Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Австралиялық пеликан (Pelecanus conspicillatus) – Pelecanidae тұқымдасына жататын ірі су құсы, Австралия мен Жаңа Гвинеяның ішкі және жағалау суларында кең таралған, сондай-ақ Фиджиде, Индонезияның бір бөлігінде және Жаңа Зеландияда кездейсоқ кездеседі. Ол негізінен ақ түсті құс, қара қанаттары мен қызғылт түсті мүсіні бар. Оның тірі құстардың арасындағы ең ұзын мүсіні бар деп тіркелген. Ол көбінесе балықпен қоректенеді, бірақ мүмкіндік болса, құстарды да жейді және қалдықтарды іздейді.
The Australian pelican (Pelecanus conspicillatus) is a large waterbird in the family Pelecanidae, widespread on the inland and coastal waters of Australia and New Guinea, also in Fiji, parts of Indonesia and as a vagrant in New Zealand. It is a predominantly white bird with black wings and a pink bill. It has been recorded as having the longest bill of any living bird. It mainly eats fish, but will also consume birds and scavenge for scraps if the opportunity arises.
Таксономия
Австралиялық пеликанды алғаш рет 1824 жылы голландиялық натуралист Коенрад Якоб Темминк сипаттады. Оның түрлік атауы латын тіліндегі conspicere етістігінен туындайды, яғни "көру" мағынасын білдіреді және оның айқын көзге түсетін көз белгілерінен туындаған "көздік" сыртқы түріне сілтеме жасайды.
The Australian pelican was first described by Dutch naturalist Coenraad Jacob Temminck in 1824. Its specific epithet is derived from the Latin verb conspicere, meaning 'to behold', and refers to the 'spectacled' appearance created by its conspicuous eye markings.
Сипаттама
Австралиялық пеликан – пеликан стандарты бойынша орташа есімді, қанаттарының ұзындығы салмағы шамамен дейін жетеді, бірақ осы пеликандардың көпшілігінің салмағы аралығында болады. Төрт жыныссыз австралиялық пеликанның орташа салмағы болған, бұл оны Австралиядағы ұшатын құстардың орташа есеп бойынша екінші ең ауыр түріне айналдырады, бірақ жыныстық диморфизмге ие австралиялық бастардтың еркегі орташа және максималды салмақта сәл ауырлайды (әрине, екі құс та казуар мен эмудан әлдеқайда кішіді). Оның ақшыл, қызғылт түсті тұмсығы пеликан стандарты бойынша да өте үлкен, тіпті құстар әлеміндегі ең үлкен тұмсыққа ие. Рекордтық тұмсықтың ұзындығы болған. Ұрғашылары сәл кішідірек, тұмсығы да айтарлықтай кішірек, жетілген кезде оның ұзындығы дейін жетеді. Тұмсығының ұзындығына байланысты жалпы ұзындығы дейін жетеді, бұл оны далматин пеликанымен бірге ең ұзын пеликандардың қатарына қояды. Жалпы, австралиялық пеликанның түсі негізінен ақ. Жоғарғы қанатында ақ жолақ, ал артқы жағында қара түсті қанаттарына қарсы ақ V пішінді белгі бар. Құрметтесу кезінде көз айналысы мен тұмсықтың төменгі жағы қызғылт сары түске боялады, ал қапшасы әр түрлі күңгірт көк, қызыл және аққызыл түске енеді. Жұптаспаған ересек құстың тұмсығы мен көз айналысы ақшыл сары, ал қапшасы ақшыл қызғылт түсті болады. Жастар ересектерге ұқсас, бірақ қара түсі қоңырға, ал жоғарғы қанаттағы ақ дақ кішірейеді. Жалпы, олардың сыртқы түрі басқа бірнеше пеликандарға ұқсас, бірақ олардың таралған ареалдары әртүрлі. Кейде олар жеке тамақтанады. Олардың негізгі азығы – балық, көбінесе алтын балық, еуропалық сазан және еуропалық шабақ сияқты әкелінген түрлермен қоректенеді. Мүмкіндігі болғанда, жергілікті балықтарды да жейді, әсіресе Leiopotherapon unicolor балығын жақсы көреді. Алайда, австралиялық пеликан басқа пеликандарға қарағанда балық жегіш емес, тамақтанып алуда көбірек таңдаулы. Ол жиі жәндіктермен және көптеген су омыртқалыларымен, әсіресе қарапайым ябби, креветкалармен және Macrobrachium туысына жататын шамамен креветкалармен қоректенеді. Бұл пеликан басқа құстарды да жиі жейді, мысалы күміс шаяндар, австралиялық ақ ибис және сұр үйректер, соның ішінде жұмыртқаларын, балапандарын, жас және ересек құстарын, оларды суға батырып өлтіруі мүмкін. Сонымен қатар, бауырымен жорғалаушылар, қосмекенділер және ұсақ сүтқоректілер де жейді. Тіпті кішкентай иттерді де жұтып қойғандары туралы хабарлар бар. Австралиялық пеликан кейде корморан сияқты басқа су құстарынан тамақ ұрлайды. Жұмыртқалары 32-35 күндей инкубацияланады. Балапандар ұядан шыққанда түксіз болады, бірақ тез арада сұр түкті болады. Шыққаннан кейін үлкен балапанға көбірек тамақ беріледі, ал кішкентай балапан аштықтан немесе бауырымен өлтіруден қаза табады. Алғашқы екі аптада балапандар қайтадан құсылған сұйықпен тамақтанады, ал қалған екі айда балық және кейбір омыртқасыз жануарлармен қоректенеді. Балапандар шамамен 25 күндік болғанда ұяда тамақтанатын топтар құрылады. Жас пеликандар үш айлық шамасында ұшып кетеді.
The Australian pelican is medium sized by pelican standards, with a wingspan of Weight can range from , although most of these pelicans weigh between The average weight of four unsexed Australian pelicans was , making this the second heaviest Australian flying bird species on average, after the brolga, although the male of the more sexually dimorphic Australian bustard weighs a bit more at average and maximum weights (both birds are, of course, much smaller than the cassowary and emu). The pale, pinkish bill is enormous, even by pelican standards, and is the largest bill in the avian world. The record sized bill was long. Females are slightly smaller with a notably smaller bill, which can measure as small as at maturity. The total length is boosted by the bill to , which makes it rank alongside the Dalmatian pelican as the longest of pelicans. Overall, the Australian pelican is predominantly white in colour. There is a white panel on the upper wing and a white V on the rump set against black along the primaries. During courtship, the orbital skin and distal quarter of the bill are orange coloured with the pouch variously turning dark blue, pink and scarlet. The non breeding adult has its bill and eye ring a pale yellow and the pouch is a pale pinkish. Juvenile birds are similar to the adults, but with black replaced with brown and the white patch on upper wing reduced. Overall, their appearance is somewhat similar to several other pelicans, though the species is allopatric. They will sometimes also forage solitarily. Their predominant prey is fish and they commonly feed on introduced species such as goldfish, European carp and European perch. When possible, they also eat native fish, with a seeming preference for the perch Leiopotherapon unicolor. However, the Australian pelican seems to be less of a piscivore and more catholic in taste than other pelicans. It regularly feeds on insects and many aquatic crustaceans, especially the common yabby, prawns and the shrimps in the genus Macrobrachium. This pelican also takes other birds with some frequency, such as silver gulls, Australian white ibis and grey teal, including eggs, nestlings, fledglings and adults, which they may kill by pinning them underwater and drowning them. Reptiles, amphibians and small mammals are also taken when available. Reportedly even small dogs have been swallowed. The Australian pelican is an occasional kleptoparasite of other water birds, such as cormorants. The eggs are incubated for 32 to 35 days. The chicks are naked when they hatch, though quickly grow grey down feathers. After they hatch, the larger one will be fed more, and the smaller one will eventually die of starvation or siblicide. For the first two weeks the chicks will be fed regurgitated liquid, but for the remaining two months they will be fed fish and some invertebrates. Feeding pods are formed within colonies when the chicks are around 25 days. The young pelicans fledge at around three months of age.
Мәртебе
Австралиялық пеликан жаһандық тұрғыдан қорғауға алынбаған. Олар қолайлы ортасында көбінесе кең таралған. 1990 жылдың наурыз айында Айр көлінің уақытша суға толуы кезінде 200 мыңнан астам ересек құстың көбейіп жатқаны анықталды. Бұл түр заңмен қорғалады және ластанудан күрт нашарлау белгілері байқалмайды. Кейбір аймақтарда, мысалы, Батыс Австралиядағы Маймыл Миа жағажайында және Жаңа Оңтүстік Уэльстегі "The Entrance" жерінде пеликандар адамдармен қарым-қатынас жасай алады, тіпті қолдан тамақ сұрауы мүмкін, бірақ олар ұя салғанда адамдардың араласуына өте сезімтал. Егер оларда үнемі қайық жүрмесе, су қоймалары сияқты жасанды су объектілеріне оңай бейімделеді. Ашық су спортының танымал болуына байланысты, Австралиялық пеликанның мекендеу ортасы Австралияның көбінесе өсімдіктерге толы сулы-сазды жерлеріне қарағанда кем зардап шекті.
The Australian pelican is not globally threatened. They are usually fairly common in proper habitats. At the aforementioned temporary inundation of Lake Eyre in March 1990, over 200,000 adult birds were found to be breeding. The species is legally protected and does not seem to be showing any immediate adverse effects from pollution. In several areas, such as the beach at Monkey Mia, Western Australia and at The Entrance, New South Wales, pelicans may associate with humans and may even beg for hand outs, but they are quite sensitive to human disturbances while nesting. They will readily adapt to artificial bodies of water such as reservoirs so long as there is no regular boating in them. Due to the popularity of open water sports, the habitat of the Australian pelican has suffered considerably less than more vegetated wetlands throughout Australia.