Кіріспе

Жазу құралы немесе жазуды белгілеу немесе пішіндеуге арналған шағын құрал.

Стилус (стилустер) – жазу құралы немесе басқа да белгілеу немесе пішіндеу түрлері үшін қолданылатын шағын құрал, мысалы, керамика жасау кезінде. Ол сондай-ақ, сенсорлық экрандарды пайдалану кезінде навигацияға көмектесуге немесе дәлдікті арттыруға арналған компьютерлік аксессуар болып табылады. Әдетте, стилус – қазіргі заманғы ручкаға ұқсас, тар, созылған таяқша. Көптеген стилустер ыңғайлы ұстау үшін айқын иілген. Тағы бір кең таралған жазу құралы – көзі көрмейтін адамдар Брайль әрпімен нүктелерді тебу үшін тақтамен бірге қолданатын стилус.

Этимология

Ағылшын тіліндегі stylus сөзінің екі көпше түрі бар: styli және styluses. Латын тіліндегі түпнұсқа сөз стилус деп жазылған; stylus жазуы грекше στυλος (стилос) сөзімен, яғни "баған" дегенмен қате байланыс нәтижесінде пайда болған. Латын сөзінің бірнеше мағынасы болған, олардың ішінде "ұзын, өткір металл; өсімдіктің сабағы; әріптерді ойып салуға арналған өткір құрал; стилус (әдеби шығармаларда қолданылатын), 'қалам' бар.

Ежелгі стильдер

Стилиді алғаш рет ежелгі Месопотамиялықтар клинописьпен жазу үшін қолданған. Олар көбінесе қамыстан жасалып, сәл қисық трапеция пішіндес кесімге ие болған. Египеттіктер (Орта Мемлекет) және Крит аралдағы минойлықтар (Сызықты А және Крит иероглифтері) стилиді әртүрлі материалдардан жасады: Тигр және Евфрат өзендерінің жағалауларында және батпақтарда өскен қамыс, тіпті Мысырға дейін созылған қамыстан өткір ұштармен жасалған стилиді египеттіктер қолданды; сондай-ақ сүйек және металл стилидер де қолданылды. Клинопись толығымен кесілген қамыстың ұшы саз тақтаға басылғанда пайда болатын "күн тәрізді" ізге негізделген; латын тіліндегі cuneus сөзі "күн" деген мағынаны білдіреді. Біздің заманымыздан бұрынғы екінші мыңжылдықтың бірінші жартысындағы Криттегі сызықтық жазбалар, стилимен ойып жазу алдында күнде кептіріліп, «терідей» қатты болатын саз тақталарға жазылған. Жазудың сызықтық сипаты да стилидің қолданылуымен шартталған. Батыс Еуропада стилилер орта ғасырдың соңына дейін кеңінен қолданылды. Оқу мақсатында стили біртіндеп жазу тақтасына алмастырылды. 14 ғасырдың ортасынан бастап, сумен жұмыс істейтін қағаз фабрикалары көп мөлшерде және арзан қағаз өндіріп, балауыз тақталар мен стили күнделікті өмірден толығымен жоғалып кетті.

Өнерде қолдану

Стайлдер әлі де түрлі өнер мен қолөнерде қолданылады. Мысалдар: құрғақ көшірме әріптерін сүрту, көмір қағазбен жаңа бетке суреттерді түсіру және қолмен бедерлеу. Стайлдер металл немесе саз сияқты материалдарға өрнек салу үшін де қолданылады. Стайлдер халық өнерінде және мексикалық керамикада кездесетін нүктелер жасауға қолданылады. Оахака нүктелі өнері стайлдер арқылы жасалады.

Смартфондар мен есептеу техникасы

Қазіргі заманғы құрылғылар, мысалы телефондар, көбінесе стилуспен бірге мәзірлерде дәл жылжуға, хабарламалар жіберуге және тағы да басқаларға пайдалануға болады. Бүгінде стилус термині көбінесе сенсорлық экранмен жұмыс істейтін құрылғылармен, мысалы планшеттік компьютерлермен қолданылатын, интерфейс элементтерін дәл басқаруға, хабарламалар жіберуге және т.б. арналған енгізу құралын білдіреді. Бұл экранды саусақ майымен ластанудан сақтайды. Стилистер қолмен жазуға немесе графикалық планшеттерді пайдаланып сурет салуға да қолданылуы мүмкін. Көптеген жаңа телефондарда артқы жағына салынатын стилус бар. Кейбір стилустер қалам тәрізді цилиндрге айналып, ұзартылып, қысқартылып, оңай сақталады. Стилистер пассивті және активті түрлерде болады. Пассивті немесе сыйымдылық стилусі құрылғы экранына тиген кезде саусақ сияқты әрекет етеді. Пассивті стилус пен құрылғы арасында электрондық байланыс болмайды, құрылғы стилусті саусақтай қабылдайды. Пассивті стилустер активті стилустерге қарағанда аз дәлдікті деп есептеледі. Активті стилуске құрылғының сенсорлық экранды басқарушысымен немесе дигитайзермен байланысатын электрондық компоненттер кіреді. Активті қаламдар әдетте жазбалар жасауға, экранда сурет салу/бейнелеуге және электрондық құжаттарға түсініктемелер қосуға қолданылады. Олар саусақтардың немесе қолдардың кездейсоқ экранға тиюіне жол бермейді. Ежелгі стилустер сияқты, бұл стилустер бір жағынан сүйір немесе дөңгелек болып келеді және қолға ыңғайлы түрде ұстауға арналған. Бұл стилустерді әртүрлі стильдерде табуға болады. Көптеген заманауи планшеттер көп тиісуді тану технологиясын қолданатындықтан, кейбір стилус және қосымша өндірушілер өз өнімдеріне алақанды қабылдамау технологиясын енгізді. Бұл көп тиісу мүмкіндігін өшіріп, алақанды планшетте ұстауға мүмкіндік береді, сонымен бірге стилусті таниды. Жоғарыда аталған түрлерден басқа, тактильді стилус – тактильді технология арқылы қағазға жазып жатқанда сезілетін нақты физикалық сезімдерді имитациялайтын стилус. Сезім кейде RealPen сияқты есту және сезім иллюзияларының үйлесімі арқылы күшейтіледі.

Ғылыми құралдар

Стил – бұл түтінделген фольгаға немесе шыныға жазу үшін қолданылатын құрал. Әртүрлі ғылыми құралдарда қаламның орнына осы әдіс жазу үшін қолданылуы мүмкін, себебі ол кең температуралық диапазонды қамтиды, ерте кеппейді немесе бітеліп қалмайды, сондай-ақ басқа әдістермен салыстырғанда сүрткісі өте аз. Бұл қасиеттер кейбір ерте сейсмографтар мен желкенді ұшақтардың тіркемелерін растау үшін бұрын қолданылған барографтарда жазу үшін пайдалы болды. Сканирлеуші түнельдік микроскоптардағы стильдердің ұшында бір ғана атом болады; бұл мүмкін болатын ең өткір стильдердің өзі.