Кіріспе
Американдық ақын Роберт Уайт Крили (21 мамыр 1926 - 30 наурыз 2005) – американдық ақын және алпыстан астам кітаптың авторы. Ол көбінесе Қара тау ақындарымен байланыстырылады, бірақ оның өлеңдік стилі сол мектептен ерекшеленді. Ол Чарльз Олсон, Роберт Дункан, Аллен Гинзберг, Джон Винерс және Эд Дорнмен жақын дос болды. Ол Нью-Йорк штатының Буффалодағы мемлекеттік университетінде Сэмюэл П. Капен атындағы поэзия және гуманитарлық ғылымдар профессоры қызметін атқарды. 1991 жылы ол Сьюзан Хоу, Чарльз Бернштейн, Реймонд Федерман, Роберт Бертольф және Деннис Тедлокпен бірге Буффалодағы Поэтика бағдарламасын құрды. Крили Уолдоборо, Буффало және Провиденс қалаларында тұрды, сондай-ақ Браун университетінде оқытумен айналысты. Ол Ланнан қорының өмірлік жетістіктері үшін сыйлығына ие болды.
Robert White Creeley (May 21, 1926 – March 30, 2005) was an American poet and author of more than sixty books. He is usually associated with the Black Mountain poets, though his verse aesthetic diverged from that school. He was close with Charles Olson, Robert Duncan, Allen Ginsberg, John Wieners and Ed Dorn. He served as the Samuel P. Capen Professor of Poetry and the Humanities at State University of New York at Buffalo. In 1991, he joined colleagues Susan Howe, Charles Bernstein, Raymond Federman, Robert Bertholf, and Dennis Tedlock in founding the Poetics Program at Buffalo. Creeley lived in Waldoboro, Buffalo, and Providence, where he taught at Brown University. He was a recipient of the Lannan Foundation Lifetime Achievement Award.
Ерте өмір
Крил Массачусетс штатының Арлингтон қаласында дүниеге келіп, Актонда өсті. Ол және оның әпкесі Хелен анасы тәрбиеледі. Екі жасында сол көзін жоғалтты. Ол Нью-Гэмпширдегі Холдернесс мектебінде оқыды. 1943 жылы Гарвард университетіне түсті, бірақ 1944–1945 жылдары Бирма мен Үндістанда американдық далалық қызметте қызмет ету үшін кетіп қалды. 1946 жылы Гарвардқа оралды, бірақ ақырында 1955 жылы Блэк Маунтин колледжінде бакалавр дәрежесін алды, сонымен қатар онда бірнеше курстар оқытты. Нью-Мексико штатының Альбукерки қаласында сабақ бергеннен кейін, Крилл 1956 жылдың көктемінде екі айға Сан-Францискоға сапар шекті, онда Кеннет Рексроттан жергілікті поэзиялық «жаңару» туралы естіген еді. Ол жерде «Ұлықтау» (Howl) поэмасын жақында аяқтаған Аллен Гинзбергпен танысып, Джек Керуакпен дос болды. Кейін Крилл Нью-Йорктегі Седар тавернасында Джексон Поллокпен танысып, оның досы болды. 1949 жылы мұғалім болғанға дейін Литлтон қаласында қысқа мерзімге тауық шаруашылығымен айналысты. Әңгімеге сүйенсек, ол Сид Корманға хат жазған, оның радиодағы бағдарламасын фермада тыңдаған, және Корман оны бағдарламада оқытқан, осылайша Чарльз Олсон Крилл туралы алғашқы хабарды естіген.
Жұмыс
1951 жылдан 1955 жылға дейін Крили әйелі Эннмен және үш баласымен бірге Испанияның Майорка аралында тұрды. Олардың онда баруына британдық жазушы Мартин мен оның серіктесі Джанет Сеймур Смиттер ынталандырды. Сол жерде олар Divers Press баспасын құрып, Пол Блэкберн, Роберт Дункан, Чарльз Олсон және басқалардың еңбектерін жариялады. Крили аралда тұрғанда жарық көрген прозасының шамамен жартысын жазды, соның ішінде «Алтын қазушылар» атты әңгімелер жинағы мен «Арал» романы бар. Оның айтуынша, Мартин мен Джанет Сеймур Смиттер романда Арти мен Мардж кейіптері арқылы бейнеленген. 1954 және 1955 жылдары Крили Майорка мен Блэк Маунтин колледжіндегі оқытушылық қызметі арасында сапарлады. Сондай-ақ ол Мальоркада Origin және Black Mountain Review журналдарының бірнеше нөмірін басып шығарды, себебі онда баспа шығындары айтарлықтай төмен болды. 1960 жылы Крили Нью-Мексико университетінен магистр дәрежесін алды. 1958 жылдан 1960 немесе 1961 жылға дейін беделді Альбукерки академиясында оқыту арқылы академиялық мансабын бастады. 1957 жылы ол Бобби Луиза Хокинспен танысты; олар 1975 жылға дейін ресми никесіз бірге өмір сүрді және Сара мен Кэтрин есімді екі қызы болды. «Сүйіспеншілік үшін» кітабын Боббиге арнады. Крили 1963 жылы Ванкувердегі Поэзия фестивалінде және 1965 жылы Берклидегі Поэзия конференциясында өлеңдерін оқыды. Содан кейін ол 1967 жылы Буффалодағы университеттің «Black Mountain II» ағылшын тілі факультетіне орналасқанға дейін біраз уақыт саяхаттады. Ол 2003 жылға дейін, Браун университетіне қызметке өтіп кеткенге дейін осы лауазымда қалды. 1990 жылдан 2003 жылға дейін ол отбасымен бірге Нью-Йорк штатының Баффало қаласындағы Блэк-Рок ауданында, Амхерст және Ист көшелерінің бұрышындағы бұрынғы өрт сөндіру станциясында тұрды. Қайтыс болған кезде Техас штатының Марфа қаласында Ланнан қорының қонағы болды. Крили 1962 жылы «For Love» атты өлеңдер жинағымен танымал болды. Ол басқа жүлделермен қатар Боллинген сыйлығын да жеңіп алды және 1989 жылдан 1991 жылға дейін Нью-Йорк штатының ақыны лауазымын атқарды. 2003 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1968 жылы «Жазушылар мен редакторлар соғыс салықтарына қарсы» атты үндеуге қол қойып, Вьетнам соғысына қарсылық білдірді. Өмірінің соңғы жылдарында көптеген жас ақындарды және поэзия әлемінен тыс адамдарды қолдады. Ол поэтикалық бағытына қарамастан, көптеген адамдарға көмектесу үшін бар күшін жұмсады. Жауапкершілік сезімі оның жеке құндылықтарының маңызды бөлігі болды және ол осы жауапкершілікті өмірі мен шығармашылығында өте қастерледі. Соңғы жылдары, танымал болғаннан кейін, оған жақындаған бейтаныс адамдарға жайлы сезіну үшін көп күш жұмсады. Өмірінің соңғы жылдарында ол Интернетті көптеген жас ақындармен және достарымен байланыста болу үшін пайдаланды.
Өлім
Роберт Крили 2005 жылғы 30 наурызда Техас штатының Одесса қаласында өкпе қабынуының асқынуларынан қайтыс болды. Ол Массачусетс штатының Кембридж қаласында жерленген. 2016 жылы Роберт Крилидің ұлы Уилл Крили туралы қысқа метражды деректі фильм түсірілді, онда Уилл әкесінің мұрасы және олардың қарым-қатынасы туралы әңгімелерін айтты. Фильм "Уиллге арналған" деп аталды.