Кереметтілік: қарапайымдылық пен тиімділіктің үйлесімі
Elegance
Әдемілік, қарапайымдық пен тиімділік. Дизайн, өнер, математика эстетикасындағы сәнділік туралы мақала. Стиль, кешірімділік, үйлесімділік жайлы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көркемдік – ерекше тиімділік пен қарапайымдылықты көрсететін сұлулық. Көркемдік көбінесе талғампаздықтың өлшемі ретінде қолданылады, әсіресе визуалды дизайн, декоративтік өнер, әдебиет, ғылым және математика эстетикасында. Көркем нәрселер көбінесе ұқыпты әдемілік пен жетілгендікті көрсетеді, ал математика саласында – пәнге терең игеруді білдіреді.
Conceptual beauty that shows unusual effectiveness and simplicity
Elegance is beauty that shows unusual effectiveness and simplicity. Elegance is frequently used as a standard of tastefulness, particularly in visual design, decorative arts, literature, science, and the aesthetics of mathematics. Elegant things often exhibit refined grace and suggest maturity, and in the case of mathematics, a deep mastery of the subject matter.
Жалпы түсінік
Тұжырымдаманың маңызды құрамдас бөліктері – дизайнның қарапайымдылығы мен тұрақтылығы, нысанның қажетті ерекшеліктеріне назар аудару. Кез келген өнер түрінде қадір-қасиетті әсемдік немесе стильдің шектеулі әсемдігі де қажет болуы мүмкін. Көрнекі әсерлер көбінесе талғамды деп есептеледі, егер аз мөлшерде түстер мен әсерлер қолданылса, соның арқасында қалғанына баса назар аударылады.
Essential components of the concept include simplicity and consistency of design, focusing on the essential features of an object. In art of any kind one might also require dignified grace, or restrained beauty of style. Visual stimuli are frequently considered elegant, if a small number of colors and stimuli are used, emphasizing the remainder.
Ғылым философиясында
Ғылым философиясында қарапайымдылықтың екі жағын көрсететін екі түсінік бар: әсемдік (синтаксистік қарапайымдық), яғни гипотезалардың саны мен күрделігі, және ықшамдық (онтологиялық қарапайымдық), яғни постулатталатын нәрселердің саны мен күрделігі.
In the philosophy of science, there are two concepts referring to two aspects of simplicity: elegance (syntactic simplicity), which means the number and complexity of hypotheses, and parsimony (ontological simplicity), which is the number and complexity of things postulated.
Математикадан
Математикалық есептерді шешуде, есептің шешімі (мысалы, математикалық теореманы дәлелдеу сияқты) күтпегендей қарапайым, түсініксіз, бірақ тиімді және құрылымдық болса, математикалық әсемдікке ие болады. Мұндай шешімдер ең аз болжамдар мен есептеулерді қолданып, кеңінен қолданылатын тәсілді көрсете алады. Сол сияқты, компьютерлік бағдарлама немесе алгоритм, егер ол аз көлемдегі кодты тиімді пайдаланса, әсем саналады.
In mathematical problem solving, the solution to a problem (such as a proof of a mathematical theorem) exhibits mathematical elegance if it is surprisingly simple and insightful yet effective and constructive. Such solutions might involve a minimal amount of assumptions and computations, while outlining an approach that is highly generalizable. Similarly, a computer program or algorithm is elegant if it uses a small amount of code to great effect.
Инженерлік салада
Инженерлік салада, егер шешімді шығару үшін күтпеген әдіс қолданылып, нәтижесі жоғары тиімді және қарапайым болса, онда ол шешім әдемі деп есептелуі мүмкін. Әдемі шешім бір мезгілде бірнеше мәселені, тіпті өзара байланысты емес сияқты көрінетін мәселелерді де шеше алады. Инженерлік мәселелердегі әдемілікті мәселенің күрделілігі мен шешімнің күрделілігі арақатынасы арқылы бағалауға болады. Демек, жоғары күрделілікке ие мәселенің қарапайым (төмен күрделіліктегі) шешімі әдемі болып саналады. Бұл өлшем әдемі шешімдерді қалай табуға болатынын көрсетпейді, ол тек әдемілікті бағалау үшін бірнеше шешімді салыстыруға арналған тәсіл ғана.
In engineering, a solution may be considered elegant if it uses a non obvious method to produce a solution which is highly effective and simple. An elegant solution may solve multiple problems at once, especially problems that are not thought to be inter related. Elegance can arguably be measured for engineering problems as the ratio of problem complexity to that of solution complexity. Thus a simple (low complexity) solution to a problem of high complexity is seen as elegant. This measure does not advise of process to produce elegant solutions, and is merely a way of comparing between multiple solutions for elegance assessment.
Химия саласында
Химияда химияшылар теорияда, әдістемеде, техникада және процедурада әсемдікті іздеуі мүмкін. Мысалы, әсемдік ресурстарды пайдаланудағы шығармашылық қарапайымдық пен мүмкіндіктердің кеңдігін, материалдарды өңдеудегі шеберлікті, сондай-ақ синтездер мен талдаулардағы тиімділікті қамтуы мүмкін.
In chemistry, chemists might look for elegance in theory, method, technique and procedure. For example, elegance might comprise creative parsimony and versatility in the utilization of resources, in the manipulation of materials, and in the effectiveness in syntheses and analysis.
Дәріханада
Фармацияда препараттың құрамын жасаудағы көркемдік сапасы үшін де, дәрілік форманың тиімділігі үшін де маңызды, ал дәрілік форма – фармацевтиканың маңызды бөлігі.
In pharmacy, elegance in formulation is important for quality as well as for effectiveness in dosage form design, a major component of pharmaceuticals.
Модада
Сәндегі әсемдік ұғымы көбінесе капиталистік қоғамдардың мәртебе сезімін білдіру үшін дамытқан азайту және қарапайымдылықтың қазіргі талғамымен байланысты. Гламур сияқты ұқсас ұғымдардан өзгеше, әсемдік – бұл жынысқа бөлінбейтін практика, және ол бастапқыда француз революциясынан кейін ерлердің билеуші топтары арасында қалыптасқан. Кейіннен, 20-шы ғасырдан бастап әйелдер киіміне де енгізілді. Жоғары топтардың киімге қатысты осы азайту және қарапайымдылыққа ұмтылысы, жамандаушылықтан сақтану үшін жасалады, демек, төменгі әлеуметтік статустың белгісі болмайды. Әсемдікті қабылдау мен оның қағидаларын анықтайтын бірнеше факторлар бар: олардың ішінде тап, жыныс, мораль және талғам басты рөл атқарады.
The concept of elegance in fashion is often associated with the modern taste for subtraction and understatement that capitalistic societies have developed to convey a sense of status. Unlike similar concepts such as glamour, elegance is a unisex practice, and it was initially developed amongst the male ruling classes after the French Revolution. Elegance was later adopted by ladieswear, from the 20th century onwards. This approach to clothes based on subtraction and understatement is pursued by the upper classes to avoid vulgarity, hence belonging to a lower social status. Several elements that determine the adoption of elegance and its rule have been recognized: a key role is played by class, gender, morality and taste.