In 1997, Terkel was elected a member of The American Academy of Arts and Letters. Two years later, he received the George Polk Career Award in 1999.
Кейінгі өмірі
2004 жылы Теркель Елиджа Париш Лавджой сыйлығымен қатар Колби колледжінің құрметті заң докторы дәрежесін алды. 2005 жылдың тамызында Теркельге ашық жүрек операциясы жасалып, ол сәтті аяқталды. 93 жасында ол осы операциядан өткен ең қарт адамдардың бірі болды және дәрігерлер оның осы жастағы адам үшін таңғаларлықтай жақсы қалпына келгенін хабарлады. Теркель 2004 жылға дейін күніне екі сигаркадан темекі шегіп жүрді. 2006 жылдың 22 мамырында Теркель, Квентин Янг сияқты басқа да талапкерлермен бірге AT&T Inc. компаниясына қарсы федералды сотқа шағым түсірді. Шағымның мақсаты – телекоммуникациялық оператордың сотқа жүгінбестен ұлттық қауіпсіздік агенттігіне клиенттердің телефон тізімдерін беруіне тоқтау салу болды. 2006 жылдың 26 шілдесінде судья Мэтью Ф. Кеннелли бұл шағымды қабылдамады. Судья Кеннелли үкіметке сот арқылы зиян келтіруден қорғауға арналған «мемлекеттік құпияны сақтау» принципін келтірді. The Guardian газетінде 95 жылдығына арналған сұхбатында Теркель өзінің «Боб Диланнан Александр Фрейге, Луи Армстронгтан Вуди Гатриге дейінгі әртүрлі және ерекше музыкалық талғамын» талқылады. Теркель 2007 жылдың күзінде «Touch and Go» атты жаңа жекелеген естеліктер жинағын жариялады. Теркель өзін агностик деп сипаттады және 2004 жылы Криста Типпеттпен сұхбатында оны «қорқақ атеист» деп әзілдеді. Оның соңғы сұхбаттарының бірі Смитсонов арнасындағы «Адам рухы» атты деректі фильмге берілді. Ол Жұмыс жобалары басқармасына қатысқанын айтты. 2007 жылы өткізген соңғы қоғамдық іс-шарасында Теркель «әлі байланыстамын, бірақ дайынмын» деді. Ол 2008 жылдың қазан айында Барак Обаманың АҚШ президенті болып сайлануы мүмкіндігі туралы айтып, оған кеңес берді. Теркель 2008 жылдың 31 қазанында, 96 жасында Чикагодағы үйінде қайтыс болды. Ол сол айдың басында үйінде құлап, содан бері ауырып жүрген.
In 2004, Terkel received the Elijah Parish Lovejoy Award as well as an honorary Doctor of Laws degree from Colby College. In August 2005, Terkel underwent successful open heart surgery. At the age of 93, he was one of the oldest people to undergo this form of surgery and doctors reported his recovery to be remarkable for someone of that advanced age. Terkel smoked two cigars a day until 2004. On May 22, 2006, Terkel, along with other plaintiffs, including Quentin Young, filed suit in federal district court against AT&T Inc., to stop the telecommunications carrier from giving customer telephone records to the National Security Agency without a court order. The lawsuit was dismissed by Judge Matthew F. Kennelly on July 26, 2006. Judge Kennelly cited a "state secrets privilege" designed to protect the government from being harmed by lawsuits. In an interview in The Guardian celebrating his 95th birthday, Terkel discussed his own "diverse and idiosyncratic taste in music, from Bob Dylan to Alexander Frey, Louis Armstrong to Woody Guthrie". Terkel published a new personal memoir entitled Touch and Go in fall 2007. Terkel was a self described agnostic, which he jokingly defined as "a cowardly atheist" during a 2004 interview with Krista Tippett on American Public Media's Speaking of Faith. One of his last interviews was for the documentary Soul of a People on Smithsonian Channel. He spoke about his participation in the Works Progress Administration. At his last public appearance, in 2007, Terkel said he was "still in touch—but ready to go". He spoke of the imminent election of Barack Obama as President of the United States, and offered him some advice, in October 2008. Terkel died in his Chicago home on Friday, October 31, 2008, at the age of 96. He had been suffering since a fall in his home earlier that month.
Мұра және аудио жазбалар
Теркельдің қайырымдылығымен Чикаго тарих мұражайы, Конгресс кітапханасы және WFMT бірлесіп Studs Terkel радио мұрағатын құрды, оның барлық сұхбаттарын цифрлық форматта сақтап, мұра етіп қалдырды. Конгресс кітапханасы бұл мұрағатты – "20-ғасырдың екінші жартысында өмір сүрген әдеттегі және белгілі адамдардың ой-пікірлерінің аса бай тарихы" деп сипаттайды. Музей президенті Гэри Т. Джонсон: «Стадс үшін естілмей қалған дауыс немесе айтылмаған оқиға болған емес. Ол әркімнің сөзін тыңдауға және айтуға құқығы бар екеніне сенді. Ол тыңдау үшін, жазбаға түсіру үшін және олардың тарихы ешқашан ұмытылмауы үшін жұмыс істеді», – деді. 2019 жылдың 5 қыркүйегінде PRX-те Radiotopia өндірген The Radio Diaries подкасты «Стэдс Теркельдің жұмыс таспалары» атты эпизодын жариялады. Эпизодта Теркельдің жұмыс істейтін адамдармен жазған сұхбаттары ойнатылып, талданды.
From a donation by Terkel, the Chicago History Museum, Library of Congress, and WFMT created the Studs Terkel Radio Archive, digitally preserving his entire interview archive − "a remarkably rich history of the ideas and perspectives of both common and influential people living in the second half of the 20th century," per the Library of Congress. "For Studs, there was not a voice that should not be heard, a story that could not be told," said Gary T. Johnson, Museum president. "He believed that everyone had the right to be heard and had something important to say. He was there to listen, to chronicle, and to make sure their stories are remembered." On September 5, 2019, podcast The Radio Diaries, produced by Radiotopia on PRX, released an episode called "The Working Tapes of Studs Terkel." In it, Terkel's taped interviews with working people are played and examined.
Марапаттар мен құрметтер
1982 жылы Теркель Чикагодағы Иллинойс университетінен гуманитарлық ғылымдар докторының құрметті атағын алды. 1985 жылы Теркель "Жақсы соғыс" кітабы үшін Пулитцер сыйлығының иегері атанды. 1997 жылы АҚШ президенті Билл Клинтон Теркельге Ұлттық гуманитарлық медаль табыс етті. 1997 жылы Ұлттық кітап қоры Теркельге американдық әдебиетке қосқан үлкен үлесі үшін медаль берді. 2001 жылы Теркель Солтүстік-Батыс университетінің гуманитарлық ғылымдар докторы болып танылды. 2001 жылы Теркель Чикаго гейлер мен лесбиянкалардың Даңқ залына «Қоғам досы» ретінде енгізілді. 2004 жылы Теркель Иллинойс штатының Линкольн академиясының лауреаты атанды және Иллинойс штатының губернаторынан Коммуникация саласындағы Линкольн орденін (штаттың ең жоғары наградасы) алды. 2006 жылы Теркель Дейтон әдеби бейбітшілік сыйлығының «Өмір бойы жетістіктер» сыйлығына ие болды, бұл жазбаша сөздің бейбітшілікті насихаттаудағы күшін мойындайтын АҚШ-тағы бірінші және жалғыз әдеби сыйлық. 2010 жылы Теркель Чикаго әдеби Даңқ залына енгізілді. Теркель 1999 жылы Джордж Полк мансаптық сыйлығының және 2003 жылы Ұлттық кітап сыншылары кеңесінің «Өмір бойы жетістіктер» Иван Сандроф сыйлығының иегері болды. Теркель қара нәсілді болмаса да, профессор Хаки Мадхубутидің ықпалымен Чикаго мемлекеттік университетінің Африка түкпілінен шыққан жазушылардың Ұлттық әдеби Даңқ залына енгізілді.
In 1982, Terkel was awarded an honorary Doctor of Humane Letters from the University of Illinois at Chicago. In 1985, Terkel received the Pulitzer Prize for General Non Fiction for his book The Good War. Bill Clinton, then the President of the United States, awarded Terkel the National Humanities Medal in 1997. The National Book Foundation awarded Terkel the 1997 Medal for Distinguished Contribution to American Letters. In 2001, Terkel was made an honorary Doctor of Humane Letters by Northwestern University. In 2001, Terkel was inducted into the Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame as a Friend of the Community. In 2004, Terkel was inducted as a Laureate of The Lincoln Academy of Illinois and awarded the Order of Lincoln (the State's highest honor) by the Governor of Illinois in the area of Communications. In 2006, Terkel received the Lifetime Achievement Award from the Dayton Literary Peace Prize, the first and only annual U. S. literary award recognizing the power of the written word to promote peace. In 2010, Terkel was inducted into the Chicago Literary Hall of Fame. Terkel was a recipient of the 1999 George Polk Career Award and the National Book Critics Circle 2003 Ivan Sandrof Lifetime Achievement Award. Terkel, despite not being black, was inducted into Chicago State University's National Literary Hall of Fame for Writers of African Descent at the insistence of Professor Haki Madhubuti.