Кіріспе
Кәдімгі даналық немесе қабылданған пікір – сарапшылар немесе халық арасында кеңінен қабылданған идеялар мен түсіндірмелердің жиынтығы. Діндерде бұл ортодоксия деп аталады.
The conventional wisdom or received opinion is the body of ideas or explanations generally accepted by the public and/or by experts in a field. In religion, this is known as orthodoxy.
Дұрыс
Қалыпты сана шындыққа сәйкес келмейді. Ол көбінесе жаңа ақпаратты қабылдауға және жаңа теориялар мен түсіндірмелерді енгізуге кедергі келтіреді, осы кедергіні заңды ревизионизммен жеңу қажет. Яғни, дәстүрлі сана инерцияға ұқсас қасиетке ие, ол кері пікірге қарсы тұрады, кейде ескірген, бірақ дәстүрлі көзқарасты берік ұстанушылар жаңа ақпаратты немесе түсіндіруді абсурдты түрде жоққа шығарады. Дәстүрлі сана ыңғайлы, тартымды және көпшілік тарапынан терең қабылданатындықтан, бұл инерция көптеген сарапшылар мен пікір көшбасшылары жаңа нормаға ауысқаннан кейін де сақталуы мүмкін. Дәстүрлі сана саяси сипатқа ие болуы мүмкін, ол «шешімдік сөздер» құбылысымен тығыз байланысты. Бұл термин үнемі қайталанатын мәлімдемелердің, олар шындыққа сай болсын болмасын, дәстүрлі санаға айналатынына сілтеме жасау үшін сыни тұрғысынан қолданылады. Жалпы алғанда, бұл ешкім дауласпайтын қабылданатын шындық, сондықтан оны кәсіби ортада да нормативтік мінез-құлықтың немесе сенімнің өлшемі (немесе бастауы) ретінде пайдалануға болады. Мысалы, 1950 жылы тіпті көптеген дәрігерлердің пікірі бойынша темекі шегу денсаулыққа аса зиян келтірмейді. Бүгінгі таңда бұл – қалыпты сана. Нақтырақ айтқанда, ғылым мен техникада бұрын адам әуе-ғарыш құралында 18 g күштен артық әсерге ұшыраса, өлімге әкелетін жарақаттар алады деген пікір болған, бірақ қазір олай емес. (Джон Стапп өзінің зерттеулерінде осы көрсеткішті бірнеше рет арттырып, 1954 жылы 46 G-тан жоғары нәтижеге жеткен).
Ғылыми деректерді біріктіру
Дәлелге негізделген медицина – сарапшылар пікірін (дәстүрлі көзқарасты) және оның ғылыми деректермен қатар қалай жүретінін саналы түрде мойындауға жасалған тыракелдік. Дәлелге негізделген медицина сарапшылар пікірінің де «дәлел» екенін және «клиникалық зерттеулер нәтижесінде алынған білім мен жекелеген науқас үшін ең дұрыс шешім қабылдауға қажетті білім арасындағы қалыптасқан алшақтықты толтыруда» маңызды рөл атқаратынын мойындайды.