Кіріспе

Рим императоры Нерон тұсында Сицилияның прокураторы (б.з. 1 ғасыры), Сенеканың досы және хат алысушысы, сондай-ақ бүлінген күйде сақталған "Этна" поэмасының авторы болуы мүмкін Люцилий Кіші.

Өмір

Луцилий туралы мәліметтер Сенеканың жазбаларынан, әсіресе Луцилийге арналған "Ахлақи хаттарынан" алынған. Сенека өзінің "Naturales Quaestiones" және "De Providentia" эссесін де Луцилийге арнады. Луцилий Кампанияда туған болуы мүмкін, ал Сенека оның "сүйікті Помпейіне" бірнеше рет сіңіп айтқан. Сенека хаттарын жазған кезде (шамамен 65 ж.б.д.), Луцилий Сицилияның прокураторы (және мүмкін, әкімі) болған. Ол римдік рыцарь болды, бұл мәртебеге "табанды еңбек" арқылы жеткен, сондай-ақ Римнің оңтүстігіндегі Ардеада шалғайдағы виллаға ие болған. Сенека өзінің қысқа хаттарының бірінде Луцилийдің жазған кітабын мақтап, басқа жерде Луцилийдің өлеңдерінен бірнеше жол келтіреді.

Аетна

Аетна – вулкандық белсенділіктің пайда болуы туралы 644 тармақты поэма, авторлығы Вергилий, Корнелий Север және Манилийге әртүрлі жатқызылған. Оның жазылу мерзімі б.з.д. 44 жылға дейін соғып, Римге сол шақта әкелінген белгілі бір өнер туындылары қаладан алыс екендігі туралы айтылады. Алайда, автор Сенеканың "Табиғат туралы сұрақтарымен" (шамамен б.з. 65 жылы жазылған) таныс болған және оны пайдаланған, ал Везувийдің күшті жарылысы (б.з. 79 жылы) туралы ешқандай мәлімет жоқ. Сондықтан, поэманың жазылу уақыты осы екі датаның арасында деп есептеледі. Луцилийдің авторлығын қуаттайтын фактілер: ол Сенеканың досы және оның еңбектерімен таныс болған; ол біраз уақыт Сицилияның императорлық прокураторы болып қызмет еткен, демек, аймаққа жақсы білген; сондай-ақ, ол Сицилия тақырыбында поэманың авторы. Бірақ, Сенеканың 79-шы хатында, бұл мәселе бойынша басты дереккөзінде, ол Луцилийден Аетнаның тақырыбын жеке қарастырмай, жоспарланған поэмасында эпизод ретінде ғана енгізуін сұрайды. Аетнаның деректері – Апамеялық Посидоний және, мүмкін, псевдо-Аристотельдің "Әлем туралы" еңбегі, ал Люкреций туралы көптеген естеліктер бар. Поэма өте бұрмаланған күйде жетіп келді, оның қиындықтары тақырыптың поэтикалық емес сипатымен, қысқалыққа ұмтылысымен және метафораның шамадан тыс қолданылуымен күшейеді.