Кіріспе

Бейкер-стрит метро станциясы – Вестминстер қаласында Бейкер-стрит және Мэрилебон жолының қиылысында орналасқан Лондон метро станциясы. Бұл 1863 жылдың 10 қаңтарында ашылған әлемдегі алғашқы Метрополитен темір жолының (MR) бастапқы станцияларының бірі. Станция Travelcard 1-аймағында орналасқан және бес желіге қызмет көрсетеді. Circle және Hammersmith & City желілерінде Edgware Road және Great Portland Street станциялары арасында, ал Metropolitan желісінде Finchley Road және Great Portland Street станциялары арасында орналасқан. Bakerloo желісінде ол Marylebone және Regent's Park станциялары арасында, ал Jubilee желісінде St John's Wood және Bond Street станциялары арасында. Тұрғындардың санының артуы және күн сайын пойызбен жұмысқа барушылардың көбеюі көлік қанағаттандырмаушылығына алып келді, себебі жолдар арбалар, таксилер мен автобустармен толып, күн сайын 200 000-ға дейін адам аяқпен Лондон қаласының, коммерциялық орталығының ішіне кіріп отырды. 1852 жылы Чарльз Пирсон Фаррингдоннан Кингс-Кроссқа дейін темір жол салуды жоспарлады. Қала бұл жоспарды қолдағанмен, теміржол компаниялары қызығушылық танытпады және компания жобаны іске асыру үшін күресті. Great Western Railway (GWR) Паддингтон станциясын Пирсонның Кингс-Кростағы бағытына қосу үшін Bayswater, Paddington және Holborn Bridge Railway Company құрылды. 1852 жылдың қарашасында заң жобасы жарияланды, ал 1853 жылдың қаңтарында директорлар алғашқы отырысын өткізіп, Джон Фаулерді инженер етіп тағайындады. Паддингтон мен Фаррингтон арасындағы бағыт бойынша бірнеше жоба ұсынылды. Компанияның атауы да қайтадан Metropolitan Railway деп өзгертілді және бағыт 1854 жылдың 7 тамызында бекітілді. Құрылыс 1860 жылдың наурыз айында басталды; туннельді қазу үшін «кесіп, жабу» әдісі қолданылды. Құрылыс кезінде бірнеше апаттар болғанмен, жұмыс 1862 жылдың соңында 1,3 миллион фунт стерлинг сомасында аяқталды. Станция арқылы пойыз қозғалысы 1863 жылдың 10 қаңтарында жұртшылыққа ашылды. Келесі бірнеше жылда желінің екі басында Паддингтоннан GWR-дың Hammersmith & City Railway (H&CR) және Глостер-роудтан District Railway (DR) станцияларына қосылу арқылы кеңейтілді. 1871 жылдан бастап MR және DR Mansion House және Moorgate Street арасында бірлескен ішкі шеңберлік қызмет көрсетті.

Солтүстік-батыс "ағашығы"

1868 жылдың сәуірінде Метрополитен және Сент-Джонс Вуд темір жолы (M&SJWR) Бейкер-стрит-Исттегі жаңа платформалардан Швейцария коттеджіне дейін туннельде бір жолды темір жол ашты (кейіннен қазіргі Метрополитен желісінің платформаларына айналды). Желі МЖК-мен әр 20 минут сайын бір пойызбен қамтамасыз етілді. Бейкер-стритте бастапқы бағытпен қосылыс жасалды, бірақ 1869 жылдан кейін тікелей қатынас жоқ болды. M&SJWR тармағы 1879 жылы Уиллесден Гринге дейін, ал 1880 жылы Неасден және Харроу-он-Хиллге дейін созылды. Екі жыл өткен соң, Бейкер-стрит пен Швейцария коттеджі арасындағы бір жолды туннель екі жолға дейін кеңейтілді және M&SJWR МЖК-ге қосылды.

Бейкерлу және Юбилей желілері

1891 жылғы қарашада Бейкер-стрит және Ватерлоо теміржолының (BS&WR) құрылысы үшін жеке заң жобасы Парламентке ұсынылды. Темір жол Мэрилебоннан Элефант-энд-Каслға дейін Бейкер-стрит арқылы толығымен жер астынан өтуі жоспарланған. Құрылыс 1898 жылғы тамыз айында сэр Бенджамин Бейкер, В. Р. Галбрайт және Р. Ф. Черчтің басшылығымен, Боудағы Тредегар-Воркс компаниясының Перри және компаниясымен жүргізілді. Қаржы қолданысқа енгеннен кейін жұмыс қайта басталды және аптасына 22 метр жылдамдықпен жалғасты. 1904 жылғы ақпан айына қарай, Элефант-энд-Касл мен Мэрилебон арасындағы станциялардың көптеген туннельдері мен жер астындағы бөліктері аяқталды, ал станция ғимараттарының құрылысы жүргізіліп жатты. Басқа жерлерде жұмыс жалғасқан кезде қосымша станциялар енгізілді. 1905 жылы сынақ пойыздары іске қосылды. BS&WR-ді ресми түрде 10 наурызда 1906 жылы сэр Эдвин Корнуолл ашты. BS&WR-дің алғашқы бөлігі Бейкер-стрит пен Ламбет Норт арасында болды. Бейкер-стрит желінің уақытша солтүстік терминалы болды, ол 1907 жылғы 27 наурызда, желінің қалған бөлігінен бір жыл өткен соң Мэрилебонға дейін ұзартылды. 1933 жылғы 1 шілдеде MR және BS&WR басқа метрополитен теміржолдарымен, трамвай компанияларымен және автобус операторларымен бірігіп, Лондон жолаушылар тасымалы кеңесін (LPTB) құрды, ал MR Метрополитен желісіне, ал BS&WR Лондон тасымалының Бейкерлу желісіне айналды. Дегенмен, Метрополитен желісінде Финчли-роудтағы төрт жолдың Бейкер-стритке екіге бірігуінде қиындық туды. LPTB Бейкерлу желісін Бейкер-стриттен филиал ретінде ұзартуға шешім қабылдады, Финчли-роуд пен Стэнмор арасындағы қолданыстағы бөлікті қабылдады. Құрылыс 1936 жылғы сәуірде басталды. 1939 жылғы 20 қарашада Бейкер-стрит пен Финчли-роуд станциялары арасында қосымша оңтүстік платформасы мен Бейкер-стрит пен Финчли-роуд станциялары арасындағы туннельдер салынғаннан кейін Бейкерлу желісі Метрополитен желісінің Финчли-роуд пен Уэмбли-парк арасындағы және Стэнморға баратын аялдамаларын өз міндетіне алды. Қазіргі Бейкерлу билет залы мен төменгі вестибюльге эскалаторлар жаңа қызметпен бірге пайда болды. Виктория желісі 1960 жылдары аяқталғаннан кейін Бейкер-стрит, Бонд-стрит, Трафальгар алаңы, Странд, Флит-стрит, Людгейт-цирк және Кэннон-стрит арқылы өтіп, содан кейін оңтүстік-шығыс Лондонға қарай жүретін жаңа Юбилей желісі ұсынылды. Бұл жаңа желі "Флит" деп аталатын болды. Юбилей желісі қосымша солтүстік платформаны қосты және 1 мамырда 1979 жылы ашылған стансадан Стэнморға дейінгі Бейкерлу желісін алмастырды.

Circle және Hammersmith & City желілері

Хаммерсмит пен Сити желісінің бастапқы бағытын H&CR Хаммерсмит пен Мургейт арасында құрды. Қызметтер ақырында DR арқылы Баркингке дейін ұзартылды және Бейкер-стрит пен Ливерпуль-стрит арасындағы MR жолдарымен бірлесіп пайдаланылды. Хаммерсмит пен Баркинг арасындағы бағыт метро картасында Метрополитен желісінің бір бөлігі ретінде көрсетілген, бірақ 1990 жылдан бері бөлек көрсетілуде. Метрополитен желісі енді Олдгейттен Бейкер-стритке және солтүстікке қарай "Метро Лэнд" арқылы Уксбридж, Уотфорд және Амершемге дейінгі бағытты қамтиды. Дөңгелек желі бастапқыда MR және DR бағыттарының бірігуінен құрылды: Эджвар Роуд пен Оңтүстік Кенсингтон арасында, Эджвар Роуд пен Олдгейт арасында Кингс-Кросс Сент-Панкрас арқылы, Оңтүстік Кенсингтон және Мансион Хаус, сондай-ақ Мансион Хаус пен Олдгейт арасындағы бірлескен темір жол. 1949 жылдан бері картада Дөңгелек желі бөлек көрсетілген.

Оқиғалар

1925 жылы 18 маусымда No.4 электр локомотиві сигнал жасылдан қызылға ауысқан сәтте, локомотив оны өтіп бара жатқанда жолаушылар пойызымен соқтығысты. Нәтижесінде алты адам жарақаттанды. 1973 жылы 23 тамызда билет кассасында тасымалдауға арналған сөмкеден бомба табылды. Бомбаны саперлер тарапынан залалсыздандырылды. Бір апта өткен соң, 30 тамызда, бір қызметкер жол үстіндегі көпірден тағы бір бомба тапты. Бұл да ешкімге зиян келтірмей залалсыздандырылды.

Қазіргі станция

Бейкер-стрит станциясы – үш жеке станцияның бірігіп құрылған кешені. Оның жұмыс істеген жылдарында бірнеше кассалық кеңсе болған. 1891–93 және 1910–12 жылдары маңызды өзгерістер жасалды. Алғашқы бөлігі – Circle Line станциясы, оның екі платформасы қазір Circle және Hammersmith & City желілерінде пайдаланылады. Олар шамамен шығыстан батысқа қарай Марилбоун жолының астында орналасқан, Үстіңгі Бейкер көшесі мен Оллсоп Плейс аралығын қамтиды. Бұл бастапқы Метрополитен темір жолының Бишоп Роуд (қазіргі Паддингтон (Circle және Hammersmith & City желілері) стансасынан Фаррингдон көшесіне (қазіргі Фаррингдон) дейінгі бөлігі еді, ол 1863 жылдың 10 қаңтарында ашылды. Метрополитен желісінің Харроу, Уксбридж және одан әрі бағыттағы негізгі тармағына қызмет ететін платформалар Мэрилебоун жолы, Үстіңгі Бейкер көшесі және Оллсоп Плейс түйіскен жердегі үшбұрыш ішінде орналасқан, Оллсоп Плейс бағытында. Бұл станция 1868 жылдың 13 сәуірінде Metropolitan & St. John's Wood Railway компаниясымен ашылған екінші бөлім. Кейін бұл станция Метрополитен темір жолына қосылды және оларға Бейкер-стрит-Ист станциясы ретінде белгілі болды. Бұл станция кейбір Метрополитен желісі пойыздарының соңғы аялдамасы болып табылады, сонымен қатар платформалардан кейін Circle желісіне жалғасатын қосымша жол бар, бұл Метрополитен желісі пойыздарының Aldgate-ге тікелей қатынау мүмкіндігін береді. Бейкерлу және Jubilee желілерінің тереңде орналасқан платформалары өзара алмасуға ыңғайлы етіп жасалған, ал станцияның солтүстігінде екі желі арасында байланыс бар. Барлығы он платформасы бар Бейкер-стрит станциясы Лондон метрополитені желісіндегі ең көп платформаға ие станса. Швейцариялық коттедж және Сент-Джонс Вуд станциялары Метрополитен желісіндегі Финчли-роуд пен Бейкер-стрит арасындағы бұрынғы үш стансаны алмастырғандықтан, олардың арасында саяхаттауға орташа есеппен бес жарым минут уақыт кетеді. Метрополитен желісі негізінен жылдам қызмет көрсетеді, ал Jubilee желісі екі станция арасында жергілікті қызмет ұсынады. Transported by Design бағдарламасы аясында 2015 жылдың 15 қазанында, екі айлық халық дауысынан кейін, Бейкер-стрит метро станциясының платформалары лондондықтардың сүйікті көлік дизайнының он иконасының бірі ретінде таңдалды. Станцияның үстіндегі бұрынғы Чилтерн Корт мейрамханасы қазіргі күні Wetherspoons паб тізбегінің бөлігі болып табылатын Metropolitan Bar ретінде пайдаланылуда.

Жер асты платформалары

MR-дің бастапқы станцияларының ішінде қазіргі Circle және Hammersmith & City желілерінің бесінші және алтыншы платформалары 1863 жылы станция ашылған кезден бері ең жақсы сақталған. Платформа бойындағы Метрополитен темір жолының гербі бейнеленген тақташалар, сондай-ақ ескі жоспарлар мен суреттер, бір жарым ғасырдан астам уақыт бойы айтарлықтай өзгермеген станцияны көрсетеді. 1980 жылдарда Бейкер-стрит станциясының ең көне бөліктерін қайта жаңарту жұмыстары оны 1863 жылғы түріне ұқсас қалпына келтірді. Метрополитен желісінің бірінші және төртінші платформалары 1920 жылдары станцияның сыртқы қалалық бағыттарындағы жолаушылар ағынының артуына байланысты қайта құрылғаннан кейін пайда болды. Бүгінде негізгі орналасуы сақталған, екінші және үшінші платформалар Амершем, Чешем және Уксбриджтен Олдгейтке қалалық қызметтерге арналған өтпелі жолдар болып табылады, ал Уотфордқа және одан қызмет көрсететін бірінші және төртінші терминалдық платформалар олардың қасында орналасқан. Платформалардың солтүстік жағы Чилтерн Корт пен Селби Хауспен қоршалған, соңғысында Бейкер-стрит басқару орталығы орналасқан, ол Престон-Жолынан Олдгейтке дейінгі Метрополитен желісіне, сондай-ақ Бейкер-стрит пен Олдгейт арасындағы Circle және Hammersmith & City желілеріне сигнал беруге жауапты. Платформалардың оңтүстік жағы Great Portland Street бағытына қарай созылатын, қазылып салынған және жабық туннельде орналасқан. Барлық Метрополитен желісі платформалары аяқталу станциясы ретінде жұмыс істей алады, бірақ қалыпты жағдайда тек бірінші және төртінші платформалар осы мақсатта қолданылады.

Терең деңгейлі құбыр платформалары

Бейкерлу желісі сегізінші және тоғызыншы платформаларды пайдаланады, олар 1906 жылдың 10 наурызында Бейкер-стрит және Ватерлоо темір жолы осы жерден Ламбет-Норт (кейін Кеннингтон-роуд деп аталды) аралығында ашылған кезде құрылды. Атаудың "Бейкерлу" деп қысқартылуы тез қабылданып, 1906 жылдың шілдесінде ресми атау да сол сияқты өзгертілді. 1930 жылдардың ортасына қарай Метрополитен желісі Бейкер-стрит пен Финчли-роуд станциялары арасындағы жолдардың шектеулі сыйымдылығынан туындаған тығырыққа тап болды. Бұл қиындықты жеңілдету үшін 1935–1940 жылдарға арналған Жаңа жұмыстар бағдарламасы Бейкерлу желісінің Бейкер-стрит және Финчли-роуд платформалары арасындағы туннельдің жаңа бөлімдерін салуды, сондай-ақ осы аралықтағы үш Метрополитен желісі станциясын (Лордс, Марлбороу-роуд және Швейцария коттедж) екі жаңа Бейкерлу станциясымен (Сент-Джонс Вуд және Швейцария коттедж) алмастыруды қамтыды. Бейкерлу желісі 1939 жылдың 20 қарашасында Метрополитен желісінің Станморға қатынайтын қызметін де өз мойнына алды. Бұл тармақ 1979 жылдың 1 мамырына дейін Бейкерлу желісінің бір бөлігі болып қала берді, содан кейін Бейкер-стриттегі екі тармақтың бірігуінен туындаған Бейкерлу желісіндегі тығырындардың салдарынан Джубилей желісі ашылды. Бұл желі бастапқыда Стэнмор тармағын Бейкер-стрит пен Чаринг-Кросс арасындағы жаңа туннельдерге қосу арқылы құрылды, Бейкерлу желісіне көмекші желі ретінде қызмет ету үшін. 1980 жылдардағы жөндеу жұмыстарынан кейін бастапқы плитка схемасы 221B Бейкер-стрит мекенжайында тұратын Шерлок Холмс силуэті бейнеленген плиткалармен ауыстырылды. Бейкерлу желісі қазіргі Джубилей желісімен Станморға дейінгі байланысын сақтап келеді, солтүстікке қарай Бейкерлу желісінің тоғызыншы платформасынан Джубилей желісінің солтүстік бағытындағы Сент-Джонс Вудқа, ал оңтүстікке қарай Джубилей желісінің жетінші платформасынан Бейкерлу желісінің оңтүстік бағытындағы Регент паркіне дейін туннельдер жалғасады. Бұл учаскелерде жолаушылар тасымалы жүргізілмесе де, олар инженерлік пойыздарды ауыстыру үшін пайдаланылуы мүмкін, сондай-ақ жөндеу бағдарламасы аясында Бейкерлу желісінің 1972 жылғы вагондары Актон депосына және кері тасымалдану үшін қолданылды. Jubilee желісінің пойыздары жеті және он платформаларды пайдаланады, олар 1979 жылы ашылды, сол кезде жаңадан салынған Jubilee желісі Бейкерлу желісінің Станморға қатынайтын қызметін қабылдады, Бейкер-стриттен Чаринг-Кроссқа дейінгі жаңа туннельдер арқылы өтіп, Бейкерлу желісіне көмекші желі ретінде қызмет етті, ол сол кезде сыйымдылық мәселелеріне тап болды. 1999 жылы Jubilee желісі Грин-парктен Стратфордқа дейін ұзартылды, нәтижесінде Чаринг-Кростағы Jubilee желісінің платформалары жиырма жылдан кейін пайдасыз болды. Бейкер-стриттегі Jubilee желісі платформаларының дизайны ашылғаннан бері көп өзгермеді, олар Шерлок Холмс істерінен алынған әйгілі көріністерді бейнелейтін суреттермен безендірілген. Бейкерлу және Jubilee желілері екі бағытта да платформааралық ауысу мүмкіндігін ұсынады.

Қадамсыз қолжетімділік жобасы

2008 жылы TfL жер асты платформаларына қадамсыз қол жеткізуді қамтамасыз ететін жоба ұсынды. Бұл жоба TfL қаржыландыратын, инвестициялық бағдарламаға енгізілген жоба болды (және Лондон 2012 Олимпиадасының ұсынысының табысты болуының нәтижесінде арнайы қаржыландырылмаған). Жоба Лондон 2012 Олимпиадалық Ойындарды Ұйымдастырушы Басқармасы мен Лондон Олимпиадалық және Паралимпиадалық Ойындарды Ұйымдастыру Комитеті жариялаған, қолжетімді көлік стратегиясына енгізілді. Метрополитен желісінің 1–4 платформаларына (Финчли-Роудқа және одан келетін пойыздарға қызмет ететін) Bakerloo және Jubilee желісі билет залынан көпір арқылы қол жеткізу қамтамасыз етіледі, ал көпірден әрбір арал платформасына лифт арқылы түсуге болады. 1–2 платформалар арқылы өту арқылы 5-ші платформаға (Circle және Hammersmith & City желісінің шығысқа қарай бағытталған пойыздарына) да қадамсыз қол жеткізуге мүмкіндік беріледі. 6-шы платформаға (Circle және Hammersmith & City желісінің батысқа қарай бағытталған пойыздарына) қол жеткізу үшін Marylebone Road көшесінің солтүстік жағындағы станцияның сыртындағы үшбұрышты ғимарат бұзылып, Marylebone Road көшесінің астындағы жаяу өткел станцияға қосылып, 5-ші платформадан лифт арқылы өткелге және өткелдің екінші жағындағы 6-шы платформаға түсетін лифт арқылы байланыс жасалады. Үшбұрышты ғимаратты алмастыратын жаңа ғимарат станцияның төтенше жағдайға шығу жолы ретінде де пайдаланылады. TfL 2008 жылдың 1 қазанында 5 және 6-шы платформаларға қол жеткізу үшін құрылыс рұқсаты мен ескі ғимараттарға рұқсат беруге қатысты өтініш берді, бірақ кейіннен ол өтініш кері тартылды. (Жобаның 1–4 платформаларға қадамсыз қол жеткізуді қамтамасыз ету бөлігі TfL-дің рұқсат етілген құрылыс құқықтарына кіреді, сондықтан құрылыс рұқсаты қажет емес.) TfL 2009 жылдың 31 наурызында бюджеттік шектеулерге байланысты қадамсыз қол жеткізу жобасы кейінге шегерілетінін хабарлады.

Платформаны ұзарту

2010 жылдың тамызынан бастап Metropolitan желісінде жұмыс іле бастаған жаңа, ұзын S вагондарына орай 1 және 4 платформалар ұзартылды. Дегенмен, Circle және Hammersmith & City желілерінің 5 және 6 платформалары платформалардың құрылымдық ерекшеліктеріне байланысты жаңа S7 вагондарына сай келу үшін ұзартылмады. Оның орнына таңдаулы есік ашу жүйесі қолданылады.

Хаммерсмит және Сити желісі

1877 жылдың 1 қазаны мен 1906 жылдың 31 желтоқсаны аралығында H&CR желісіндегі кейбір бағыттар Лондон және Оңтүстік-Батыс темір жолы (L&SWR) арқылы, Хэммерсмит (Гров Роуд) станциясынан Ричмондқа дейін ұзартылды. Бұл желідегі станция, Circle желісі сияқты, Great Portland Street және Edgware Road арасында орналасқан. Оңтүстікке қарай бағытталған жылдам пойыздар Моор Парк, Харроу-он-Хилл және Финчли Роуд аралығында тоқтамай өтеді, ал жартылай жылдам пойыздар Харроу-он-Хилл мен Финчли Роуд аралығында тоқтамай өтеді. Солтүстікке қарай бағытталған жылдам және жартылай жылдам пойыздар Уэмбли паркінде қосымша тоқтайды. Станция Great Portland Street станциясымен ортақ рельстерде орналасқан, шығыс жағында Circle және Hammersmith & City желілерімен, ал солтүстік жағында Финчли Роуд станциясымен шектеседі. Оңтүстікке қарай бағытталған пойыздар осы станцияда аяқталып, Уксбридж, Амершем, Чешем немесе Уотфордқа қарай қайта оралуы мүмкін, онда 1 және 4 платформалар пайдаланылады.

Танымал мәдениетте

Бейкер-стрит станциясындағы Метрополитен-бар 1973 жылы Джон Бетджеманның "Метро Лэнд" деректі фильмінде көрсетілген. Фильмде ол, бұл орынның Чилтерн-Корт мейрамханасы ретіндегі мәдениетті бастауын, станцияның үстінде Кларк салған Чилтерн-Корт кешенінің бір бөлігі ретінде еске алады. 1891 жылғы көрінісінде, 2011 жылы түсірілген "Шерлок Холмс: Көлеңкелер ойыны" фильмінде Бейкер-стриттегі метро құрылысы үшін жасалған қазба жұмыстарын көруге болады.