Кіріспе

Медь аспаптар – меллфон француз мүйіздерінің орнына маршырушы оркестрлерде және барабан мен керней корпустарында қолданылатын металл аспап. Бұл ортаңғы дауысты аспап, әдетте F тонында, бірақ E, D, C және G үлгілері (бурга ретінде) тарихи түрде кездескен. Оның еуфоний мен флюгельхорн сияқты конус тәрізді саңылауы бар. Сондай-ақ, концерттік топтар мен оркестрлерде француз мүйіздерін ойнау үшін де қолданылады. Бұл аспаптар француз мүйіздерінің орнына марштарда қолданылады, себебі олардың резонаторлары артқа (немесе бүйірге) емес, алға қаратылған, себебі ашық ауада дыбыстың таралуы маңызды мәселе болып табылады. Көшіру тек құбырды реттеу арқылы жасалады, француз мүйізінен айырмашылығы, онда резонатордағы қолдың орналасуы дыбыс биіктігіне әсер етеді. Меллфонның саусақтармен ойнау тәсілі керней, альт (тенор) мүйіз және көптеген клапанды мыс аспаптар үшін бірдей. Оның негізінен концерттік музыкадан тыс қолданылуына байланысты, меллфонға арналған жеке орындауға арналған туындылар аз, тек барабан мен керней корпустарында қолданылатындар мен аспап үшін жазылған бір ғана концерт бар.

Сипаттамалары

Қазіргі заманғы мелофонның үш клапаны бар, олар оң қолмен басқарылады (бұрын 1 және 2 клапанды мелофон-кернейлер қолданылған). Мелофондағы саусақтарды қою тәсілі кернейдегідей. Ол әдетте F немесе E тонында, төменгі регистрде дыбысталады. F мелофонының гармониялық қатары F рогінен октава жоғары. Мелофонның түтігінің ұзындығы F альт (жоғары) бір рогтің немесе F альт (жоғары) тармақты үш рогтің немесе қос дескант рогінің тармағымен бірдей. Құбырдың бағыты және француз рогімен салыстырғанда түтіктің едәуір қысқаруы мелофонды үлкен кернейге ұқсатады. Мелофон альт (тенор) рогінің мундштугін пайдаланады, ол тромбон мен керней мундштугінің мөлшері арасында болады. Бұл мундштуктің флюгельхорн сияқты терең ойысы бар және керней мундштугінен кеңірек ішкі диаметрі болады. Осындай мундштуктар мелофонға қараңғы, дөңгелек дыбыс береді. Мелофонда да ойнайтын кейбір кернейшілер аспапқа керней стиліндегі параболалық ("кубок") мундштук қояды, нәтижесінде дыбыс кернейге жақын, әлдеқайда жарқын болады. Мелофонда да ойнайтын рогшілер көбінесе француз рогінде қолданылатын кішірек, жеңіл, конус тәрізді ("воронка") мундштук қолданады, мелофонның кеңірек бастауыш түтігіне орнату үшін адаптермен бірге. Осындай мундштук аспапқа керней мундштугіне қарағанда жылырақ дыбыс береді және француз рогшілеріне екі аспаптың арасында мундштукты ауыстырмай мелофонда ойнауға мүмкіндік береді.

Мүйізден айырмашылығы

Маршырушы мелофон маршыр жасау үшін кернейдің орнына қолданылады, себебі ол дыбысты ойнаушыға қарап тұрған бағытта шығаруға мүмкіндік беретін алдыңғы қоңыраулы аспап. Бұл әсіресе барабаншылар тобы мен маршырушылар тобында маңызды, өйткені көрермендер әдетте ансамбльдің бір жағында ғана орналасады. Мелофондар көбінесе француз мүйіздеріне қарағанда күштірек дыбыс үшін кішірек диаметрге ие. Сонымен қатар, алдыңғы қоңыраулы B француз мүйіздері де бар; олар мүйіздің таңдауышын пайдаланады және француз мүйізіне ұқсас дыбыс береді, бірақ алаңда дәл ойнау қиын. Мелофонды жиі пайдаланудың тағы бір себебі – француз мүйізін тұрақты түрде ойнаудың қиындығымен салыстырғанда, оның қолдануының қарапайымдығы. Француз мүйізінде түтіктің ұзындығы (және диаметрі) басқа мыс аспаптарға қарағанда гармониялық қатарларды бір-біріне жақын орналастырады, сондықтан оларды дәл ойнау қиын. F мелофонының түтігі француз мүйізінің түтігінен екі есе қысқа, бұл оған кернейге және көптеген басқа мыс аспаптарға ұқсас дыбыс қатарын береді. Мелофон – марш кезінде ойнауға ыңғайлы жағдайда мүйіздің дыбысын беру үшін арнайы жасалған аспап. Марштан басқа жағдайда, дәстүрлі француз мүйізі кең таралған, ал мелофон сирек қолданылады.

Стэн Кенттонның аспаптары

C. G. Conn компаниясы 16E "Mellophonium" аспабын жасап шығарды және оны алғаш рет 1957 жылы сатуға шығарды. Бұл, негізінен, "классикалық" немесе "концерттік" мелофон, ол шартты түрде жартылай ашылып, ал құбырлары алға қаратылған аспап болып табылады. Американдық оркестр жетекшісі Стэн Кенттон мелофонийдің жобасын жасауға қатыспады; алайда, 1961 жылы ол аспапты қабылдағаннан кейін Conn компаниясының жарнамасына қолдау көрсетті. Кенттон бірнеше жыл бойы оркестріндегі трубалар мен тромбондарға қоса, тағы бір қола аспаптың дауысын қосуды қалаған және қосымша аспаптармен сәтті эксперименттер жасамай келген. Содан кейін Conn Mellophonium-ды тауып алды, ол оның іздеген олқылықты толтырды: 1962 жылы Кенттон былай деп түсіндірді: "Біраз уақыттан бері оркестрге тек басқа солистік дауыс қана емес, сонымен қатар тақырыптық партияға көбірек жылу және айқындық беретін аспап қажет екенін түсіндім. Мелофоний барлық алдын ала талаптарды қанағаттандырып қана қоймай, дыбысты жаңғырту және драматизациялаудың жаңа қызықты жолдарын ұсынды. Төрт Mellophonium қолдану туралы шешімім бірден қабылданған жоқ. Бұл жарнамалық аспап та емес. Аранжировка жасаушылар мен өзім трубалар мен тромбон арасындағы, іс жүзінде қолданылмаған дыбыс кеңістігін жабатын аспаптың қажеттігін түсіндік. Бірінші кездесетін он трубаны сынадық – бесеуі B♭, бесеуі E♭. Олардың айырмашылығын анықтау мүмкін болмағандықтан, одан бас тардық. Екі күн бойы флюгельгорнды сынағаннан кейін, одан толығымен бас тартуға дайын болдық! Соңында, Conn Instrument Corporation біздің жаңа қола аспап іздеп жүргенімізді біліп, мелофонийді сынап көруімізді сұрады. Көптеген тәжірибелер мен алдын ала репетициялардан кейін, Мелофоний біз іздеген жауапқа айналды". Аспапты трубашы салыстырмалы түрде оңай ойнай алады, бірақ Кенттонның тобындағы көптеген мелофонистер аспапты, әсіресе жоғары регистрде ойнаудың қиындығына байланысты ойнауға құштар емес еді. Бірнеше трубашылар толық уақытқа мелофонийге ауысудан бас тартып, наразылық білдіріп жұмыстан кетті, ал топ мүшелерінің азазы ғана жаңа аспапты ұнатып ойнады. Кенттон 1960 жылдың қыркүйегінен 1963 жылдың қарашасына дейін 11 альбомда төрт мелофонистік бөлімді пайдаланды; олардың екеуі "Грэмми" сыйлығын алды (Кентонның "West Side Story" және "Adventures In Jazz").

Бах аспаптары

Винсент Бах корпорациясы мелофонийді де шығарды, оның түтіктерінің пішіні корнетке көбірек ұқсайды.

Ф. Э. Олдс құралы

Ф. Э. Олдс компаниясы Винсент Бах корпорациясының дизайнымен ұқсас орамдағы мелофонияларды жасады.

Холтон құралы

Холтон компаниясы трубаға ұқсас бастапқы құбыры және клапан жинағы бар мелофонияларды жасады, ал қалған бөлігі мелофонияға ұқсас болды.