Кіріспе

Көркемдік – ерекше тиімділік пен қарапайымдылықты көрсететін сұлулық. Көркемдік көбінесе талғампаздықтың өлшемі ретінде қолданылады, әсіресе визуалды дизайн, декоративтік өнер, әдебиет, ғылым және математика эстетикасында. Көркем нәрселер көбінесе ұқыпты әдемілік пен жетілгендікті көрсетеді, ал математика саласында – пәнге терең игеруді білдіреді.

Жалпы түсінік

Тұжырымдаманың маңызды құрамдас бөліктері – дизайнның қарапайымдылығы мен тұрақтылығы, нысанның қажетті ерекшеліктеріне назар аудару. Кез келген өнер түрінде қадір-қасиетті әсемдік немесе стильдің шектеулі әсемдігі де қажет болуы мүмкін. Көрнекі әсерлер көбінесе талғамды деп есептеледі, егер аз мөлшерде түстер мен әсерлер қолданылса, соның арқасында қалғанына баса назар аударылады.

Ғылым философиясында

Ғылым философиясында қарапайымдылықтың екі жағын көрсететін екі түсінік бар: әсемдік (синтаксистік қарапайымдық), яғни гипотезалардың саны мен күрделігі, және ықшамдық (онтологиялық қарапайымдық), яғни постулатталатын нәрселердің саны мен күрделігі.

Математикадан

Математикалық есептерді шешуде, есептің шешімі (мысалы, математикалық теореманы дәлелдеу сияқты) күтпегендей қарапайым, түсініксіз, бірақ тиімді және құрылымдық болса, математикалық әсемдікке ие болады. Мұндай шешімдер ең аз болжамдар мен есептеулерді қолданып, кеңінен қолданылатын тәсілді көрсете алады. Сол сияқты, компьютерлік бағдарлама немесе алгоритм, егер ол аз көлемдегі кодты тиімді пайдаланса, әсем саналады.

Инженерлік салада

Инженерлік салада, егер шешімді шығару үшін күтпеген әдіс қолданылып, нәтижесі жоғары тиімді және қарапайым болса, онда ол шешім әдемі деп есептелуі мүмкін. Әдемі шешім бір мезгілде бірнеше мәселені, тіпті өзара байланысты емес сияқты көрінетін мәселелерді де шеше алады. Инженерлік мәселелердегі әдемілікті мәселенің күрделілігі мен шешімнің күрделілігі арақатынасы арқылы бағалауға болады. Демек, жоғары күрделілікке ие мәселенің қарапайым (төмен күрделіліктегі) шешімі әдемі болып саналады. Бұл өлшем әдемі шешімдерді қалай табуға болатынын көрсетпейді, ол тек әдемілікті бағалау үшін бірнеше шешімді салыстыруға арналған тәсіл ғана.

Химия саласында

Химияда химияшылар теорияда, әдістемеде, техникада және процедурада әсемдікті іздеуі мүмкін. Мысалы, әсемдік ресурстарды пайдаланудағы шығармашылық қарапайымдық пен мүмкіндіктердің кеңдігін, материалдарды өңдеудегі шеберлікті, сондай-ақ синтездер мен талдаулардағы тиімділікті қамтуы мүмкін.

Дәріханада

Фармацияда препараттың құрамын жасаудағы көркемдік сапасы үшін де, дәрілік форманың тиімділігі үшін де маңызды, ал дәрілік форма – фармацевтиканың маңызды бөлігі.

Модада

Сәндегі әсемдік ұғымы көбінесе капиталистік қоғамдардың мәртебе сезімін білдіру үшін дамытқан азайту және қарапайымдылықтың қазіргі талғамымен байланысты. Гламур сияқты ұқсас ұғымдардан өзгеше, әсемдік – бұл жынысқа бөлінбейтін практика, және ол бастапқыда француз революциясынан кейін ерлердің билеуші топтары арасында қалыптасқан. Кейіннен, 20-шы ғасырдан бастап әйелдер киіміне де енгізілді. Жоғары топтардың киімге қатысты осы азайту және қарапайымдылыққа ұмтылысы, жамандаушылықтан сақтану үшін жасалады, демек, төменгі әлеуметтік статустың белгісі болмайды. Әсемдікті қабылдау мен оның қағидаларын анықтайтын бірнеше факторлар бар: олардың ішінде тап, жыныс, мораль және талғам басты рөл атқарады.