Кіріспе
Phaseolus (бұршақ, жабайы бұршақ) – Фабацея тұқымдасына жататын, бір және көп жылдық шөптесін және ағаш тәрізді өрмелі өсімдіктер туысы. Оған Америкада, негізінен Мезоамерикада өсетін шамамен 70 түр кіреді. Бұл – ең маңызды бұршақ тұқымдастарының бірі. Бес түрі Колумбияға дейінгі дәуірден бері бұршақтары үшін қолдануға келтірілген: P. acutifolius (тепари бұршағы), P. coccineus (жүгіргіш бұршақ), P. dumosus (бір жылдық бұршақ), P. lunatus (лима бұршағы) және P. vulgaris (жалпы бұршақ). Олардың ішіндегі ең кең таралғаны – жалпы бұршақ, P. vulgaris, ол бүгінде тропиктік, жартылай тропиктік және қоңыржай климатта әлем жүзінде өсіріледі.
Phaseolus (bean, wild bean) is a genus of herbaceous to woody annual and perennial vines in the family Fabaceae containing about 70 plant species, all native to the Americas, primarily Mesoamerica. It is one of the most economically important legume genera. Five of the species have been domesticated since pre Columbian times for their beans: P. acutifolius (tepary bean), P. coccineus (runner bean), P. dumosus (year bean), P. lunatus (lima bean), and P. vulgaris (common bean). Most prominent among these is the common bean, P. vulgaris, which today is cultivated worldwide in tropical, semitropical, and temperate climates.
Экология
Phaseolus түрлері кейбір Lepidoptera түрлерінің дернәсілдері үшін тағамдық өсімдік ретінде қолданылады, оның ішінде жылдам ұшқыш, бақшалық ине, ақ көбелек Hypercompe albicornis, H. icasia және мускат жаңғағы.
Этимология
Фазеол деген жалпы атауды 1753 жылы Линней енгізді, ол латын тіліндегі phaseolus сөзінен алынған, бұл phasēlus сөзінің кішіргізілген түрі. Phasēlus сөзі грек тіліндегі φάσηλος / phasēlos сөзінен заимствоталған, оның шығу тегі белгісіз. Ежелгі гректер бұршақты қауызындағы кез келген бұршақты phasēlos деп атаған болуы мүмкін, ол кезде Еуропадағы бұршақтар тек Азиядан келген. Кейін, 16 ғасырда Колумбия алмасу арқылы Еуропаға жалпы бұршақ енгізілгенде, бұл терминнің мағынасы Жаңа әлемдегі бұршақтарды да қамтуға кеңейді.
Аллергиялық әсері
Phaseolus өсімдігі OPALS өсімдік аллергиясы шкаласы бойынша 10-нан 4 баллға ие, бұл аллергиялық реакцияларды тудырудың орташа мүмкіндігін көрсетеді, және бір бақшада бір түрлі өсімдікті тым көп пайдалану осы жағдайды нашарлатады. Жапырақтары теріге бөртпе тудыруы мүмкін, ал ескі өсімдіктерде жиі тоқ пайда болады.