Кіріспе
Қауіп төнген кезде шашыратқыш спрей шығаратын қоңыздар. Бомбардиер қоңыздары – Brachinini, Paussini, Ozaenini немесе Metriini тайпаларына жататын, барлығы 500-ден астам түрі бар қарақоңыздар (Carabidae). Олар ең бастысы, өздеріне ат берген қорғаныс механизмімен ерекшеленеді: мазаланғанда, олар қарынның ұшынан ыстық, зиянды химиялық спрейді жарылыс дыбысымен шығарады. Спрей екі гипергольді химиялық қосылыс – гидрохинон және сутек пероксидінің арасындағы реакция нәтижесінде пайда болады, олар қоңыздың қарынындағы екі резервуарда сақталады. Гидрохинон мен сутек пероксидінің сулы ерітіндісі "вестибульге" (Айзнердің сөзі) жеткенде, катализаторлар сутек пероксидінің ыдырауын және гидрохинонның тотығуын жеңілдетеді. Олар көбінесе орташа белдеудегі орманды және далалы жерлерде тіршілік етеді, бірақ жұмыртқаларын салуға ылғалды орын болса, басқа да ортада кездесуі мүмкін.
Bombardier beetles are ground beetles (Carabidae) in the tribes Brachinini, Paussini, Ozaenini, or Metriini—more than 500 species altogether—which are most notable for the defense mechanism that gives them their name: when disturbed, they eject a hot noxious chemical spray from the tip of the abdomen with a popping sound. The spray is produced from a reaction between two hypergolic chemical compounds, hydroquinone and hydrogen peroxide, which are stored in two reservoirs in the beetle's abdomen. When the aqueous solution of hydroquinones and hydrogen peroxide reaches the "vestibule" (Eisner's word), catalysts facilitate the decomposition of the hydrogen peroxide and the oxidation of the hydroquinone. They typically live in woodlands or grasslands in the temperate zones but can be found in other environments if there are moist places to lay their eggs.
Мінез-құлық
Бомбардиер қоңыздарының көпшілігі, дерлік барлық түрлері, оның дернәсілдері де ет жейтін. Бұл қоңыз көбінесе түнде басқа жәндіктерді аулайды, бірақ тамақ іздемейтін кезде өз тегінің өкілдерімен жиналады.
Анатомия
Қарынның ұшында екі ірі без ашылады. Әрбір без қалың қабырғалы вестибюльден тұрады, онда вестибюльдің ішкі бетін жабатын секреторлық жасушалар шығаратын каталазалар мен пероксидазалардың қоспасы бар. Екі без де жұқа қабырғалы және икемделгіш резервуардан тұрады, ол гидрохинондар мен сутек пероксидінің сулы ерітіндісін сақтайды.
Қорғаныс механизмінің дамуы
Бомбардиер қоңызының қорғаныс механизмінің ерекше есімдерінің үйлесімі – күшті экзотермиялық реакциялар, қайнап тұрған ыстық сұйықтықтар және жарылыс тәрізді шығарылу – жаратылыстанушылар мен интеллектуалды дизайнды қолдаушылар тарапынан азайтылмас күрделіліктің мысалы ретінде қарастырылған. Алайда, таксоном Марк Исаак сияқты биологтар, бұл механизмнің қадамдық эволюциясы оңай жүзеге асырылуы мүмкін екенін атап көрсетеді. Қоңыздың ерекше қорғаныс механизмінің толық эволюциялық тарихы белгісіз, бірақ биологтар бұл жүйенің басқа қоңыздардың қорғаныс механизмдерінен табиғи іріктеу арқылы біртіндеп дамуы мүмкін екенін көрсетті. Атап айтқанда, хинон химиялық заттары – қоңыздар мен басқа да жәндіктердің экзоскелетін қатайту үшін шығаратын қоңыр түсті склеротиннің алға құралы болып табылады. Кейбір қоңыздар тері астындағы кішкентай қаптарда жағымсыз иісті хинондарды, соның ішінде гидрохинонды сақтайды, бұл оларды хищниктерден табиғи түрде қорғайды – барлық карабид қоңыздарында осы сияқты құрылым кездеседі. Кейбір қоңыздар сондай-ақ жасуша метаболизмінің жалпы өнімі болып табылатын сутек пероксидін гидрохинонмен араластырады; көптеген жасушаларда кездесетін каталазалардың кейбіреулері бұл процесті тиімдірек етеді. Химиялық реакция жылу мен қысымды тудырады, ал кейбір қоңыздар соңғысын химиялық заттарды теріге итеру үшін пайдаланады; мысалы, Metrius contractus қоңызы шабуылға ұшырағанда көбікті шығарады. Бомбардиер қоңызында резервуардан сұйықтық ағуына жол бермейтін бұлшық еттер, сонымен қатар удың шығарылуын бақылайтын клапан және шығарылу бағылын жақсырақ реттеуге мүмкіндік беретін созылған ішек дамыған.